| YouTube Channel

ज्वल (jvala)

 
शब्दसागरः
English
ज्वल r. 1st cl. (ज्वलति, ) or with a prefix, r. 10th cl. (प्रज्वलयति-ते)
1. To shine
to blaze, to flame.
2. To be ardent.
3. To kindle
E.
 भ्वा-प-अक-सेट्
चु० उ० ।
ज्वल
mfn.
 (-लः-ला-लं) Blazing, shining.
m.
 (-लः) Flame, blaze, light.
E.
 ज्वल् to blaze, affix अच्
also ज्वाल.
Capeller Eng
English
ज्वल
m.
 flame.
Yates
English
ज्वल (लः) 1.
m.
 Flame.
a. Shining.
Wilson
English
ज्वल r. 1st cl. (ज्वलति, ) or with a prefix, r. 10th cl.
(प्रज्वलयति) To shine, to blaze, to flame.
ज्वल
mfn.
 (-लः-ला-लं) Blazing, shining.
m.
 (-लः) Flame, blaze,
light.
E.
 ज्वल, to blaze, affix अच्
also ज्वाल.
Apte
English
ज्वल [jvala],
a.
 [ज्वल्-अच्]
Flaming, blazing.
Bright, brilliant. -लः Flame, blaze, light
लिम्पैरिव तनोर्वातैश्चेतयः स्याज्ज्वालो न कः
Bk.*
 6.79.
Apte 1890
English
ज्वल a. [ज्वल्-अच्] 1 Flaming, blazing.
2 Bright, brilliant.
लः Flame, blaze, light.
Monier Williams Cologne
English
ज्वल
m.
 (Pāṇ. iii, 1, 140) flame,
W.
Monier Williams 1872
English
ज्वल, अस्, आ, अम्, flaming, blazing, shining, bril-
liant
(अस्), m. flame, blaze, light.
—ज्वल-मुखी,
f., N. of a tutelary deity in the family of Lomaśa
[cf. ज्वाला-मुखी।]
—ज्वलानन (°ल-आन्°), अस्, आ,
अम्, having the face flaming.
—ज्वला-रासभका-
मय, अस्, m. = जाल-गर्दभ।
Macdonell
English
ज्वल jval-a,
m.
 flame
-at, pr. pt. burning, 🞄shining etc.
m.
 burning fire.
Benfey
English
ज्वल ज्वल् + अ,
adj.
f.
 ला, Flaming,
Hiḍ. 2, 7.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ज्वल - दीप्तौ (भ्वा० पर० अक० से०) ज्वलति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶಿಸು
ज्वल - दीप्तौ (भ्वा० पर० अक० से०) ज्वलति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಉರಿ
ज्वल - दीप्तौ (भ्वा० पर० अक० से०) ज्वलति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸುಡು
प्रयोगाः - > "जज्वाल लोकस्थितये स राजा" । "ज्वलतु गगने रात्रौ रात्रावखण्डकलः शशी दहतु मदनः किं वा मृत्योः परेण विधास्यतः"
उल्लेखाः - > भट्टि०, मालती० २-२
ज्वल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀಪ್ತಿ /ಪ್ರಕಾಶ /ಬೆಳಕು
ज्वल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆ /ಬೆಂಕಿಯ ಉರಿ
निष्पत्तिः - > ज्वल (दीप्तौ) - "अच्"(३-१-१३४)
ज्वल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ
ज्वल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉರಿಯುವ
Bopp
Latin
ज्वल (r. ज्वल् s. अ) flagrans. H. 2. 7. BHAR. 1. 95.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ज्वल्
मूलधातुः:
 ज्वल
धात्वर्थः:
 दीप्तौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ज्वलति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ज्वलँ ज्वल दीप्तौ
- ज्वलति । जज्वाल । ज्वलयति । ज्वालयति (82) । प्रज्वलयति । ज्वालः, ज्वलः । उत्तरत्रास्य पाठो ज्वलादिकार्य्यार्थः ।। 809 ।।
ज्वलँ ज्वल दीप्तौ
- ज्वलति । जज्वाल, जज्वलतुः। प्राज्वलीत् । ज्वालः ज्वलः । ज्वलिति कसन्तेभ्यो णः (3/1/140) ज्वलनः । ज्वाला ।। 833 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ज्वल, ज म चले । त्विषि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) वकारयुक्तः । ज, ज्वालः ज्वलः । म, प्रज्वलयति । मित्त्वेऽपि ञौज्वलह्वलह्मल इत्यादिना केवलस्य ह्नस्वविक-ल्पनात् सोपसर्गस्यैव नित्यं ह्नस्वः । ज्वालयतिज्वलयति प्रज्वलयति । त्विट् दीप्तिः । ज्वलतिवह्निः । इति दुर्गादासः ॥
(यथाह कश्चित् ।“जागर्त्ति लोको ज्वलति प्रदीपःसखीगणः पश्यति कौतुकेन ।मुहूर्त्तमात्रं कुरु नाथ ! धैर्य्यंबुभुक्षितः किं द्विकरेण भुङ्क्ते ॥
”)
ज्वलः,
पुं,
 ज्वालः । दीप्तिः । (ज्वलतीति । ज्वलदीप्तौ + अच ।) दीप्तिविशिष्टे, त्रि । इतिमुग्धबोधम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ज्वल दीप्तौ चलने च
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् । ज्वलतिअज्वालीत् । घटा० ज्वलयति । ज्वला० ज्वलःज्वालः । “जज्वाल लोकस्थितये स राजा” भट्टिः ।“जागर्त्ति लोको ज्वलति प्रदीपः सखीगणः पश्यतिकौतुकेन । मुहूर्त्तमात्रं कुस् नाथ! धर्य्यं बुभुक्षितःकि द्विकरेण भुङ्क्ते” उद्भटः ।उदादिपूर्वकस्य तत्तदुपसर्गद्योत्यार्थ्युक्तदीप्तौ । उज्ज्वलः ।
ज्वल
त्रि०
 ज्वल--दीप्तौ वा अच् । दीप्तिविशिष्टे ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ज्वलँ ज्वल दीप्तौ
- ज्वलति ज्वलयति अग्रे (द्र0 1568) ज्वलादिकार्यार्थः पाठः 783
ज्वलँ ज्वल दीप्तौ
- ज्वलति ज्वलिता ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः (31140) वा-ज्वालः, ज्वाला, ज्वलः 801
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ज्वलँ ज्वल (अर्थः) दीप्तौ
ज्वल दीप्ताविति पठिष्यते, तस्य मित्वार्थोयनुवादः इदमपि मित्त्वं सोपसर्गविषयं, "ज्वलह्लनमामनुपसर्गाद्वा'' इति अनुपसृष्टानां विकल्पस्य वक्ष्यमाणत्वात् (प्रज्वलयति प्राज्वालि प्राजृवलीत्यादि ) 792
ज्वलँ ज्वल (अर्थः) दीप्तौ
( ज्वलति जज्वाल जज्वलतुः ज्वलिता अज्वालीत् ) "अतो ल्रान्तस्य'' इति वृद्धिः (जिज्वलिषति जाज्वल्यते जाज्वलीति ज्वालयति ज्वलयति प्रजवलयति ) घटादिपाठान्नित्यं मित्वं सोपसर्गत्वे, अन्यदा तु ज्वलह्वलेति विकल्पेन, घटादिपाठादेव ज्वयतीति सिद्धाविहास्य पाठो "जृवलीति कसन्तेभ्योणः'' इति पाक्षिके णप्रत्यये (ज्वाल ) इति यथास्यादिति ज्वलीतिशिब्द आद्यर्थे णोभावे पचाद्यचि ( ज्वलः ज्वलनः), "जुचंक्रम्य'' इति तच्छीलादौ युच् कर्त्तरि 816
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ज्वल दीप्तौ”@} 2 घटादिः, ज्वलादिश्च।
ज्वालकः-लिका, 3 ज्वलकः-ज्वालकः, 4 प्रज्वलकः-लिका, जिज्वलिषकः-षिका, जाज्वलकः-लिका
ज्वलिता-त्री, ज्वलयिता-ज्वालयिता-प्रज्वलयिता-त्री, जिज्वलिषिता-त्री, जाज्वलिता-त्री
ज्वलन्-न्ती, ज्वलयन्-ज्वालयन्-प्रज्वलयन्-न्ती, जिज्वलिषन्-न्ती
-- ज्वलिष्यन्-न्ती-ती, ज्वलयिष्यन्-ज्वालयिष्यन्-प्रज्वलयिष्यन्-न्ती-ती, जिज्वलिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- ज्वलयमानः-ज्वालयमानः-प्रज्वलयमानः, -- 5 जाज्वल्यमानः
6 -- ज्वलयिष्यमाणः-ज्वालयिष्यमाणः-प्रज्वलयिष्यमाणः, -- जाज्वलिष्यमाणः
7 ज्वल्-ज्वलौ-ज्वलः
-- -- -- ज्वलितम्-तः, ज्वलितः-ज्वालितः- 8 प्रज्वलितः, जिज्वलिषितः, जाज्वलितः-तवान्
9 ज्वालः- 10 ज्वाला, ज्वलः, 11 12 ज्वलनः, 13 प्रज्वाली, ज्वलः-ज्वालः, जिज्वलिषुः, जाज्वलः
ज्वलितव्यम्, ज्वलयितव्यम्-ज्वालयितव्यम्-प्रज्वलयितव्यम्, जिज्वलिषितव्यम्, जाज्वलितव्यम्
ज्वलनीयम्, ज्वलनीयम्-ज्वालनीयम्-प्रज्वलनीयम्, जिज्वलिषणीयम्, जाज्वलनीयम्
ज्वाल्यम्, ज्वल्यम्-ज्वाल्यम्-प्रज्वल्यम्, जिज्वलिष्यम्, जाज्वल्यम्
ईषज्ज्वलः-दुर्ज्वलः-सुज्वलः
-- -- -- ज्वल्यमानः, ज्वल्यमानः-ज्वाल्यमानः-प्रज्वल्यमानः, जिज्वलिष्यमाणः, जाज्वल्यमानः
ज्वालः, ज्वलः-ज्वालः-प्रज्वलः, जिज्वलिषः, जाज्वलः
ज्वलितुम्, ज्वलयितुम्-ज्वालयितुम्-प्रज्वलयितुम्, जिज्वलिषितुम्, जाज्वलितुम्
14 ज्वलितिः, ज्वलना-ज्वालना-प्रज्वलना, जिज्वलिषा, जाज्वला
15 ज्वलनम्, ज्वलनम्-ज्वालनम्-प्रज्वलनम्, जिज्वलिषणम्, जाज्वलनम्
ज्वलित्वा, ज्वलयित्वा-ज्वालयित्वा, जिज्वलिषित्वा, जाज्वलित्वा
प्रज्वल्य, 16 संज्वलय्य-प्रज्वलय्य, प्रजिज्वलिष्य, प्रजाज्वल्य
ज्वालम् २, ज्वलित्वा २, 17 ज्वलम् २-ज्वालम् २, प्रज्वलम् २, ज्वलयित्वा २-ज्वालयित्वा २, जिज्वलिषम् २, जिज्वलिषित्वा २, जाज्वलम् २
जाज्वलित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६३२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८३१-८०४। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[५। ‘ज्वलह्वलह्मलनमामनुपसर्गाद्वा’ (गणसूत्रं घटादौ) इति अनुपसृष्टे मित्संज्ञा विकल्पिता। मित्त्वपक्षे, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः। मित्त्वाभावपक्षे, उपधावृद्धिः। एवम् अनुपसृष्टे ण्यन्ते सर्वत्र रूपत्रयं ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[६। उपसर्गसमभिव्याहारे तु घटादिषु पाठान्नित्यं मित्संज्ञा। तदानीं प्रज्वलकः, सञ्ज्वलकः इत्यादीनि रूपाणि ण्यन्ताद्भवन्ति। एवं सोपसर्गाण्ण्यन्ते सर्वत्र मित्कार्यं ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[B। ‘जाज्वल्यमाना जगतः शान्तये समुपेयुषी।’ शिशुपालवधे २। ३।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०६०१+ २२]
07
=>
 [[१। ‘न पदान्ताः परेऽणः सन्ति’ इति पक्षो भाष्यासम्मतः। अतोऽत्र पदान्ते लकारश्रवणं न दोषाय।]]
08
=>
 [[आ। ‘वनाम किं प्रज्वलितो हरेण सोऽद्यापि यद्विह्वलयन्ननङ्गः।।’ धा। का। २। १०।]]
09
=>
 [[२। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति कर्तरि वा णप्रत्ययो भवति। स्त्रियां ‘अजाद्यतष्टाप्’ (४-१-४) इति टाप्। णप्रत्ययाभावपक्षे तु पचाद्यचि (३-१-१३४), ज्वलः इत्यपि भवति।]]
10
=>
 [[B। ‘ज्वालेन तापेन चला जडाङ्गीरटालशोकट्वलितप्रतापाः।।’ धा। का। २। २१।]]
11
=>
 [[C। ‘लिम्पैरिव तनोर्वातैश्चेतयः स्याज्ज्वलो न कः।।’ भ। का। ६। ८०।]]
12
=>
 [[३। ‘जुचङ्क्रम्यदन्द्रम्यसृगृधिज्वलशुचलषपतपदः’ (३-२-१५०) इति ताच्छीलिको युच्। अनादेशः। ज्वलनः = अग्निः।]]
13
=>
 [[४। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
14
=>
 [[५। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदासात् भणितिः इत्यत्रेव इडागमो भवति।]]
15
=>
 [पृष्ठम्०६०२+ २३]
16
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
17
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोः--’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्घविकल्पः।]]
Capeller
German
ज्वल
m.
 Flamme.
Burnouf
French
ज्वल ज्वल a. brûlant, flamboyant. -- S.
m.
 flamme.
ज्वलका
f.
 (sfx. अक) flamme.
ज्वलन a. (sfx. अन) flambant, flamboyant. -- S.
m.
 feu
flamboyant
Agni
flamme. -- S.
n.
 inflammation, embrasement.
ज्वलयामि c. de ज्वल् après une préposition. Cf.
ज्वालयामि।
ज्वलानन a. (आनन) qui a le visage enflammé.
Stchoupak
French
ज्वल-
(a. flamboyant) dans ज्वलानन- a. au visage flamboyant.