धातुः: डी
मूलधातुः: डीङ्
धात्वर्थः: विहायसा गतौ
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: डीयते
अनुबन्धादिविशेषः: ओदित्


धातुः: डी
मूलधातुः: डीङ्
धात्वर्थः: विहायसा गतौ
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: डयते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

डीङ् (अर्थः)  विहायसा_गतौ
( डीयते डिड्ये, डिड्यिषे ) "एरनेकाच'' इति यण् (डयिता डयिष्यते डीयताम् अडीयत डीयेत, डयिषीष्ट ) लिङौ ( अडयिष्ट डिडयिषते डेड्यते डेडेति डाययति अडीड्यत् डयित्वा, डीनः, डीनवान् ) स्वादिषु पाठसामर्थ्यादनिट्त्म्, निष्ठायाम् इटि हि व्यवधानम् "ओदितश्च'' इति नत्वस्याप्रसङ्गःडयितशब्दस्तु भौवादिकस्य तत्र "निष्ठाशीङ्'' इत्यत्र "निष्ठा'' इति योगविभागाद्कित्वमिति सीरदेवादयः 27

डीङ् (अर्थः)  विहायसा_गतौ
विहायसां गताविति क्वचित्पठ्यते तदाकाशगमनइतिपठद्भ्यांचन्द्रधनपालाभ्यां प्रत्युक्तम् व्योमोरोभ्यां गमने डयते अंहते च इति पठन् केशवस्वाम्यत्रैवानुकूलः अयमेव पाठो मैत्रेयादीनामपि ( डयते डिड्ये डिड्यिषे ) "एरनेकाचः'' इति यण् ( डयिता डयिष्यते डयताम् अडयत डयेत डयिषीष्ट अडयिष्ट डिडयिषते डेडीयते डेडेति डाययति अडीडयत् डयित्वा ) "निष्ठा शीङ्'' इत्यत्रनिष्ठेति योगविभागात् डयितमित्यपि भवतीति पारायणे डीङ् शब्दे दैवादिकस्य पूङादयस्त्रय एते उदात्ता आत्मनेपदिनः 949

डीङ् विहायसा_गतौ 
- डीयते  डिड्ये  उड्डीनः  डयतेः परस्य निष्ठाप्रत्ययस्य कित्त्वप्रितषेध इडागमश्चेष्यत इति डयितो डयितवानिति भ्वादौ व्याहृतम्  29

डीङ्  विहायसा_गतौ 
- डयते । डिड्ये । डयिता । डयिष्यते । चिण्वद्भावपक्षे-डायिष्यते । डिडयिषते । डयितः । डयितवान् । डयतेः परस्य निष्ठाप्रत्ययस्य सेटः  कित्त्वप्रतिषेधो  धातुपारायणे उपसंख्यातः ।। 976 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“डीङ् विहायसा गतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> स्वादिः। </li> <li>“विहायसां गतौ डीङो डयते डीयते पदे।।” <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>डायकः-यिका, डायकः-यिका, डिडयिषकः-षिका, डेडीयकः-यिका;</li> <li> डयिता-त्री, डाययिता-त्री, डिडयिषिता-त्री, डेडीयिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकडीङ् <a href="#foot_krm04">4</a> धातुवत् बोध्यानि। </li> <li>अस्य दिवादौ पाठात् डीयमानः इति शानचि श्यन् भवति। </li> <li>निष्ठायाम्- <a href="#foot_krm05">5</a> डीनः, डीनवान्;</li> <li> इति रूपे भवतः। </li> <li>अस्य स्वादिषु पाठसामर्थ्यात् ‘स्वादय ओदितः’ <a href="#foot_krm06">6</a> इति ओदित्त्वातिदेशात् ‘ओदितश्च’ <a href="#foot_krm07">7</a> इति निष्ठानत्वं भवति। </li> <li>अस्य धातोः उदात्तत्वेऽपि स्वादिषु पाठसामर्थ्यात् निष्ठायाम् इडभावो बोध्यः। </li> <li>यदि इडागमः स्यात् तेन व्यवधानान्नत्वं न भवेत्। </li> <li>ततश्च स्वादिपाठो विफलः स्यात्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (६५२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-११३५। अक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। २०)</li> <li id="foot_krm04">04 => (६५१)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘किं सूयसे गिरमदून नितान्तदीना- मुड्डीनकाकसम भूपतिधीनमेतत्।’ धा। का। २। ५८।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => (ग। सू। दिवादिः)</li> <li id="foot_krm07">07 => (८-२-४५)</li></ul>

डी (डी॒ङ् विहायसा गतौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = डयनम्
अनीयर् = डयनीयः - डयनीया
ण्वुल् = डायकः - डायिका
तुमुँन् = डयितुम्
तव्य = डयितव्यः - डयितव्या
तृच् = डयिता - डयित्री
क्त्वा = डयित्वा
ल्यप् = प्रडीय
क्तवतुँ = डीनवान् - डीनवती
क्त = डीनः - डीना
शानच् = डीयमानः - डीयमाना

डी (डी꣡ङ् विहायसा गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = डयनम्
अनीयर् = डयनीयः - डयनीया
ण्वुल् = डायकः - डायिका
तुमुँन् = डयितुम्
तव्य = डयितव्यः - डयितव्या
तृच् = डयिता - डयित्री
क्त्वा = डयित्वा
ल्यप् = प्रडीय
क्तवतुँ = डियितवान् / डयितवान् - डियितवती / डयितवती
क्त = डियितः / डयितः - डियिता / डयिता
शानच् = डयमानः - डयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

डीङ्  गतौ
- डीयते  डीनः  भ्वादौ (1693) डयते  डयितः  डयेतेरेवेह श्यनर्थ ओदित्त्वार्थश्च पाठ इत्येके-डीनः  व्याघ्रभूतिस्तु-इवर्णेष्वथशीङ्श्रिञावपि (7210 काशिकायामुद्धृतः) इति डीङः सेट्त्वं विशेषेणाह  27

डीङ् विहायसा_ गतौ
- डयते  इण् निष्ठायाम्-डयितः, कित्त्वं नेष्टम्  दिवादौ डीङ् गतौ (425) डीयते, डीनः  939

व्योमगते
2.3.34
डयते डीयते

के लिए उड़ान भरने

डीङ् - विहायासा गतौ (दिवा० आत्म० अक० से०) डयते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಹಾರಾಡು /ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಂಚರಿಸು

डयते (Dayate)

Hindi

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika