| YouTube Channel

ज्येष्ठस्थान (jyeSThasthAna)

 
Monier Williams Cologne
English
ज्येष्ठ—स्थान
n.
N.
 of a place of pilgrimage,
MBh.
 iii, 8204.
Mahabharata
English
Jyeshṭhasthāna, a tīrtha. § 372 (Tīrthayātrāp.): III, 85, 8204.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ज्येष्ठस्थान
न०
 । काशोस्थे तीर्थभेदे तत्स्थानमाहात्म्यादिकथा काशीख० ६३ अ० ।“यमनेहसमारभ्य मन्दराद्रौ विनिर्यये । अद्रीन्द्र-सुतया सार्द्धं रुद्रेणोक्षेन्द्रगामिना । तं वासरं पुर-स्कृत्य जग्राह नियमं दृढम् । जैगीषव्या महामेधाःकुम्भयोने! महाकृती । विषमेक्षणपादाब्जं समीक्षिष्येयदा पुनः । तदाम्बुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्थहो ।कुतश्चिद्धारणायोगादथ वा शम्भ्वनुग्रहात् । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने! । तं शम्भुरेव जानातिनान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमंप्रमथाधिपः । ज्यैष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारानुराधयोः ।तत्पर्वणि महायात्रा कर्त्तव्या तत्र मानवैः । ज्येष्ठ-स्थानं ततः काश्यां तदाभूदतिपुण्यदम् । तत्र लिङ्गंसमभवत् स्वयं ज्येष्ठेश्वराभिधम् । तल्लिङ्गदर्शनात्पुंसां पापं जन्मशतार्ज्जितम् । तमोऽर्कोदयमाप्येव तत्-क्षणादेव नश्यति । ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्प-यित्वा पितामहान् । ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयोजायते भुवि । आविरासीत् स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वरसमीपतः ।सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठा नाम समन्ततः । ज्यैष्ठेमासि सिताष्टम्यां तत्र कार्य्यो महोत्सवः । रात्रौजागरणं कार्य्यं सर्वसम्प्त्समृद्धये । ज्येष्ठां गौरींनमस्कृत्य ज्येष्ठवापीपरिप्लुता । सौभाग्यभाजनं भूयाद्योषा सौभाग्यभागपि । निवासं कृतवान् शम्भुस्तस्मिन्स्थाने यतः स्वयम् । निवासेश इति ख्यातं लिङ्गंतत्र परं तपः । निवासेश्वरलिङ्गस्य सेवनात् सर्व-सम्पदः । निवसन्ति गृहे नित्यं नित्यं प्रैति पदं पुनः ।कृत्वा श्राद्धं विधानेन ज्येष्ठस्थाने नरोत्तमः । ज्येष्ठांतृप्तिं ददात्येव पितृभ्यो मधुसर्पिषा । ज्येष्ठतीर्थेश्वरेकाश्यां दत्त्वा दानानि शक्तितः । ज्येष्ठान् स्वर्गान-वाप्नोति नरोमोक्षञ्च गच्छति । ज्येष्ठेश्वरोऽच्च्यः प्रथमंकाश्यां श्रेयोऽर्थिभिर्नरैः । ज्येष्ठा गौरी ततोऽभ्यर्च्च्यासर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः” ।तत्रत्यं ज्योतिःस्वरूपलिङ्गन्तु ज्येष्ठेश्वराभिधं महादेवस्यनितम्बभूतम् तथोक्तं काशीख० ३२ अ० ।“सर्वेषामपि लिङ्गानां मौलित्वं कृत्तिवाससः । अओङ्का-कारेशः शिखा ज्ञेया लोचनानि त्रिलोचनः । गोकर्ण-भारभूतेशौ तत्कर्णौ परिकीर्त्तितौ । विश्वेश्वरावि-सुक्तौ च द्वावेतौ दक्षिणौ करौ । कर्णेशमणिकर्णीशौद्वौ करौ दक्षिणेतरौ । कालेश्वरकपद्दीर्शौ चरणा-वतिनिर्म्लौ । ज्येष्ठेश्वरो नितम्बश्च नाभिर्वै मध्यमेश्वरः ।कपर्दोऽस्य महादेवः शिरोभूषा श्रुतीश्वरः । चन्द्रोशोहृदयन्तस्य आत्मा वीरेश्वरः परः । लिङ्गं तस्य तुकेदारः शुक्रं शुक्रेश्वरं विदुः । अन्यानि यानि लि-ङ्गानि परःकोटिमितानि च । ज्ञेयानि नखलोमानिवपुषो भूषणान्यपि । यावेती दक्षिणौ हस्तौ नित्यंनिर्वाणदौ हि तौ । जन्तूनाममयं दत्त्वा पततांमोहसागरे” ।