| YouTube Channel

ज्वलनः (jvalanaH)

 
Apte Hindi
Hindi
ज्वलनः
पुं*
 - -
आग
ज्वलनः
पुं*
 - -
तीन की संख्या
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अग्निः, वैश्वानरः, वीतहोत्रः, अग्निहोत्रः, हुरण्यरेताः, सप्तार्चि, विभावसुः, वृषाकपिः, स्वाहापतिः, स्वाहाप्रयः, स्वाहाभुक्, अग्निदेवः, अग्निदेवता, धनञ्जयः, जातवेदः, कृपीटयोनिः, शोचिष्केशः, उषर्बुधः, बृहद्भानुः, हुतभुक्, हविरशनः, हुताशः, हुताशनः, हविर्भुक्, हव्यवाहनः, हव्याशनः, क्रव्यवाहनः, तनुनपात्, रोहिताश्वः, आशुशुक्षणिः, आश्रयाशः, आशयाशः, आश्रयभुक्, आश्रयध्वंसी, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, भुवः
noun
देवताविशेषः-हिन्दुधर्मानुसारम् अग्नेः देवतास्वरूपम्।
"अग्नेः पत्नी स्वाहा।"
Synonyms:
 अग्निः, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, कविः
noun
तेजःपदार्थविशेषः।
"पर्वते दृश्यमानः धूमः अग्नेः सूचकः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ज्वलनः,
पुं,
 (ज्वलतीति । ज्वल + “जुचङ्क्रम्य-दन्द्रम्यसृगृधिज्वलशुचलषपतपदः ।” ३ । २ ।१५० । इति युच् ।) अग्निः । (यथा, कला-विलासे । १ । ४ ।“यत्र त्रिनयननयनज्वलनज्वालावलीशलभ-वृत्तिः ।जीवति मानसजन्मा शशिवदनावदनकान्ति-पीयूषैः ॥
”)चित्रकवृक्षः । इत्यमरः । १ । १ । ५६ ॥
(ज्वल +भावे ल्युट् ।) दहने, क्ली ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ज्वल दीप्तौ”@} 2 घटादिः, ज्वलादिश्च।
ज्वालकः-लिका, 3 ज्वलकः-ज्वालकः, 4 प्रज्वलकः-लिका, जिज्वलिषकः-षिका, जाज्वलकः-लिका
ज्वलिता-त्री, ज्वलयिता-ज्वालयिता-प्रज्वलयिता-त्री, जिज्वलिषिता-त्री, जाज्वलिता-त्री
ज्वलन्-न्ती, ज्वलयन्-ज्वालयन्-प्रज्वलयन्-न्ती, जिज्वलिषन्-न्ती
-- ज्वलिष्यन्-न्ती-ती, ज्वलयिष्यन्-ज्वालयिष्यन्-प्रज्वलयिष्यन्-न्ती-ती, जिज्वलिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- ज्वलयमानः-ज्वालयमानः-प्रज्वलयमानः, -- 5 जाज्वल्यमानः
6 -- ज्वलयिष्यमाणः-ज्वालयिष्यमाणः-प्रज्वलयिष्यमाणः, -- जाज्वलिष्यमाणः
7 ज्वल्-ज्वलौ-ज्वलः
-- -- -- ज्वलितम्-तः, ज्वलितः-ज्वालितः- 8 प्रज्वलितः, जिज्वलिषितः, जाज्वलितः-तवान्
9 ज्वालः- 10 ज्वाला, ज्वलः, 11 12 ज्वलनः, 13 प्रज्वाली, ज्वलः-ज्वालः, जिज्वलिषुः, जाज्वलः
ज्वलितव्यम्, ज्वलयितव्यम्-ज्वालयितव्यम्-प्रज्वलयितव्यम्, जिज्वलिषितव्यम्, जाज्वलितव्यम्
ज्वलनीयम्, ज्वलनीयम्-ज्वालनीयम्-प्रज्वलनीयम्, जिज्वलिषणीयम्, जाज्वलनीयम्
ज्वाल्यम्, ज्वल्यम्-ज्वाल्यम्-प्रज्वल्यम्, जिज्वलिष्यम्, जाज्वल्यम्
ईषज्ज्वलः-दुर्ज्वलः-सुज्वलः
-- -- -- ज्वल्यमानः, ज्वल्यमानः-ज्वाल्यमानः-प्रज्वल्यमानः, जिज्वलिष्यमाणः, जाज्वल्यमानः
ज्वालः, ज्वलः-ज्वालः-प्रज्वलः, जिज्वलिषः, जाज्वलः
ज्वलितुम्, ज्वलयितुम्-ज्वालयितुम्-प्रज्वलयितुम्, जिज्वलिषितुम्, जाज्वलितुम्
14 ज्वलितिः, ज्वलना-ज्वालना-प्रज्वलना, जिज्वलिषा, जाज्वला
15 ज्वलनम्, ज्वलनम्-ज्वालनम्-प्रज्वलनम्, जिज्वलिषणम्, जाज्वलनम्
ज्वलित्वा, ज्वलयित्वा-ज्वालयित्वा, जिज्वलिषित्वा, जाज्वलित्वा
प्रज्वल्य, 16 संज्वलय्य-प्रज्वलय्य, प्रजिज्वलिष्य, प्रजाज्वल्य
ज्वालम् २, ज्वलित्वा २, 17 ज्वलम् २-ज्वालम् २, प्रज्वलम् २, ज्वलयित्वा २-ज्वालयित्वा २, जिज्वलिषम् २, जिज्वलिषित्वा २, जाज्वलम् २
जाज्वलित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६३२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८३१-८०४। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[५। ‘ज्वलह्वलह्मलनमामनुपसर्गाद्वा’ (गणसूत्रं घटादौ) इति अनुपसृष्टे मित्संज्ञा विकल्पिता। मित्त्वपक्षे, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः। मित्त्वाभावपक्षे, उपधावृद्धिः। एवम् अनुपसृष्टे ण्यन्ते सर्वत्र रूपत्रयं ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[६। उपसर्गसमभिव्याहारे तु घटादिषु पाठान्नित्यं मित्संज्ञा। तदानीं प्रज्वलकः, सञ्ज्वलकः इत्यादीनि रूपाणि ण्यन्ताद्भवन्ति। एवं सोपसर्गाण्ण्यन्ते सर्वत्र मित्कार्यं ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[B। ‘जाज्वल्यमाना जगतः शान्तये समुपेयुषी।’ शिशुपालवधे २। ३।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०६०१+ २२]
07
=>
 [[१। ‘न पदान्ताः परेऽणः सन्ति’ इति पक्षो भाष्यासम्मतः। अतोऽत्र पदान्ते लकारश्रवणं न दोषाय।]]
08
=>
 [[आ। ‘वनाम किं प्रज्वलितो हरेण सोऽद्यापि यद्विह्वलयन्ननङ्गः।।’ धा। का। २। १०।]]
09
=>
 [[२। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति कर्तरि वा णप्रत्ययो भवति। स्त्रियां ‘अजाद्यतष्टाप्’ (४-१-४) इति टाप्। णप्रत्ययाभावपक्षे तु पचाद्यचि (३-१-१३४), ज्वलः इत्यपि भवति।]]
10
=>
 [[B। ‘ज्वालेन तापेन चला जडाङ्गीरटालशोकट्वलितप्रतापाः।।’ धा। का। २। २१।]]
11
=>
 [[C। ‘लिम्पैरिव तनोर्वातैश्चेतयः स्याज्ज्वलो न कः।।’ भ। का। ६। ८०।]]
12
=>
 [[३। ‘जुचङ्क्रम्यदन्द्रम्यसृगृधिज्वलशुचलषपतपदः’ (३-२-१५०) इति ताच्छीलिको युच्। अनादेशः। ज्वलनः = अग्निः।]]
13
=>
 [[४। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
14
=>
 [[५। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदासात् भणितिः इत्यत्रेव इडागमो भवति।]]
15
=>
 [पृष्ठम्०६०२+ २३]
16
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
17
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोः--’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्घविकल्पः।]]