| YouTube Channel

णिजि (Niji)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
निञ्ज्
मूलधातुः:
णिजि
धात्वर्थः:
शुद्धौ
गणः:
अदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
निङ्क्ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
णिजिँ णिजि शुद्धौ
- निङ्क्ते प्रणिङ्क्ते निनिञ्जे ।। 16 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
णिजिँ णिजि शुद्धौ
- निङ् क्ते प्रणिङ् क्ते निञ्जिता 16
धातुवृत्तिः
Sanskrit
णिजिँ णिजि (अर्थः) शुद्धौ
( निङ्क्ते ) कुत्वे चर्त्वं, ( निञ्जाते निञ्जते निङ्क्षे ) कुत्व(1 ) ( 1 ) इत्यत्र कुत्वषत्वचर्त्वानुस्वारपरसवर्णा इत्येकस्मिन्पुस्तके चर्त्वयोः षत्वम् ( निनिञ्जे निनिञ्जिषे निञ्जिता निञ्जिष्यते निङ्क्ताम् अनिङ्क्त, निञ्जीत ) आशिषि ( निञ्जिषीष्ट अनिञ्जिष्ट, निनिञ्जिषते नेनिज्ज्यते ) इदित्त्वान्नुम् सर्व्वत्रात एव किङ्ति नलोपाभावः ( नेनिञ्जीति, नेनिङ्क्ति निञ्जयति अनिनिञ्जत् )
पचिं वचिं विचिरिचिरञ्जिपृच्छतीन् निजिं सिचिं मुचिभजिभञ्जिभृञ्जतीन्
इत्यत्र निरनुषङ्गपाठाद् णिजिर् शौचपोषणयोरिति जौहोत्यादिकस्यैव ग्रह( 2 ) ( 2 ) ग्रहः, अयं चेडुदाहृत इति कत्रचित् पाठः णादयं सेडेवोदाहृतः 16
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“णिजि शुद्धौ”@} 2 3 निञ्जकः-ञ्जिका, निञ्जकः-ञ्जिका, निनिञ्जिषकः-षिका, 4 नेनिञ्जकः-ञ्जिका
निञ्जिता-त्री, निञ्जयिता-त्री, निनिञ्जिषिता-त्री, नेनिञ्जिता-त्री
5 -- निञ्जयन्-न्ती, निञ्जयिष्यन्-न्ती-ती
-- -- 6 निञ्जानः, निञ्जयमानः, निनिञ्जिषमाणः, नेनिञ्ज्यमानः
निञ्जिष्यमाणः, निञ्जयिष्यमाणः, निनिञ्जिषिष्यमाणः, नेनिञ्जिष्यमाणः
7 प्रणिन्-प्रणिञ्जौ-प्रणिञ्जः
-- -- -- निञ्जितम्-तः, निञ्जितः, निनिञ्जिषितः, नेनिञ्जितः-तवान्
निञ्जः, निञ्जः, 8 नतचित्तनिञ्जी, 9 निनिञ्जिषुः, नेनिञ्जः
निञ्जितव्यम्, निञ्जयितव्यम्, निनिञ्जिषितव्यम्, नेनिञ्जितव्यम्
निञ्जनीयम्, निञ्जनीयम्, निनिञ्जिषणीयम्, नेनिञ्जनीयम्
10 निञ्ज्यम्, निञ्ज्यम्, निनिञ्जिष्यम्, नेनिञ्ज्यम्
ईषन्निञ्जः-दुर्निञ्जः-सुनिञ्जः
-- -- -- निञ्ज्यमानः, निञ्ज्यमानः, निनिञ्जिष्यमाणः, नेनिञ्ज्यमानः
निञ्जः निञ्जः, निनिञ्जिषः नेनिञ्जः
निञ्जितुम्, निञ्जयितुम्, निनिञ्जिषितुम्, नेनिञ्जितुम्
11 निञ्जा, निञ्जना, निनिञ्जिषा, नेनिञ्जा
निञ्जनम्, निञ्जनम्, निनिञ्जिषणम्, नेनिञ्जनम्
निञ्जित्वा, निञ्जयित्वा, निनिञ्जिषित्वा, नेनिञ्जित्वा
प्रणिञ्ज्य, प्रणिञ्ज्य, प्रणिनिञ्जिष्य, प्रणेनिञ्ज्य
निञ्जम् २, निञ्जित्वा २, निञ्जम् २, निञ्जयित्वा २, निनिञ्जिषम् २, निनिञ्जिषित्वा २, नेनिञ्जम्
नेनिञ्जित्वा २। 12
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(६७२)
02
=>
(२-अदादिः-१०२६। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[४। ‘इदितो नुम् धातोः’ (७-१-५८) इति नुम्। एवं सर्वत्र ज्ञेयम्। ‘णो नः’ (६-१-६५) इति नत्वम्।]]
04
=>
[[५। ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति अभ्यासस्य गुणः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
[पृष्ठम्०६२४+ २२]
06
=>
[[१। विकरणप्रत्ययस्य शपः ‘अदिप्रभृतिभ्यः शपः’ (२-४-७२) इति लुक्।]]
07
=>
[[२। जकारस्य संयोगान्तलोपः। इदित्वान्नलोपो न।]]
08
=>
[[३। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ण्यन्तात् ताच्छील्ये णिनिः।]]
09
=>
[[आ। ‘स्वीयैश्चकंसे कशनीयकासी रमोष्ठनिंसी नतचित्तनिञ्जी।।’ धा। का। २। ४५।]]
10
=>
[[४। ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इत्यत्र, ‘निष्ठायामनिट इति वक्तव्यम्’ (वा। ७-३-५२) इति वचनात्, अस्य धातोः निष्ठायां सेट्त्वात् कुत्वं न। एवं घञन्तेऽपि ज्ञेयम्।]]
11
=>
[[५। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियामकारप्रत्ययः। टाप्।]]
12
=>
[पृष्ठम्०६२५+ २७]