| YouTube Channel

ज्योतिष्क (jyotiSka)

 
शब्दसागरः
English
ज्योतिष्क
m.
 (-ष्कः)
1. A planetary or heavenly body
the generic term
for the sun, the moon, a planet, an asterism, a star: the word
in the
m.
 plu. (-ष्काः) implies all these five.
2. A tree, the wood
of which is used to produce fire by attribution: see गणिकारिका
f.
 (-का) Heart-pea: see ज्योतिष्मती.
E.
 ज्योतिस् light, and क what
makes, from कृ, with ड
aff.
Yates
English
ज्योतिष्क (ष्कः) 1.
m.
 A planetary or
heavenly body
wood yielding
fire by friction.
f.
 heart-pea.
Wilson
English
ज्योतिष्क
m.
 (-ष्कः)
1 A planetary or heavenly body
the generic term for the sun, the moon, a
planet, an asterism, a star: the word in the
m.
 plu. (-ष्काः) implies all
these five.
2 A tree, the wood of which is used to produce fire by attrition: see
गणिकारिका.
f.
 (-का) Heart-pea: see ज्योतिष्मती.
E.
 ज्योतिस् light, and क what makes, from कृ, with ड
aff.
Monier Williams Cologne
English
ज्योतिष्क
m.
 Premna spinosa,
Suśr.
 iv
Plumbago zeylanica,
L.
the seed of Trigonella foenum graecum,
L.
N.
 of a Nāga (cf. °तिक),
MBh.
 v, 3631
of a man,
Buddh.
 (Divyāv. xix)
pl.
 ‘the luminaries’ regarded as a class of deities (arranged under 5 heads, viz. sun, moon, the planets, fixed stars, and lunar mansions),
Jain.
ज्योतिष्क
n.
N.
 of a luminous weapon (with which Arjuna destroyed Tamas),
MBh.
 vii, 1325 (ज्यौतिष, B)
N.
 of a bright peak of Meru, xii, 10212
Monier Williams 1872
English
ज्योतिष्क, अस्, m. a luminary, a heavenly body
the luminaries regarded by the Jainas as a class of deities
arranged under five heads, viz. sun, moon, the planets,
fixed stars, and lunar mansions
the plant Premna
Spinosa
the plant Plumbago Zeylanica
the seed of
Trigonella Fœnum Græcum
N. of a Nāga
N. of
a man
(आ), f., N. of a plant, = ज्योतिष्मती
(अम्),
n., N. of a luminous weapon with which Arjuna
destroyed Tamas or darkness personified (see Mahā-
bh. Droṇa-parva 1325)
N. of the shining peak of
the Meru.
Benfey
English
ज्योतिष्क ज्योतिष्क, i. e. ज्योतिस् + क,
n.
1. The name of a shining weapon of
Arjuna's MBh. 7, 1325.
2. The name
of the summit of Meru. MBh. 12, 16212.
Apte Hindi
Hindi
ज्योतिष्कः
पुं*
 - ज्योतिः इव कायति कै+क
"ग्रह, तारा नक्षत्र"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ज्योतिष्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರಮೂಲದ ಗಿಡ
ज्योतिष्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೆಂತ್ಯ
ज्योतिष्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಲ್ಲಿಗಿಡದ ಒಂದು ಭೇದ
ज्योतिष्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಕ್ಷತ್ರಗಳು
ज्योतिष्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹಗಳು
ज्योतिष्क
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇರುಪರ್ವತದ ಒಂದು ಶಿಖರ
निष्पत्तिः - > कै (शब्दे) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > ज्योतिरिव ज्योतिषा वा कायति
L R Vaidya
English
jyotizka {% m. %} A planet, a star, a luminary.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Jyotiṣka (= Pali Jotika, Jotiya), n. of a rich house-holder [Page246-a] (who in a previous birth was Anaṅgana): Mv 〔ii.271.1 ff.〕
Divy 〔271.6 ff.〕
MSV 〔i.197.12 ff.〕
Jyotiṣkāvadāna, n. of Divy Chap. 19: Divy 〔289.26〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
ज्योतिष्क °astrologisch, S II, 93, 12 v.u. (Ko.) in ज्योतिष्कशास्त्रम्.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skar mkhan
१) गणाक २) ज्योतिष ३) ज्योतिष्क
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
ज्योतिष्काः पञ्च चन्द्रार्कग्रहनक्षत्रतारकाः ।
-wordlist-
ज्योतिष्क (पुं), चन्द्र (पुं), अर्क (पुं), ग्रह (पुं), नक्षत्र (पुं), तारक (पुं)
Mahabharata
English
Jyotishka^1, a serpent. § 564 (Mātalīyop.): V, 103, 3631 (enumeration). Cf. Jyotika.
Jyotishka^2, a weapon. § 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 30, 1315 (uttamāstre, Arjuna dispelled the darkness by means of J.).
Jyotishka^3, a summit of Meru. § 694b (Jvarotpatti): XII, 284, 10212 (Meroḥ Śṛṅgaṃ Sāvitraṃ).
पुराणम्
English
ज्योतिष्क / JYOTIṢKA. A famous serpent born to kaśyapa by his wife kadrū. (M.B. Udyoga Parva, Chapter 203, Stanza 15).
ज्योतिष्कम् / JYOTIṢKA(M). A peak of mount sumeru. (M.B. śānti Parva, Chapter 283, Stanza 5).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ज्योतिष्कः,
पुं,
 (ज्योतिरिव कायतीति । कै + कः ।)चित्रकवृक्षः । मेथिकाबीजम् । इति राज-निर्घण्टः ॥
(अस्य व्यवहारो यथा, “ज्योतिष्क-फलतैलं वा क्षीरेण स्वर्ज्जिका हिङ्गु मिश्रंपिबेत् ॥
” इति चिकित्सितस्थाने चतुर्द्दशेऽध्यायेसुश्रुतेनोक्तम् ॥
) गणिकारिकावृक्षः । इतिरत्नमाला ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ज्योतिष्क
पु०
 ज्योतिरिव कायति कै--क । १ चित्रकवृक्षे“एतान्योवावाप्य क्षारकल्पेन निस्रुतेपालाशे क्षारे ततोविपाच्य फाणितमिव सञ्जातमवतार्य्यलेपयेत् । ज्यो-तिष्क फललाक्षामरिचपिप्पलीसुमनःपत्रैर्वा” सश्रु० ।२ मेथिकावीजे च राजनि० । ३ गणकारिकावृक्षे रत्नमा० ।४ ग्रहतारानक्षत्रादौ ब० व० “तदीशभागे तस्याद्रेः शृङ्गमादित्यसन्निभम् । यत्तत् ज्योतिष्कमित्याहुः सदा पशु-पतेः प्रियम्” इत्युक्ते ५ मेरोः शृङ्गभेदे
न०
 !
Burnouf
French
ज्योतिष्क ज्योतिष्क
m.
 (sfx. क) corps céleste, astre,
en gén.
Bois à produire le feu par le frottement. -- F.
cardiospermum halicacabum, esp. de pois, bot.
Stchoupak
French
ज्योतिष्क-
m.
n.
 d'un Nāga
nt.
n.
 d'une arme lumineuse.