धातुः: ज्रि
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: जये अभिभवे च
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: जये अकर्मकः,अभिभवे सकर्मकः)
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ज्रयति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ज्रि वयोहानौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> “जॄ--’ इति चौरादिकघातोर्नन्दिसम्मतः पाठ एवम्” इति मा। </li> <li>धा। </li> <li>वृत्तौ। </li> <li>आधृषीयत्वेनास्य धातोर्णिज्विकल्पः। </li> <li>णिच्पक्षे, णिजभावपक्षे च, शुद्धात् सन्नन्तात् यङन्ताच्च जिधातुवत् <a href="#foot_krm03">3</a> धातुस्वरूपनिबन्धनकार्याणि विना बोध्यानि। </li> <li>ण्यन्तात् सनि तु-- जिज्राययिषकः-षिका, जिज्राययिषिता-त्री, जिज्राययिषन्-न्ती, जिज्राय- यिषिष्यन्-न्ती-ती, जिज्राययिषमाणः, जिज्राययिषिष्यमाणः, जिज्राययिट्- यिषौ-यिषः, जिज्राययिषितः-तवान्, जिज्राययिषुः जिज्राययिषितव्यम्, जिज्राययिषणीयम्, जिज्राययिष्यम्, ईषज्जिज्राययिषः-दुर्जिज्राययिषः-सुजि- ज्राययिषः, जिज्राययिष्यमाणः, जिज्राययिषः, जिज्राययिषितुम्, जिज्राय- यिषा, जिज्राययिषणम्, जिज्राययिषित्वा, प्रजिज्राययिष्य, जिज्राययिषम् २, जिज्राययिषित्वा २;</li> <li> इति रूपाणीति विशेषः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (६३०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८१६। सक। सेट्। उभ। आधृषीयः।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (५९९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्०५९९+ २७]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ज्रि अभिभवे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘अभिभवः = न्यूनीकरणम्, न्यूनीभवनं च। </li> <li>आद्ये सकर्मकः, द्वितीये त्वकर्मकः।’ इति सि। </li> <li>कौमुदी। </li> <li>क्षीरस्वामी तु ‘जृ’ इति पठति। </li> <li>तन्मते जारकः, जरन् इत्यादीनि रूपाणि। </li> <li>देवः क्षीरस्वामिसम्मतपाठस्या- नुकूलः। </li> <li>यदाह -- ‘जृणाति जीर्यति जरत्येकार्थे जारयत्यपि। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a>’ इति। </li> <li>धातुकाव्ये तु ‘ज्ञि अभिभवे’ इति पठित्वा, तदनुगुणः प्रयोगोऽपि प्रदर्शितः। </li> <li>यथा-- ‘श्रुत्यन्तवाचा ध्रुवया प्रदूनं घोरद्रवच्चक्रजिताज्ञितारिम्।’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति। </li> <li>ज्रायकः-यिका, ज्रायकः-यिका, जिज्रीषकः-षिका, जेज्रीयकः-यिका;</li> <li> ज्रेता-त्री, ज्राययिता-त्री, जिज्रीषिता-त्री, जेज्रीयिता-त्री;</li> <li> ज्रयन्-न्ती, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि जिधातूपादानेन विहितानि कार्याणि विना, तद्वत् <a href="#foot_krm05">5</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (६२९)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९४७। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ३९)</li> <li id="foot_krm04">04 => (२-३५)</li> <li id="foot_krm05">05 => (५९९)</li></ul>

ज्रि (ज्रि꣡ वयोहानौ च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = ज्रायणम् / ज्रयणम्
अनीयर् = ज्रायणीयः / ज्रयणीयः - ज्रायणीया / ज्रयणीया
ण्वुल् = ज्रायकः - ज्रायिका
तुमुँन् = ज्राययितुम् / ज्रयितुम्
तव्य = ज्राययितव्यः / ज्रयितव्यः - ज्राययितव्या / ज्रयितव्या
तृच् = ज्राययिता / ज्रयिता - ज्राययित्री / ज्रयित्री
क्त्वा = ज्राययित्वा / ज्रयित्वा
ल्यप् = प्रज्राय्य / प्रज्रित्य
क्तवतुँ = ज्रायितवान् / ज्रियितवान् - ज्रायितवती / ज्रियितवती
क्त = ज्रायितः / ज्रियितः - ज्रायिता / ज्रियिता
शतृँ = ज्राययन् / ज्रयन् - ज्राययन्ती / ज्रयन्ती
शानच् = ज्राययमाणः / ज्रयमाणः - ज्राययमाणा / ज्रयमाणा

ज्रि (ज्रि॒ अभिभवे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ज्रयणम्
अनीयर् = ज्रयणीयः - ज्रयणीया
ण्वुल् = ज्रायकः - ज्रायिका
तुमुँन् = ज्रेतुम्
तव्य = ज्रेतव्यः - ज्रेतव्या
तृच् = ज्रेता - ज्रेत्री
क्त्वा = ज्रित्वा
ल्यप् = प्रज्रित्य
क्तवतुँ = ज्रितवान् - ज्रितवती
क्त = ज्रितः - ज्रिता
शतृँ = ज्रयन् - ज्रयन्ती

†ज्रय v. पृथुज्र॑य.


(jraya) = jráyas, enthalten in pṛthu-jráya.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

ज्रय। Cf. पृथु-ज्रय।


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

ज्रय See पृथु-ज्र॑य.


ज्रय (jraya)

Capeller Eng

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Grassman