| YouTube Channel

ज्ञानयोग (jJAnayoga)

 
Capeller Eng
English
ज्ञानयोग
m.
 the practice of knowledge.
Monier Williams Cologne
English
ज्ञान—योग
m.
 the Yoga as based on the acquisition of true knowledge (opposed to कर्म-य्° or the Yoga as based on performance of ceremonial rites),
Bhag.
 iii, 3
VP.
 vi, 4, 42
NārP.
MatsyaP.
Apte Hindi
Hindi
ज्ञानयोगः
पुं*
 ज्ञानम्-योगः -
सच्चा आत्मज्ञान प्राप्त करने या परमात्मानुभूति प्राप्त करने का मुख्यसाधन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ज्ञानयोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾದ ಭಕ್ತಿಗೆ ಉಪಾಯವಾದ ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ /ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ಚಿತ್ತನೈರ್ಮಲ್ಯ ಹೊಂದಿ ಶೇಷಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ತಾನು ಶೇಷಭೂತನೆಂದು ತಿಳಿದು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕೃತಿವಿಯುಕ್ತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆ /ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಉಪಾಯ
निष्पत्तिः - > युजिर् (योगे) - कर० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > युज्यते ब्रह्मणाऽनेन ।ज्ञानमेव योगः उपायः
प्रयोगाः - > "ज्ञानयेगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्"
उल्लेखाः - > गीता० ३-३
L R Vaidya
English
jYAna-yoga {% m. %} contemplation as the means of attaining the supreme spirit.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ज्ञानयोगः,
पुं,
 (युज्यते ब्रह्मणानेनेति । युज +करणे घञ् । ज्ञानमेव योगः ।) ब्रह्मज्ञान-प्राप्त्युपायः । यथा, --“सर्व्वभूतेषु गोविन्दो बहुरूपो व्यवस्थितः ।इति मत्वा महाप्राज्ञः प्रतिकूलं न कारयेत् ॥
शब्दादयो ये विषया विषयी चाथ पूरुषः ।जानीयात्तदशेषं वै स्वरूपं परमात्मनः ॥
परमात्मा च भगवान् विष्वक्सेनो जनार्द्दनः ।तद्भक्तिमान् भगवतो नाल्पपुण्यैर्हि जायते ॥
भगवच्छासनालम्बी भगवच्छासनप्रियः ।भगवद्भक्तिमास्थाय वत्स ! भागवतो भव ॥
भगवान् भूतभव्येशो भूतादिप्रभवोऽव्ययः ।भावेन तं भजस्वेशं भवभङ्गकरं हरिम् ॥
भजस्व भावेन विभु भगवन्तं भवेश्वरम् ।ततो भागवतो भूत्वा भवबन्धात् प्रमोक्ष्यसि ॥
तत्र चित्तं समाधातुं न शक्नोति भवान् यदि ।तदभ्यासपरस्तस्मिन् कुरु योगं दिवानिशम् ॥
तत्र यद्यसमर्थस्त्वं ज्ञानयोगे महामते ! ।क्रियायोगे दिवारात्रौ तत्परः सततं भव ॥
”इत्याद्ये वह्निपुराणे वैष्णवक्रियायोगे यमानु-शासनो नामाध्यायः । विस्तारस्तु श्रीभगवद्-गीतायां ७ अध्याये द्रष्टव्यः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ज्ञानयोग
पु०
 युज्यते ब्रह्मणाऽनेन युज--करणे घञ् ज्ञान-मव योगः । ब्रह्मप्राप्तिसाधने ज्ञानार्थनिष्ठाभेदे । “लोके-ऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयाऽनघ! ।ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्” गीता ।