| YouTube Channel

डमरु (Damaru)

 
शब्दसागरः
English
डमरु
m.
 (-रुः)
1. A musical instrument, a sort of small drum, shaped
like an hour-glass, and held in one hand usually carried by Kapa-
likas.
2. Any thing surprising, any strange occurence, &c.
E.
 डम
imitative sound, ऋ to go or get उण् affix and the vowel changed.
Yates
English
डमरु (रुः) 2.
m.
 Musical instrument,
small drum
strange event.
Spoken Sanskrit
English
डमरु - Damaru -
m.
 - smalldrum
डमरु - Damaru -
m.
 - surprise
Wilson
English
डमरु
m.
 (-रुः)
1 A musical instrument, a sort of small drum, shaped like an hour glass, and
held in one hand.
2 Any thing surprising, any strange occurrence, &c.
E.
 डम् imitative sound, ऋ to go or get, कु affix, and the vowel
changed.
Apte
English
डमरुः [ḍamaruḥ], A sort of small drum shaped like an hourglass and generally used by Kāpālikas
(sometime regarded as
n.
 also)
चण्डैर्डमरुनिर्घोषैर्घर्घरं श्रुतवान् ध्वनिम् Rāj. T.2.99.
Comp.
 -यन्त्रम् a kind of pan
Bhāva.
P.
Apte 1890
English
डमरुः A sort of small drum, shaped like an hour-glass and generally used by Kāpālikas
(sometimes regarded as n. also).
Monier Williams Cologne
English
डमरु (m. ,
L.
 ) id.,
Rājat.
 ii, 99
Prab.
 iii, 14 [a sacred drum, shaped like an hourglass, used by the god Śiva and by Buddhist mendicant monks for a musical accompaniment in chanting, (cf.
MWB.
 384, 385)]
surprise,
L.
Monier Williams 1872
English
डमरु, उस्, m. a musical instrument, a sort of
small drum shaped like an hour-glass and held in one
hand
anything surprising, any strange occurrence &c.
Macdonell
English
डमरु ḍamaru, id.: -kā,
f.
 id..
Apte Hindi
Hindi
डमरुः
पुं*
 - डमित्यव्यक्तशब्दम् ऋच्छति डम्+ऋ+कु
"एक प्रकार बाजा, डुगडुगी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
डमरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ವಾದ್ಯ /ಬುಡುಬುಡಿಕೆ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "कुः" (उ० १-३७)
व्युत्पत्तिः - > डमिति शब्दं इयर्ति
प्रयोगाः - > "सार्धं डमडुमरुडाङ्कृतिहूतभूतवर्गेण"
उल्लेखाः - > प्रबोध० ३-१५
विस्तारः - > "वाद्यप्रभेदा डमरुमद्डुडिण्डिमझर्झराः"- अम० ।
डमरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಮತ್ಕಾರ
विस्तारः - > "डमरुस्तु चमत्कारः"- त्रिकाण्ड० ।
L R Vaidya
English
qamaru {% m. (according to some n.) %} A sort of small drum, shaped like an hour-glass usually carried about by Kāpālikas.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
cang te'u
१) डमरु २) डमरुक ३) पणव
cang cang te'u
१) डमरु २) डमरुक ३) पणव
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
डमरुः,
पुं,
 (डमित्यव्यक्तशब्दं ऋच्छतीति । ऋ+ “मृगय्वादयश्च ।” उणां १ । ३८ । इति कु-प्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।) वाद्यभेदः ।इत्यमरः । १ । ७ । ८ ॥
कपालियोगिवाद्यम् ।इति भरतः ॥
क्षीणमध्यो गुटिकाद्बयालम्बितः ।इति सारसुन्दरी ॥
(यथा, योगसारे २ परि-च्छेदे ।“वादयन् डमरुं योगी यत्र कुत्राश्रमे स्थितः ॥
”)चमत्कारः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
डमरु
पु०
 डमिति शब्दमृच्छति ऋ--मृगया० कु० नि० । १ वाद्यभेदेक्षीणमध्ये प्रान्ते दीर्घे, पुटिकाद्वयलम्बिते कापालि-कयोगिवाद्ये अमरः । तत्रार्थे हारा०
न०
 । “दत्त्वा डमड्-डमरुडाङ्कृतिहूतभूतवर्गान्तु भर्गगृहिणीं रुधिरैर्धि-नोमि” प्रबोधच० । (डमत् डमेति शब्दं कुर्वत्) ।