| YouTube Channel

णिद (Nida)

 
Wilson
English
णिद (इ) णिदि r. 1st cl. (निन्दति-ते प्रणिन्दति) also (ऋ)
णिदृ r. 1st cl. (नेदति-ते प्रणेदति)
1 To abuse, to censure, to reproach, to reprove or revile, to despise or
condemn, &c. (The second root means also)
2 To approach, to come near. The change of ण after a preposition is
optional in the derivatives of the first of these roots.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
णिद, इ कुत्सने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-सकं-सेट्-इदित् ।) निंसनिन्दनिक्षां णोपदेश-फलं चिन्त्यम् । णत्वविकल्पने स्वरूपग्रहणात् ।केचित्तु कृतिविकल्पमिच्छन्ति त्यादौ तूपसर्गा-दसमासे उपसर्गात् समासे त्यादौ नित्यमित्यर्थः ।यथा, प्रणिन्दकः प्रनिन्दकः । प्रणिन्दति । भट्टौतु त्यादावपि विकल्पो दृश्यते । इ, कर्म्मणिनिन्द्यते । निन्दति दुष्टं लोकः । इति दुर्गा-दासः ॥
णिद, ऋ ञ सन्निधौ । कुत्सने । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
(भ्वां-उभं-अकं-कुत्सने-सकं-सेट्-ऋदित् ।) सन्निधिः सन्निकर्षः । ऋ, अनिनेदत् ।ञ, नेदति नेदते दयालुं दीनः । निनिदुः । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
णिद सन्निधाने अक० निन्दने
सक०
भ्वा०
उभ०
 सेट् ।नेदति--ते प्रणेदति--तै । अनेदीत् अनेदिष्ट निनेदनिनिदे ।
णिद कुत्सने
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् इदित् । निन्दति प्रणि-न्दति अनिन्दीत् । कृत्सु वा णत्पमिति पाणिनिः ।सर्वत्र वा णत्वम् मुग्ध०“निनिन्द रूपं हृदयेन पार्वती” कुमा० । “निन्दन्तस्तवसामर्य्यम्” गीता । “अनिन्द्यं निन्दते यो हि”भा० व० २५२ अ० । आर्षस्तङ् । “न निन्दा निन्द्यंनिन्दति किन्तु विधेयं स्तौति” भीमांसा ।