| YouTube Channel

ञ (Ja)

 
शब्दसागरः
English
ञ The nasal attached to the class of palatal letters, having some-
thing like the sound of N in the French word Singe, and express-
ed by the letter accented N.
ञ
m.
 (-ञः)
1. A name of SUKRA, regent of Venus.
2. An ox.
3. A
heretic, an apostate.
4. Singing.
5. Jingling or inarticulate sound.
Yates
English
ञ
n The nasal of the second class.
ञ (ञः) 1.
m.
 A name of
Sukra re-
gent of
Venus
an ox
a heretic
singing
jingling.
Spoken Sanskrit
English
ञ Ja palatal nasal
ञ Ja
m.
 singer
ञ Ja
m.
 heretic
ञ Ja
m.
 heretic
ञ Ja
m.
 jingling sound
ञ Ja
m.
 ox
ञ Ja
m.
 planet zukra
Wilson
English
ञ The nasal attached to the class of palatal letters, having something
like the sound of N in the French word Singe, and expressed by that
letter accented N.
ञ
m.
 (ञः)
1 A name of ŚUKRA, regent of Venus.
2 An ox.
3 A heretic, an apostate.
4 Singing.
5 Jingling or inarticulate sound.
ट
Apte
English
ञः [ñḥ], 1 Singer.
Gurgling sound.
Bull.
N.
 of Śukra.
Perversity.
Numberट
Monier Williams Cologne
English
1. ञ the palatal nasal (found before palatal consonants).
2. ञ
m.
 a singer,
L.
a jingling sound,
L.
a heretic,
L.
an ox,
L.
the planet Śukra,
L.
Monier Williams 1872
English
ञ 1. ञ, the nasal belonging to the palatal
class of letters. It only really occurs in conjunction
with palatal consonants
and when preceding च्, छ्,
has much the sound of न् in inch
when preceding
ज्, झ्, much the sound of n in singe.
—न-कार, अस्,
m. the letter or sound ञ्।
ञ 2. ञ, अस्, m. a singer
any jingling or
inarticulate sound
a heretic, an apostate
an ox
a
N. of Śukra, regent of the planet Venus.
Apte Hindi
Hindi
ञः
पुं*
 - -
गायक
ञः
पुं*
 - -
‘गरगर’ का शब्द
ञः
पुं*
 - -
साँड़
ञः
पुं*
 - -
शुक्र
ञः
पुं*
 - -
पाँच की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ञ
कन्नडार्थः - > ಞಕಾರ
विस्तारः - > ಇದು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಚವರ್ಗದ ಐದನೆಯ ಮತ್ತು ಆಭ್ಯಂತರ ಸ್ಪೃಷ್ಟಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತಾಲು ಮತ್ತು ನಾಸಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಅಕ್ಷರ "ञमङणनानां नासिका च" । - सि० कौ०
ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಷಭ /ಎತ್ತು
ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಕ್ರಗ್ರಹ
ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾಡುವವನು /ಸಂಗೀತಗಾರ
ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಘರ್ಘರ ಶಬ್ದ /ಕಿರುಗಂಟೆಯ ಧ್ವನಿ
ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬಾಹಿರನಾದವನು /ವಾಮ ಪಂಥ ಹಿಡಿದವನು
विस्तारः - > "ञः पुमान् स्यात् बलीवर्दे शुक्रे वाममतावपि" - मेदि० । "ञकारो गायने प्रोक्तो जकारो घर्घरध्वनौ" - एका० ।
Abhyankara Grammar
English
ञ tad. affix अ
cf. P. IV. 2. 58, 106, 107 and IV.4.129.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ञ, ञकारः । स व्यञ्जनदशमवर्णः चवर्गपञ्चम-वर्णश्च । (असौ तु अर्द्धमात्राकालेनोच्चार्य्यः ।)अस्योच्चारणस्थानं तालु । इति व्याकरणम् ॥
* ॥
अस्योत्पत्तिर्यथा, --“विसर्गस्तालुगः सोष्मा शं चवर्गञ्च यन्तथा ॥
”इति प्रपञ्चसारः ॥
* ॥
(पाणिनिमते तु अस्योत्पत्तिस्थानं नासिका-न्विततालु । अस्योच्चारणे जिह्वामध्येन तालु-मध्यस्य स्पर्शः आभ्यन्तरप्रयत्नः । संवारनाद-घोषा अल्पप्राणश्च वाह्यप्रयत्नाः । मातृकान्यासे-ऽस्य वामहस्ताङ्गुल्यग्रे न्यासक्रिया स्यात् ।वङ्गीयवर्णमालायां) अस्य लेखनप्रकारो यथा, “कुण्डलीरूपमास्थाय दक्षतो वामतस्ततः ।ऋजुश्चाधोगता मात्रा वामतः कुञ्चिता पुनः ॥
तिष्ठन्ति तासु नित्यासु सूर्य्येन्द्रवरुणाः सदा ।कुण्डलीद्बयरूपा तु या मात्रा मध्यतः स्थिता ॥
महाशक्तिस्वरूपा सा ध्यानमस्य प्रचक्षते ॥
* ॥
चतुर्भुजां धूम्रवर्णां कृष्णाम्बरविभूषिताम् ।नानालङ्कारसंयुक्तां जटामुकुटराजिताम् ॥
ईषद्धास्यमुखीं नित्यां वरदां भक्तवत्सलाम् ।एवं ध्यात्वा ब्रह्मरूपां तन्मन्त्रं दशधा जपेत् ॥
”इति वर्णोद्धारतन्त्रम् ॥
* ॥
अस्य स्वरूपं यथा, कामधेनुतन्त्रे ।“सदा ईश्वरसंयुक्तं ञकारं शृणु सुन्दरि ! ।रक्तविद्युल्लताकारं या स्वयं परकुण्डली ॥
पञ्चदेवमयं वर्णं पञ्चप्राणात्मकं सदा ।त्रिशक्तिसहितं वर्णं त्रिविन्दुसहितं सदा ॥
”तस्य २२ द्वाविंशतिर्नामानि यथा, --“ञकारो बोधनी विश्वा कुण्डली मखदो वियत् ।कौमारी नागविज्ञानी सव्याङ्गुलनखो वकः ॥
शर्व्वेशश्चूर्णिता बुद्धिः स्वर्गात्मा घर्घरध्वनिः ।धर्मैकपादः सुमुखो विरजा चन्दनेश्वरी ॥
गायनः पुष्पधन्वा च रागात्मा च वराक्षिणी ॥
”इति नानातन्त्रशास्त्रम् ॥
ञः,
पुं,
 गायनः । घर्घध्वनिः । इत्येकाक्षर-कोषः ॥
बलीवर्द्दः । शुक्रः । वाममतिः । इतिमेदिनी । ञे, १ ॥
(गणपाठे घातोरुभय-पदत्वविज्ञापकोऽनुबन्धविशेषः । इति वोपदेवः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ञ “ञकारोव्यञ्जनवर्ण्णभेदः अर्द्धमात्राकालेनोच्चार्य्यः तस्यो-त्पत्तिस्थानं नासिकानुगततालुस्थानम् तस्योच्चारणेजिह्वामध्येन तालुमध्यस्य स्पर्शः आभ्यन्तरप्रयत्नः ।संवारनादघोषा अल्पप्राणश्च बाह्यप्रयत्नाः । मातृका-न्यासेऽस्य वामहस्ताङ्गुल्यग्रे न्यास्यता । वर्णाभिधानेऽस्यवाचकशब्दा उक्ता यथा“ञकारो बोधनी विश्वाकुण्डली मखदोवियत् । कौमारीनागविज्ञानी सव्याङ्गलनखो वकः । सर्वेशश्चूर्णितो-बुद्धिः स्वर्गात्मा घर्षरध्वनिः । धर्मैकपादः सुमुखोविरजा चन्दनेश्वरी । गायनः पुष्पधन्वा च वागात्माच विरक्षिणी” । एतदधिष्ठातृदेवीध्येयरूपं यथा “चतु-र्भुजां धूम्रवर्णां कृष्णाम्बरविभूषिताम् । नानालङ्कार-संयुक्तां जटामुकुटराजिताम् । ईषद्धास्यमुखीं नित्यां वरदांभक्तवत्सलाम् । एवं ध्यात्वा ब्रह्मरूपां तन्मन्त्रं दशधाजपेत्” वर्णोद्धारतन्त्रम् । अस्यस्वरूपं यथा “सदा ईश्वरसंयुक्तं ञकारं शृणु सुन्दरि! रक्तविद्युल्लताकारं यास्वयं परकुण्डली । पञ्चदेवमयं वर्णं पञ्चप्राणात्मकं सदा ।त्रिशक्तिसहितं वर्णं त्रिविन्दुसहितं सदा” कामधेनु-तन्त्रम् । तस्य मात्रावृत्ते प्रथमोपन्यासे मरणं फलम्झशब्दे प्रमाणं दृश्यम् ।
ञ
पु०
 १ गायने २ धर्धरध्वनौ एकाक्षरको० । ३ वृषे ४ शुक्रे ५ वाममतौ च मेदि० ।
Burnouf
French
ञ ञ 24ᵉ lettre de l'alphabet sanscrit, ou nasale des
palatales.
ञ ञ
m.
 son inarticulé
chant.
Bœuf.
Hérétique, apostat.
Dans le langage mystique: Śukra, régent de la
planète de Vénus.