ज्ञा (jJA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ज्ञा r. 9th cl. (जानाति जानीते) To know,  to understand. With अनु,  prefix-
ed,  1. To assent or conform to.
	 2. To acknowledge. With अप,  To
conceal. With अव,  To disrespect,  to despise. With उप,  To deny
knowledge of any thing. With परि,  To ascertain.  With प्र,  To
know well. With प्रति or सम्,  To assent,  to admit,  to agree,  to pro-
mise. With प्रति and अभि,  To recognise. With वि,  To discriminate, 
to know. With सम्,  To recollect or possess the power of knowing.
(In combination,  it usually takes the deponent form,  as अनुजानीते, 
अपजानीते,  &c.) r. 10th cl. (ज्ञापयतिते) To command,  to direct
 आङ् is
usually prefixed in this sense. r. 1st cl. but occurring in the form of
the causal,  (ज्ञपयति)
	 1. To slay.
	 2. To gratify or please.
	 3. To exhibit
4. To sharpen. 
	 5. To praise. In these senses the root is,  in general.
combined with a prefix. क्र्या-प-सक-अनिट् । चु-उभ-सक-सेट् ।

Capeller Eng

English

 1 ज्ञा जाना॑ति जानीते॑ (जानति,  जान°ते),  pp.
   ज्ञात॑
know,  be or get aware of (acc. ,  r.
  gen.
  ),  recognize,  ascertain, 
investigate,  acknowledge,  approve,  perceive,  observe,  notice (acc. ), 
remember (gen.  )
 consider or regard as,  understand or suppose that — (2
acc.
 ),  know how to (infin. )
 *M.  have to do with,  deal with (gen.  ). With
न know nothing of (acc. ). C.
  ज्ञापयति,  °ते & ज्ञपयति,  °ते,  pp.
  
ज्ञप्त॑ & ज्ञापित inform,  teach
 announce,  notify
 make a person
acquainted with (2 acc.
 )
 M.
  beg,  request (acc. ). D.
  जिज्ञासते (°ति)
wish to know,  try,  examine
 ascertain,  suppose. D.
  C.
  ज्ञीप्सति wish to
make a person acquainted with (2 acc.
 )
 pp.
   ज्ञीप्स्यमान wished or
intended to be informed.  — अनु permit,  grant,  approve,  forgive, 
pardon (gen.   of pers.
  )
 empower,  authorize to (dat.   or *प्रति w.
 
acc.
 )
 dismiss,  bid farewell (acc. ),  be gracious or kind to (acc. ). C.
 
ask for permission or leave,  take leave of (acc. ). अभ्यनु & समनु
the same. अभि perceive,  notice,  understand,  know
 acknowledge as, 
think that (2 acc.
 ),  concede,  grant
 agree,  approve. प्रत्यभि
recognize again,  notice,  understand,  come to one's self,  recover one's
consciousness.  समभि know,  recognize. अव despise,  surpass.  आ
attend to,  notice,  hear,  learn,  understand.  C.
  command,  appoint a pers.
  
(acc. ) to (dat.   or loc.
 ). समा perceive,  notice. C.
  bid,  appoint. 
उप & समुप think out,  invent.  निस् & विनिस् discern,  find out. 
परि observe,  understand,  ascertain,  know thoroughly,  know as (2
acc.
 ). प्र understand,  distinguish,  discern,  be clever or wise, 
perceive,  become aware of,  find out.  प्रति acknowledge,  recognize, 
approve,  consent,  agree,  promise (dat.  ,  gen.
  ,  r.
  loc.
  of pers.
  ,  acc.
  of
th.)
 M.
  state,  affirm,  answer
 perceive,  observe,  become aware of. 
संप्रति consent to,  promise. वि perceive,  find out,  observe, 
notice,  hear from (gen.  )
 consider as,  understand or know that (2 acc.
 )
distinguish,  discern,  know thoroughly,  become or be wise
 विज्ञायते it
is well known or recognized (a rule,  dogma,  etc.)
 मा विज्ञायि this
(prec.  nom.
  ) is not to be understood (g. ). C.
  make known,  report, 
communicate,  say that (2 acc.
 )
 make one understand,  apprise,  teach
interrogate,  beg,  ask for (dat.  ,  प्रति,  अर्थम्,  or निमित्तम्*).
अभिवि become aware of,  notice. सम् M.
  be of one mind,  agree
together,  harmonize with (loc. ,  *instr.   or *acc. ),  obey (dat.  )
 direct, 
appoint (acc. ),  understand,  know.  C.
  cause to agree together,  unite
appease,  satisfy
 make understood,  make signs or hints to (अन्योऽन्यम्), 
order,  command.  अभिसम् agree in (acc. ),  acknowledge. — Cf. 
अनुज्ञात,  अभ्यनुज्ञात,  परिज्ञात,  प्रजान॑न्त्,  प्रज्ञात.

 2 ज्ञा (—°) knowing,  acquainted with.

Yates

English

 ज्ञा (ग) जानाति जानीते 9.
c. To know.
With अनु to assent to,  acknow-
ledge
 with अप to conceal
 with
अव to despise
 with आ to com-
mand
 with प्र to know well
with उप to deny knowing
with परि to ascertain
 with प्रति
or सं to assent to,  promise
with वि to discriminate
 with
सं to recollect
 with प्रति and
अभि to recognize. 10th. With आ
to command
 with other prepo-
sitions to whet
 to praise
 slay.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 ज्ञा r. 9th cl. (जानाति जानीते) To know,  to understand.
With अनु prefixed, 
1 To assent or conform to.
2 To acknowledge.
With अप,  To conceal.
With अव,  To disrespect,  to despise.
With उप,  To deny knowledge of any thing.
With परि,  To ascertain. 
With प्र,  To know well.
With प्रति or सम्,  To assent,  to admit,  to agree,  to promise.
With प्रति and अभि,  To recognise.
With वि,  To discriminate,  to know.
With सम्,  To recollect or possess the power of knowing. (In combination,  it usually takes the deponent form,  as अनुजानीते,  अपजानीते,  &c.) r. 10th cl. (ज्ञापयति) To command,  to direct
 आङ् is usually prefixed in this sense. r. 1st cl. but occurring in the form of the causal,  (ज्ञपयति)
1 To slay.
2 To gratify or please.
3 To exhibit.
4 To sharpen. 
5 To praise. In these senses the root is,  in general,  combined with a prefix.

Apte

English

ज्ञा [jñā],  9 U.
  (जानाति,  जानीते,  जज्ञौ,  जज्ञे,  अज्ञासीत्-अज्ञास्त,  ज्ञातुम्,  ज्ञात)

To know (in all senses),  to learn,  become acquainted with
 मा ज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत् स रक्षसाम् Bk.*
  15.9.

To know,  be aware of,  be familiar or conversant with
 जाने तपसो वीर्यम् Ś.*
  3.1
 जानन्नपि हि मेधावी जडवल्लोक आचरेत् Ms.*
  2.11, 123
7.148.

To find out,  ascertain,  investigate
 ज्ञायतां कः कः कार्यार्थीति Mk.*
  9.

To comprehend,  apprehend,  understand,  feel,  experience
 as in दुःखज्ञ,  सुखज्ञ &c.
 

To test,  try,  know the true character of
 आपत्सु मित्रं जानीयात् H.*
  1.72
 Chāṇ.21.

To recognise
 न त्वं दृष्ट्वा न पुनरलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् Me.*
  63.

To regard,  consider,  know to be
 जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः Me.*
  6.

To act,  engage in (with gen.
   of the instrument)
 सर्पिषो जानीते Sk. 'he engages in sacrifice with clarified butter (सर्पिषः =
  सर्पिषा).

Ved.
  To acknowledge,  approve,  allow.

To recognise as one's own,  take possession of.  Caus.
   (ज्ञापयति,  ज्ञपयति)

To announce,  inform,  make acquainted with,  make known,  notify.

To request,  ask (Ātm. ).

To sharpen. 

To satisfy.

To praise.

To immolate,  kill (as an animal). -Desid. (जिज्ञासते)

To desire to know,  investigate,  ascertain
 R.*
  2.26
 Bk.*
  8.33
14.91.

To conjecture,  suppose,  guess.

Apte 1890

English

 ज्ञा {c9c} U. (जानाति,  जानीते,  जज्ञौ,  जज्ञे,  अज्ञासीत्-अज्ञास्त,  ज्ञातुं,  ज्ञात) 1 To know (in all senses),  to learn,  become acquainted with
 मा ज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत्स रक्षसां Bk. 15. 9. 
2 To know,  be aware of,  be familiar or conversant with
 जाने तपसो वीर्यं Ś. 3. 1
 जानन्नपि हि मेधावी जडवल्लोक आचरेत् Ms. 2. 110,  123
 7. 148. 
3 To find out,  ascertain,  investigate
 ज्ञायतां कः कः कार्यार्थीति Mk. 9. 
4 To comprehend,  apprehend,  understand,  feel,  experience
 as in दुःखज्ञ,  सुखज्ञ &c. 
5 To test,  try,  know the true character of
 आपत्सु मित्रं जानीयात् H. 1. 72
 Chāṇ. 21. 
6 To recognise
 म त्वं दृष्ट्वा न पुनरलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् Me. 63. 
7 To regard,  consider,  know to be
 जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः Me. 6. 
8 To act,  engage in (with gen. of the instrument)
 सर्पिषो जानीते Sk. ‘he engages in sacrifice with clarified butter (सर्पि षः = सर्पिषा). 
9 Ved. To acknowledge,  approve,  allow. 
10 To recognise as one's own,  take possession of. 
Caus. (ज्ञापयति,  ज्ञपयति) 1 To announce,  inform,  make acquainted with,  make known,  notify. 
2 To request,  ask (Atm.). 
3 To sharpen. 
4 To satisfy. 
5 To praise. 
6 To immolate,  kill (as an animal). 
Desid. (जिज्ञासते) 1 To desire to know,  investigate,  ascertain
 R. 2. 26
 Bk. 8. 33
 14. 91. 
2 To conjecture,  suppose,  guess. 

Monier Williams Cologne

English

 1. ज्ञा cl.
  9. P.
  Ā. जाना॑ति,  °नीते॑
(cf.   Pāṇ.
  i,  3,  76
Subj. °नत्
Impv.
  °नीतत्,  2. sg. °नीहि॑,  once irr. ज्ञ,  BhP.
   x,  89,  46
[fr.  cl.
  3.] जिजाहि,  MBh.
   xiii,  4493
2. pl.
  irr. °नत,  ii,  2397
2. sg. Ā. irr. °नसे,  Divyāv.
  xviii
p.
  °न॑त्,  °नान॑ irr. °नमान [MBh.  ]
pf.  जज्ञौ,  °ज्ञे [Pass.  Rājat.
  v,  481],  3. pl.
  °ज्ञु॑र्,  RV.
   vii,  79,  4
 ŚBr.
   xi
p.
  °ज्ञान॑,  RV.
   x,  14,  2
fut. ज्ञास्यति,  °ते
aor.
  अज्ञासीत्,  °स्त Pass.
  अ॑ज्ञायि,  vi,  65,  1 &c.
  
Pot.
  ज्ञायात् or ज्ञेय्°,  Pāṇ.
  vi,  4,  68 
2. sg. ज्ञेयस् =
  γνοίης RV.
   ii,  10,  6
inf.
   ज्ञातुम्)
to know,  have knowledge,  become acquainted with (acc.  
 rarely gen.
   MBh.
   iii,  2154
 Hariv.
  7095),  perceive,  apprehend,  understand (also with inf.
   [Pāṇ.  iii,  4,  65] MBh.
   ii,  v
 Daś.
 ),  experience,  recognise,  ascertain,  investigate,  RV.
   &c.
  
to know as,  know or perceive that,  regard or consider as (with double acc.
  ,  e.g. तस्य मां तनयां जानीत,  ‘know me to be his daughter’,  MBh.
   iii,  2476
 with मृषा,  ‘to consider as untrue’,  Ratnāv.
  ii,  18),  Mn.
   &c.
  
 to acknowledge,  approve,  allow,  VS.
  xviii,  59 f.
 
 AV.
   ix,  5,  19
 ŚBr.
   i,  xi,  xiv
to recognise as one's own,  take possession of SaddhP.
  
to visit as a friend,  AV.
   x,  1,  25
to remember (with gen.
  ),  MBh.
   xii,  5169
 Ā. to engage in (gen.  ,  e.g. सर्पिषो,  ‘to make an oblation with clarified butter’),  Pāṇ.
  i,  3,  45
 ii,  3,  51 :
Caus.
  ज्ञपयति,  to teach any one (acc.  ),  ŚāṅkhŚr.
   xv
 ज्ञाप्° (Pass.  ज्ञाप्यते) to make known,  announce,  teach anything,  MBh.
   ii,  xii
 Kāty.
  & Pat.
 
to inform any one (gen.  ) that (double acc.
  ),  MBh.
   i,  5864
 Ā. to request,  ask,  ChUp.
    ii,  13,  1 (ज्ञप्°),  MBh.
   iii,  8762 (ज्ञाप्°) :
Desid.
  जिज्ञासते (Pāṇ.  i,  3,  57
 ep.
   also P.
 )
to wish to know or become acquainted with or learn,  investigate,  examine,  Mn.
   ii,  13
 MBh.
   &c.
  
to wish for information about (acc.  ),  Kathās.
  xxii,  84
to conjecture,  AV.
   xiv,  1,  56 :
Caus.
  Desid.
  जिज्ञपयिषति (also °ज्ञाप्°,  Siddh.
 ) and ज्ञीप्सति (cf.   °प्स्यमान),  to wish to make known or inform,  Pāṇ.
  vii,  2,  49 & 4,  5
 [cf.   γνῶ-θι &c.
  ]

 ज्ञा a (आ),  f.
  N.
  of a woman,  Pāṇ.
  vi,  4,  163
 Pat.
 

 ज्ञा b mfn.
   ifc.  ‘knowing,  familiar with’,  see ऋत-,  पद- and प्र-ज्ञा॑,  अ॑-सं-.

 3. ज्ञा f.
  for आ-ज्° (by irr. Sandhi after ए and ओ),  MBh.
   i,  3168
 iii,  16308.

Monier Williams 1872

English

 ज्ञा 1. ज्ञा,  cl. 9. P. A. जानाति,  जानीते,  ज-
ज्ञौ,  जज्ञे,  ज्ञास्यति,  -ते,  अज्ञासीत्,  अज्ञास्त, 
ज्ञातुम्,  [irreg. forms,  जानथ for जानीथ Mahā-
bh. II. 842,  जानत for जानीत II. 2397,  जिजाहि for
जाज्ञाहि = जानीहि,  know thou,  XIII. 4495,  अभ्य्-अनु-
जानिथास् for अभ्य्-अन्व्-अजानीथास् XIV. 1641,  जान-
मान pres. part.],  to know,  have knowledge,  become
acquainted with
 to perceive,  apprehend,  understand, 
experience
 to recognise
 to ascertain,  investigate
to know as,  know or perceive that,  regard or consider
as (with acc. of the object and predicate,  e. g. तस्य
मां तनयां जानीत,  know me to be his daughter)
to be conversant or familiar with
 to visit as a friend
(Ved.)
 to acknowledge,  approve,  allow,  permit
 to
recognise as one's own,  take possession of
 to act,  en-
gage in (with gen. of the instrument,  e. g. सर्पिषो for
सर्पिषा जानीते,  he engages in sacrifice with clarified
butter): Caus. ज्ञापयति or ज्ञपयति,  -यितुम्,  Aor.
अजिज्ञपत्,  to make known,  teach,  make acquainted
with,  inform,  announce,  notify
 to give information
A. to request,  ask: Desid. A. जिज्ञासते (ep. also P.), 
to wish to know,  &c.
 to investigate,  examine,  wish
to learn
 to conjecture,  suppose: Desid. of Caus.
जिज्ञापयिषति and जिज्ञपयिषति and ज्ञीप्सति,  to
wish to make known or inform: Pass. of Desid. of
Caus. ज्ञीप्स्यते,  to be wished or intended to be in-
formed: Intens. जाज्ञायते,  जाज्ञाति,  जाज्ञेति
 [cf.
Lat. gna,  gno,  in gnârus,  (g)nosco,  cognosco, 
ignoro
 perhaps gloria for gnoria: Gr. γνω in
γνῶθι,  ἔγνων,  γνῶσις
 (γ)νοέω,  (γ)νοῦς
 γιγνώ-
σκω: Old Germ. chna,  chnâta,  chnât: Eng. know:
Goth. kaun: Old Germ. chan: Germ. kann, 
kenne: Lith. zinnaù,  ‘I know
’ zinne,  sazinne:
Slav. najû: Hib. gnia,  ‘knowledge
’ gnic
 gno, 
‘ingenious
’ gnas,  ‘custom,  use.’]

 2. ज्ञा,  आस्,  आस्,  अम्,  (at the end of a comp.) know-
ing,  familiar with [cf. ऋत-ज्ञा,  पद-ज्ञा,  and 2.
ज्ञ]
 (आ),  f. in epic poetry sometimes a shortened
form of आ-ज्ञा,  the initial vowel of the latter being
irregularly elided after a preceding final ए and ओ (e. g.
तेऽज्ञया,  by thy order,  Mahā-bh. 1. 3168).

Macdonell

English

 ज्ञा jñĀ,  Ⅸ. jā-nā́,  -n,  know
 be 🞄acquainted with,  have knowledge of,  recognise 🞄(by,  in. )
 perceive
 learn,  ascertain
 🞄approve,  know to be,  consider,  assume,  suppose 🞄(2 ac.)
 become acquainted with (g.)
 🞄remember (g.)
 know how to (inf. )
 Ā. *have 🞄to do with: jāne (used parenthetically),  I 🞄know
 na jñâ,  know nothing of,  disregard
 🞄ka evaṃ jānīte,  with ft. who knows but? 🞄mṛṣā jñā,  consider untrue: pp. jñātá,  🞄known
 thought
 understood,  learned,  experienced
 🞄considered (nm. )
 mayā jñātam,  🞄I thought
 cs. jñā̆paya,  teach,  instruct,  inform
 🞄declare,  report,  make acquainted with 🞄(2 ac.): pp. jñapita
 cs. jijñāsa,  🞄Ā. (E. also P.) wish to know,  learn,  or understand
 🞄investigate,  test
 ascertain
 des. cs. 🞄[Page103-1] 🞄jñīpsa,  P. wish to make acquainted with 🞄(2 ac.). anu,  grant
 promise
 approve
 admit
 🞄follow
 pardon any one (g.)
 authorise,  permit,  🞄give leave to (ac.)
 permit to depart,  🞄dismiss
 cs. ask any one (ac.) for permission
 🞄take leave of (ac.). abhi‿anu,  grant anything 🞄(ac.) to (g.)
 permit to (inf. )
 assent 🞄to,  approve
 authorize
 dismiss
 take leave 🞄of (ac.). sam-anu,  dismiss
 cs. take leave 🞄of (ac.). abhi,  understand,  perceive,  know
 🞄recognise or regard as (2 ac.)
 *remember 🞄(with ft.) prati‿abhi,  recognise
 understand
 🞄regain consciousness
 cs. recall to mind,  🞄ava,  look down upon,  despise,  disregard
 🞄surpass
 deny: pp. accompanied with contempt. 🞄ā,  mark,  observe
 perceive,  hear
 🞄understand
 consider
 cs. command
 order any 🞄one (ac.) to (d.,  lc.). sam-ā,  recognise,  observe: 🞄pp. known as (nm. )
 cs. command. 🞄upa,  devise. sam-upa,  id.. nis,  distinguish,  🞄find out. pari,  carefully observe,  ascertain
 🞄know fully
 recognise as (2 ac.): pp. known
 🞄known as (—°). pra,  discern,  recognise
 find 🞄out
 understand,  know about: pp. known
 🞄well known
 known as (nm. )
 common
 cs. 🞄show the way
 betray. anu-pra,  find out the 🞄way alter. prati,  admit
 promise something 🞄(ac.) to (d.,  g.)
 confirm,  affirm,  answer (Ā.)
 🞄assert
 discuss (Ā.)
 recognise
 learn: satyaṃ 🞄—,  promise solemnly. saṃ-prati,  promise. 🞄vi,  distinguish,  discern
 understand
 know 🞄exactly
 gain knowledge
 learn (from,  g.)
 🞄find out,  ascertain
 consider (the fate of)
 observe 🞄that (2 ac. or yad)
 recognise in (lc.)
 🞄look upon as (2 ac.)
 ps. vijñāyate,  it is 🞄recognised = prescribed (by authorities): mā vijñāyi,  🞄let this (nm. ) not be regarded as
 🞄cs. declare,  — to be (2 ac.)
 make known,  announce
 🞄address
 request,  ask (regarding,  🞄-artham,  prati,  or d.)
 inform about (2 ac.). 🞄abhi-vi,  learn perceive. prati-vi,  gratefully 🞄acknowledge. saṃ-vi,  agree
 advise
 🞄cs. recite. sam,  Ā. agree with (lc.,  *in. ,  *ac.)
 🞄Ā. obey (d.)
 cs. appease,  satisfy
 quiet (sacrificial 🞄animal)
 make signs to (ac.).

Benfey

English

 ज्ञा ज्ञा,  ii. 9,  जाना,  नी,  Par. Ātm. 
 1.
To know,  Man.  2,  123
 MBh. 3,  2154
(with the gen. ).
 2. To be intelligent, 
Man.  2,  110.
 3. To recognise,  Megh.
64
 Bhag. 5,  29.
 4. To search,  Rām. 
3,  51,  1
 to investigate,  MBh. 4,  962
to learn,  Pañc. 4,  17.
 5. To consider, 
Man.  8,  71
 2,  23.
 6. To perceive, 
Rām.  1,  42,  1. Anomalous 3 sing. pres.
जानते,  MBh. 13,  5204
 1 pl. जानीम,  3, 
15591
 2 pl. जानथ,  2,  842
 2 pl.
imptve. जानत,  2,  2397
 2 sing. impf. 
Ātm.  जानिथास्,  14,  1641
 ptcple of the
pres. Ātm.  जानमान,  3,  1413. -- Ptcple.
of the pf.  pass. ज्ञात, 
 1. Known, 
Mṛcch. 2,  8.
 2. Thought,  Pañc.
i. d. 123.
 Comp.
 
अ-,  without knowing, 
unknowingly,  Man.  4,  140
 11,  155. --
Ptcple. of the fut. pass.
 1. ज्ञातव्य, 
Perceptible,  Hariv. 11143.
 2. दुस्-ज्ञेय, 
adj.
  Hard to be discerned,  Man.  6,  73.
Caus. ज्ञापय and ज्ञपय, 
 1. To
declare,  MBh. 2,  558.
 2. To teach, 
MBh. 14,  415.
 3. To report,  MBh. 1, 
5864.
 4. To address,  MBh. 3,  8762.
Ptcple of the pf.  pass. ज्ञापित and
ज्ञप्त। Desider. जिज्ञास, 
 1. To de-
sire to know,  Rām.  2,  35,  19.
 2. To
search,  to inquire,  Bhāg. P. 2,  9,  35.
 3.
To get certainty,  Kathās. 22,  84. -- With
the prep. अनु अनु, 
 1. To grant,  Bhāg. P.
3,  13,  14.
 2. To promise,  Daśak. in Chr.
186,  19.
 3. To permit,  give leave,  Mālav.
16,  11
 Rām.  2,  52,  44.
 4. To pardon, 
MBh. 1,  7772.
 5. To repent,  Rām.  2, 
42,  8.
 6. To dismiss,  Man.  3,  251.
 7.
To take leave,  Rām.  2,  37,  4 (with the
acc.).
 8. To beg,  Rām.  2,  21,  25.
 9.
To favour,  MBh. 3,  11631. Caus.
 1. To
ask permission,  Man.  4,  122.
 2. To
take leave (with the acc.),  Rām.  2,  71, 
13. -- With अभ्यनु अभि-अनु, 
 1. To
approve,  Man.  2,  1.
 2. To permit, 
Man.  3,  243.
 3. To dismiss,  Rām.  1,  2, 
3.
 4. To take leave,  Rām.  3,  12,  7.
 5. To favour,  Rām.  3,  36,  19. Caus.
To take leave,  MBh. 1,  6619. -- With
प्रत्यभ्यनु प्रति-अभि-अनु,  To dismiss, 
MBh. 12,  13928. -- With प्रत्यनु प्रति
-अनु,  To spurn,  Rām.  2,  87,  16. -- With
समनु सम्-अनु, 
 1. To approve,  MBh.
3,  14824.
 2. To pardon,  Rām.  2,  39,  38.
 3. To empower,  MBh. 3,  14815
 to
allow,  MBh. 3,  1850.
 4. To dismiss, 
MBh. 5,  5974.
 5. To favour,  MBh. 13, 
3603. Caus.
 1. To beg,  MBh. 1,  6340.
 2. To beg permission,  Rām.  2,  40,  2.
 3. To take leave (with the acc.),  Rām. 
1,  74,  6.
 4. To salute,  MBh. 1,  6423. --
With अभि अभि, 
 1. To recognise,  MBh.
3,  2201.
 2. To perceive,  Bhāg. P. 4, 
19,  26.
 3. To know,  Rām.  6,  94,  15
MBh. 3,  13339.
 4. To think,  MBh. 1, 
3337.
 5. To approve,  MBh. 13,  5871.
 6. To acknowledge,  MBh. 1,  3060. --
With प्रत्यभि प्रति-अभि, 
 1. To re-
cognise,  Prab. 24,  16.
 2. To recover, 
Kathās. 18,  175. -- With समभि सम्
-अभि,  To recognise,  MBh. 3,  2945. --
With अव अव,  To despise,  Bhag. 9,  11.
अवज्ञात,  Accompanied with contempt, 
Bhag. 17,  22. -- With आ आ,  To per-
ceive,  MBh. 3,  448
 to learn,  Rām.  1,  9, 
61. Caus.
 1. To command,  MBh. 2, 
2567 (Ātm. )
 with that which is com-
manded in the dat.,  e. g. स्वगृहाय, 
To command to go home,  Pañc. 242, 
24. -- With समा सम्-आ, 
 1. To recog-
nise,  MBh. 4,  1736.
 2. To learn,  Lass.
18,  13.
 3. To know,  MBh. 3,  680.
Caus. To command,  Mṛcch. 66,  23.
 -- With उप उप,  desider. To spy, 
MBh. 13,  3016. -- With समुप सम्-उप, 
To perceive,  to learn,  MBh. 12,  5241. --
With परि परि, 
 1. To recognise,  Rām. 
6,  8,  3.
 2. To learn,  MBh. 7,  467.
To know,  Pañc. 99,  8.
 4. To know
exactly,  Vikr. 5,  14. Comp.
  ptcple. of
the pf.  pass. कु-परि-ज्ञात,  adj.
  Im-
perfectly known,  Pañc. v. d. 1.
 --
 Comp.
  ptcple. of the fut. pass. अ-परि
-ज्ञेय,  adj.
  Incomprehensible, 
Bhāg. P. 8,  12,  36. -- With प्र प्र, 
 1. To dis-
cern,  Bhag. 18,  31.
 2. To know,  Bhag.
11,  31. प्रज्ञात,  Renowned,  Man.  4,  39.
अ-प्रज्ञात,  adj.
  Imperceptible,  Man.  1, 
5. -- With संप्र सम्-प्र, 
 1. To discern, 
MBh. 12,  1872.
 2. To know exactly, 
MBh. 12,  2319. -- With प्रति प्रति (ac-
cording to the Grammar. Ātm. ,  except
in the seventh signification), 
 1. To
admit,  Man.  8,  139.
 2. To promise
(with the acc. and dat. of the promised
object),  Rām.  2,  109,  24
 MBh. 1,  7234
with the gen.  of the person to which
something is promised,  Man.  9,  99
with the dat.,  MBh. 3,  2135
 with the
loc.,  Rām.  1,  75,  7.
 3. To confirm, 
Sāv. 1,  16.
 4. To affirm,  MBh. 2,  842.
 5. To recognise,  MBh. 1,  2089.
 6. To
perceive,  Hariv. 1036.
 7. To remem-
ber sorrowfully,  MBh. 12,  8438 (Ātm. 
against the rule). -- With संप्रति सम्
-प्रति,  To promise,  MBh. 7,  2652. -- With
वि वि, 
 1. To distinguish,  Man.  2,  212.
 2. To know exactly,  Man.  5,  121
 to
know,  MBh. 9,  2666.
 3. To inquire, 
Pañc. 45,  24.
 4. To learn,  Pañc. i.
d. 430.
 5. To perceive,  Rām.  3,  51,  1.
 6. To consider,  Man.  9,  32.
 7. To
explain,  Bhāg. P. 3,  25,  30.
 8. To
become learned,  Man.  4,  20. Comp.
 
ptcple. of the pres. adj.
  अ-विजानन्त्,  In-
considerate,  Chr. 15,  5. Comp.
  ptcple
of the pf.  pass. अ-विज्ञात,  adj.
 
 1. Un-
known,  Man.  4,  129.
 2. Unperceived, 
Bhāg. P. 1,  13,  16. Comp.
  ptcple. of
the fut. pass. दुस्-विज्ञेय,  adj.
  Difficult
to be conceived,  MBh. 13,  724. Comp.
 
absol. अ-विज्ञाय,  Without knowing
exactly,  Pañc. 57,  3. Caus.
 1. To
declare,  Pañc. 152,  5.
 2. To speak, 
Rām.  5,  90,  17.
 3. To address,  Pañc.
69,  12.
 4. To impart (with acc. of the
person and of the object),  Rājat. 3, 
241. Desid. To with to learn, 
Bhāg. P. 5,  16,  2. -- With अभिवि अभि-वि, 
 1.
To learn,  MBh. 1,  1565.
 2. To perceive, 
Rām.  2,  101,  1. -- With प्रवि प्र-वि,  To
know exactly,  Suśr. 1,  342,  3. -- With
संवि सम्-वि,  To advise,  MBh. 12,  2451.
Caus. To recite,  Rājat. 3,  180. -- With
सम् सम्,  Ātm. 
 1. To allot,  Bhāg. P.
9,  16,  34.
 2. To understand,  Rām.  2, 
35,  17. Caus.
 1. To satisfy,  MBh. 12, 
12567.
 2. To quiet an animal destinated
to be sacrificed,  MBh. 14,  2645.
 3. To
speak in signs,  Mṛcch. 30,  15.
 4.
To command,  Hariv. 7056 (संज्ञपन्
instead of -ज्ञपयन्). -- Cf.  γιγνώσκω,  γνῶσις,  ἄγνοια,  νοῦς, 
etc.
 Lat. nosco, 
cf.  co-gnosco,  gnarus,  narro
 Goth.
kunuan,  kunths,  kunthi
 O.H.G. kna-
jan
 A.S. cnáwan. 

 ज्ञा ज्ञा,  for आज्ना after ए and ओ,  MBh.
1,  3168
 3,  16308.

Hindi

पता करने के

Apte Hindi

Hindi

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"जानना,  सीखना,  परिचित होना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"जानना,  जानकार होना,  परिचित या विज्ञ होना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"मालूम करना,  निश्चय करना,  खोज करना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"समझना,  जानना,  अवबोध करना,  महसूस करना,  अनुभव करना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"परीक्षण करना,  जाँच करना,  वास्तविक चरित्र जानना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
पहचानना

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"लिहाज करना,  खयाल करना,  मान करना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  ,  " - -
"काम करना,  व्यस्त करना                       "

ज्ञा
क्र्या*उभ* - -
"घोषणा करना,  सूचित करना,  जतलाना,  ज्ञात करना,  अधिसूचित करना"

ज्ञा
क्र्या*उभ* - -
"निवेदन करना,  कहना"

ज्ञा
"क्र्या*उभ*,  आ* सन्नन्त" - -
"जानने की इच्छा करना,   खोजना,  निश्चय करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

ज्ञा - अवबोधने (क्र्या० पर० सक० अनि०) जानाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತಿಳಿ /ಅರಿತುಕೊ
प्रयोगाः - > "येनाथ केचिदिहः नः प्रथयन्त्यवज्ञां जानन्ति ते किमपि तासु प्रति नैष यत्नः"
उल्लेखाः - > मालती० १-८
ज्ञा - अवबोधने (क्र्या० पर० सक० अनि०) जानाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಿಸು /ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡು /ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊ
ज्ञा - अवबोधने (क्र्या० पर० सक० अनि०) जानाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ವಿಚಾರ ಮಾಡು /ವಿಮರ್ಶಿಸು

L R Vaidya

English

 jYa {% (I) a. (f. ज्ञा) (at the end of compounds) %} Knowing,  familiar with,  R.i.92,  M.iv.102.

 jYA {% vt. 9U (pp. ज्ञात
 pres. जानाति,  जानीते) %} 1. To know,  to become acquainted with,  ज्ञास्यसि कियुद्भुजो मे रक्षति मौर्वीकिणांक इति Sak.i.
to apprehend,  to understand,  to experience
to ascertain,  to investigate,  आपत्सु मित्रं जानीयात् Chāṇakya.
to recognize,  न त्वं दृष्ट्वा न पुनरलकां ज्ञास्यसे Megh.i.63
to regard,  to consider,  to know as,  तस्य मां तनयां सर्वे जानीत Bh.
to be conversant or familiar with,  to be aware of,  नामधेयस्य ये केचिदभिवादंन जानते M.ii.123,  जाने तपसो वीर्यम् Sak.ii.
to act,  to engage in,  (with the gen. of the instrument,  e.g. सर्पिषो जानीते ‘he engages in sacrifice with clarified butter’).With अनु-,  1. to permit,  to allow,  to assent to,  M.iii.210
to promise,  मां जातमात्रां धनमित्रनाम्नेऽन्वजानाद्भार्यां मे पिता D.K.
to acknowledge.With अप-,  (in the Atm.) to conceal,  आत्मानमपजानानः शशमात्रोऽनयद्दिनम् Bt.viii.26.With अभि-,  1. to know,  to understand,  to be acquainted with,  Bg.xviii.55
to regard,  to consider,  to know as
to recognize.With अव-,  to disregard,  to neglect,  अवजानंति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् Bg.ix.11,  R.i.77,  Bt.iii.8.With आ-,  to know,  to understand,  to ascertain.With परि-,  1. to know,  to be acquainted with,  to be aware of,  परिज्ञायते कतमेन दिग्विभागेन गतः स जाल्मः Vikr.i.,  M.viii.126
to learn,  to ascertain.With प्रति-,  (in the Atm.) 1. to promise,  प्रतिजज्ञे स्वयं चैव सुग्रीवो रक्षसां वधम् Bt.xiv.64
to confirm.With वि-,  1. to know,  to be aware of
to understand,  to learn,  to ascertain
to consider,  to regard,  to know as.With सम्-,  (in the Atm.) 1. to recognize
to agree together,  to live in harmony (used with the acc. or inst.,  e.g. पित्रा पितरं वा संजानीते)
to know,  to understand
to watch for,  Bt.viii.27
(in the Par.) to think of,  to remember,  e.g. मातरं संजानाति or मातुः संजानाति.

 jYA {% Caus. (ज्ञापयति or ज्ञपयति) %} 1. to make known,  to make acquainted with,  to inform,  to announce
(in the Atm.) to request,  to ask.With आ-,  1. to command,  to order,  to direct
to give leave.With वि-,  1. to request,  R.v.20
to say,  to speak,  to communicate to.

 jYA {% Desid. (जिज्ञासते) %} to desire to know,  R.ii.26,  Bt.viii.33.

Bopp

Latin

 ज्ञा 9. P. A. जानामि,  जाने (gr. 386.).
1) scire,  nosse,  co-
gnoscere,  intelligere. N. 12. 13.: जानाति वार्ष्णेयः क्व
नु राजा नलो गतः
 SA. 6. 35.: त्वम् अत्र हेतुञ् जानी-
षे
 N. 20. 8.: सर्वः सर्वन् न जानीते सर्वज्ञो ना
ऽस्ति कश्चन. C. accus. rei,  de qua scimus. N. 12. 14.: नै
ऽष जानाति नैषधम्
 H. 1. 6.: तञ्च पापन् न जानीमो
यदि दग्धः पुरोचनः
 subintellecto verbo substantivo in
constructionibus,  quae latino Infin. cum accus. respon-
dent: N. 12. 77.: तस्य मान् तनयां सर्वे जानीत hujus
me filiam esse cuncti scite
 17. 46.: यथाच वो न जा-
नीयाद् ब्रुवतो मम शासनात् ne sciat,  vos dicentes
esse jussu meo. C. nomin. participii pass. in त,  R. Schl.
II. 7. 23.: न जानीषे तेनै ऽवम् अतिसन्धिता nescis ab
illo sic decepta (te deceptam esse). Cum Infinit.,  BH. 1.
39.: कथन् न ज्ञेयम् अस्माभिः पापाद् अस्मान् निव-
र्तितुम्.
2) sciscitari,  percontari,  exquirere. N. 17. 44.: स
नलः सर्वथा ज्ञेयः कश्चा ऽसौ क्वच वर्तते
 H. 2. 11.:
गच्छ जानीहि के न्व् एते शेरते वनम् आश्रिताः
DR. 1. 14.: गच्छ जानीहि सौम्यै ऽनाङ् कस्य वा ऽत्र
कुतो ऽपि वा
 1. 16. N. 22. 1. - Caus. ज्ञापयामि (gr.
519.) part. pass. ज्ञापित et ज्ञप्त (v. ज्ञप्)
1) facere ut
alqs sciat,  nunciare. MAH. 1. 5864. c. gen. pers. et acc. rei:
ततस् ते ज्ञापयामासुर् धृतराष्ट्रस्य नागराः । पाण्ड-
वान् अग्निना दग्धान्
 2. 558.: तम्…अज्ञापयत्
स्वम् प्रयोजनम्.
2) jubere. HIT. 98. 21.: यद् आज्ञा-
पयति देवः. - Desid. ATM. sciendi,  cognoscendi,  sci-
scitandi,  explorandi cupidum esse
 explorare. N. 19. 12.:
अश्वान् जिज्ञासमानो विचार्यच पुनः पुनः
 R. Schl. II.
12. 15.: अथ जिज्ञाससे मान् त्वम् भरतस्य प्रियाप्रिये
RAGH. 2. 26.: आत्मानुचरस्य भावञ् जिज्ञासमाना
 v.
जिज्ञासा. (Lat. GNA,  GNO,  gnâ-rus,  (g)nosco,  co-gno-
sco,  i-gnôro
 fortasse glôria e gnôria,  sicut alius =
अन्य
 gr. ΓΝΩ,  γνῶϑι,  ἔγνων,  γνῶ-σις etc.,  (γ)νοέω,  (γ)νοῦς
etc.
 γιγνώσϰω formâ convenit cum Desid.
जिज्ञासे,  ita lat. nosco,  co-gnosco
 etiam διδάσϰω huc
trahimus,  mutatis gutturalibus in linguales,  sicut in per-
sico dâ-nem scio = जानामि
 δαῆναι Denominativum
esse videtur a ज्ञान,  ejectis nasalibus
 lat. disco corre-
ptum esse censeo e didasco,  et doceo explicari possit e
caus. ज्ञापयामि,  mutatâ labiali in gutturalem
 etiam δίζημι
tanquam formam redupl. sensu desid. ad ज्ञा traxe-
rim,  mutatâ gutt. in ζ,  quod in syllaba redupl. transiit in
δ,  v. Desid. जिज्ञास् explorare. Germ. vet. CHNA nosse, 
unde praet. chnâta et subst. chnât cognitio
 angl. I know
goth. kann novi,  germ. vet. chan id.,  pl. chunnumês, 
nostrum kann,  kenne,  quae aut ita explicari possunt,  ut
nasales finales origine ex intermedia syllaba τοῦ जा-ना-मि
ortae sint,  sicut in persico dânem scio,  aut ita ut
per metathesin e ज्ञा ortum sit kann (*) reduplicatâ na-
sali,  nisi separandum est kan-n et altera nasalis ad radi-
cem primitivam altera ad derivationem pertinet. Lith.
źinnaù scio,  źinnế scientia,  saźinnế conscientia
 quae
duplice nasali cum germ. cann conveniunt
 slav. ЗНⲀЮ
ζnajû novi primitivam radicis formam accuratius serva-
vit. Hib. gnia «knowledge»,  gnic id.,  gno «ingenious», 
gnas «custom,  use».)
c. अनु
1) permittere. MAH. Exord. 136.: अन्वजानात्
ततो द्यूतम्
 N. 24. 5.: अन्वजानात् स पार्थिवः.
2) fre-
quentissime dimittere,  proficiscendi veniam dare. H. 1.
26.: अनुज्ञातः स गच्छे ऽति भ्रात्रा ज्येष्ठेन
 BR. 2. 28.: अ-
नुजानीहि माम् आर्य
 A. 4. 54. N. 17. 19. 18. 5. 24. 4. -
Caus. facere ut alqs permittat sive dimittat,  veniam pro-
ficiscendi petere. MAH. 1. 2414.: स मातरम् अनुज्ञाप्य
तपस्य् एव मनो दधे. (Pottius apte,  ut mihi videtur, 
confert gr. ἀνώγω
 v. sq.)
c. अनु praef. अभि
1) mandare,  jubere. IN. 4. 14.: तव श-
क्राभ्यनुज्ञातः पादाव् अद्य प्रपद्यताम्
 5. 49.: तव पि-
त्रा ऽभ्यनुज्ञाताम्…यस्मान् मान् ना ऽभिनन्देथाः.
2) dimittere. IN. 5. 29.: तव पित्रा ऽभ्यनुज्ञाता गताः
स्वं स्वङ् गृहं सुराः - Caus. 35.: जग्मतुश्च यथाकामम्
अनुज्ञाप्य परस्परम्.
c. अनु praef. सम्
1) permittere. N. 6. 7.: अस्माभिः स-
मनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः.
2) mandare,  jubere.
IN. 5. 34.: ततोऽहं समनुज्ञाता तेन पित्राच तेऽनघ.
3) dimittere. SU. 2. 2.: सुहृद्भिः समनुज्ञातौ.
c. अभि
1) i. q. simpl. N. 20. 14.: अहं हि ना ऽभिजानामि
भवेद् एवन् न वे ऽति वा
 21. 21.: ना ऽभिजज्ञे स नृ-
पतिर् दुहित्रर्थे समागतम्
 N. 5. 11.: ना भ्यजानान्
नलन् नृपम्
 13. 73.: सैरन्ध्रीम् अभिजानीष्व.
c. अभि praef. सम् agnoscere,  cognoscere,  erkennen. N.
23. 24.: इन्द्रसेनां सह भ्रात्रा समभिज्ञाय.
c. अव spernere. BR. 2. 19.: अवज्ञाताच लोकेषु
 BH. 9. 11.:
अवजानन्ति माम् मूढा मानुषीन् तनुम् आश्रितम्.
c. आ percipere,  cognoscere. IN. 3. 1.: शक्रस्य मतम् आ-
ज्ञाय
 H. 2. 16.: भ्रातुर् वचनम् आज्ञाय. - Caus. ju-
bere. IN. 5. 20.: किम् आज्ञापयसि देवि. SU. 2. 1.
c. आ praef. सम् Caus. jubere,  c. acc. pers. et loc. rei.
RAGH. 16. 75.: समज्ञापयद् आशु सर्वान् आनायिनस्
तद्विचये.
c. परि cognoscere,  animadvertere,  observare. HIT. 18.
21.: व्यवहारम् परिज्ञाय वध्यः पूज्यो ऽथ वा भवेत्
20. 14.: तद् परिज्ञाय मार्जारः…पलायितः
 MAN. 8. 126.
c. प्र cognoscere,  animadvertere,  cernere,  discernere. R.
III. 52. 33.: अहो तम इवे ऽदं स्यान् न प्रज्ञायेत किञ्च-
न । राजा चेन् न भवेल् लोके
 N. 17. 3.: दमयन्त्या
गतः सार्द्धन् (नलः) न प्राज्ञायत कर्हिचित्
 BH. 11.
31.: न प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्
 18. 31.: धर्मम् अधर्म-
ञ्च…अयथावत् प्रजानाति. - स्त्रियम् प्रज्ञातुम् cum fe-
minâ concumbere. MAH. 1. 2471.: नच स्त्रियम् प्रजाना-
ति कश्चिद् अप्राप्तयौवनः.
c. प्रति
1) P. consentire,  assentire. N. 19. 10.: प्रतिजाना-
मि ते वाक्यङ् गमिष्यामि नराधिप
 SU. 3. 22.: सा तथे
ऽति प्रतिज्ञाय.
2) P. praestare alqd. spondere de alquâ
re. R. Schl. I. 55. 13.: ब्रह्मन् न प्रतिजानीमो नास्तिको
जायते जनः.
3) A. polliceri. A. 5. 8.: प्रतिजानीष्व तङ्
(गुर्वर्थम्) कर्तुम्
 BH. 18. 65.: माम् एवै ऽष्यसि स-
त्यन् ते प्रतिजाने
 MAH. 1. 7234.: प्रतिजज्ञेच राज्याय
द्रुपदो वदताम् वरः
 R. Schl. I. 1. 61.: प्रतिज्ञातञ्च रा-
मेण तदा बालिवधम् प्रति.
4) A. confiteri. BH. 3. 31.:
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति.
c. वि scire,  cognoscere,  intelligere,  percipere,  dignos-
cere. N. 12. 75. 124.: मानुषीम् माम् विजानीत
 BH. 2.
19.: य एनम् वेत्ति हन्तारं यश्चै ऽनम् मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतः
 4. 4.: कथम् एतद् विजानी-
याम् «quomodo istud intelligam»
 IN. 4. 1.: पार्थस्य च-
क्षुर् उर्वश्यां सक्तम् विज्ञाय
 N. 8. 6.: विज्ञाय नलशा-
सनम्
 H. 1. 3.: विज्ञाय निशि पन्थानम्
 6.: दिशश्च
न विजानीमः. - Caus. facere ut sciat,  cognoscat alqs, 
nuntiare. RAGH. 5. 20.: समाप्तविद्येन मया महर्षिर्
विज्ञापितो ऽभूद् गुरुदक्षिणायै
 14. 60.
(*) Respicias scr. d'mâ flare,  quod in specialibus tempp.
transponitur in d'am.

Lanman

English

 √jñā (jānā́ti,  jānīté [730]
 jajñaú,  jajñé
ájñāsīt [911],  ájñāsta
 jñāsyáti,  -te
jñātá
 jñā́tum
 jñātvā́
 -jñā́ya
 jñāyáte
jñāpáyati,  -te,  jñapáyati,  -te
[1042d^2]
 jñaptá). know
 have knowledge
of a person or thing
 recognize
 become
aware of
 learn
 notice. [cf. ἔ-γνω, 
Lat. co-gnōvit,  ‘knew’
 AS. cann,  ‘have
learned,  i. e. know,  am able, ’ Eng. can
AS. ge-cnāwan,  Eng. know.]
+ sam-anu,  wholly acquiesce in
 approve
 give leave
 dismiss.
+ abhi,  recognize
 know.
+ praty-abhi,  recognize.
+ ava,  look down upon
 despise.
+ ā,  attend to,  notice
 caus. command.
+ pari,  carefully observe
 find out.
+ pra,  know
 esp. know one's way or
bearings or how to go to work
 prajñāta, 
clearly to be known,  well known.
+ prati,  recognize,  allow
 promise
affirm.
+ vi,  distinguish
 understand
 know
recognize
 consider as
 observe
 find out
--pass. vijñāyate,  in stating a dogma,  is
well known or recognized (by good authorities)
 --caus. make any one know or understand
 make a representation to,  with
a request or question or proposal
 memorialize
 interrogate.

Kridanta Forms

Sanskrit

ज्ञा (ज्ञा॒ अवबोधने - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् =  ज्ञानम्
अनीयर् =  ज्ञानीयः - ज्ञानीया
ण्वुल् =  ज्ञायकः - ज्ञायिका
तुमुँन् =  ज्ञातुम्
तव्य =  ज्ञातव्यः - ज्ञातव्या
तृच् =  ज्ञाता - ज्ञात्री
क्त्वा =  ज्ञात्वा
ल्यप् =  प्रज्ञाय
क्तवतुँ =  ज्ञातवान् - ज्ञातवती
क्त =  ज्ञातः - ज्ञाता
शतृँ =  जानन् - जानती

ज्ञा (ज्ञा꣡ नियोगे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  ज्ञापनम् / ज्ञपनम्
अनीयर् =  ज्ञापनीयः / ज्ञपनीयः - ज्ञापनीया / ज्ञपनीया
ण्वुल् =  ज्ञापकः / ज्ञपकः - ज्ञापिका / ज्ञपिका
तुमुँन् =  ज्ञापयितुम् / ज्ञपयितुम्
तव्य =  ज्ञापयितव्यः / ज्ञपयितव्यः - ज्ञापयितव्या / ज्ञपयितव्या
तृच् =  ज्ञापयिता / ज्ञपयिता - ज्ञापयित्री / ज्ञपयित्री
क्त्वा =  ज्ञापयित्वा / ज्ञपयित्वा
ल्यप् =  प्रज्ञाप्य / प्रज्ञपय्य
क्तवतुँ =  ज्ञापितवान् / ज्ञपितवान् - ज्ञापितवती / ज्ञपितवती
क्त =  ज्ञापितः / ज्ञपितः - ज्ञापिता / ज्ञपिता
शतृँ =  ज्ञापयन् / ज्ञपयन् - ज्ञापयन्ती / ज्ञपयन्ती
शानच् =  ज्ञापयमानः / ज्ञपयमानः - ज्ञापयमाना / ज्ञपयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ज्ञा
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  अवबोधने
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी (आत्मनेपदी)
रूपम्:
  जानाति-जानीते
अनुबन्धादिविशेषः:
  आकारान्तः

धातुः:
  ज्ञा
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  नियोगे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  ज्ञापयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ज्ञा  अवबोधने 
- जानाति  प्वादीनां ह्रस्वः (7380) इति ह्रस्वत्वमिह नास्ति  दीर्घान्तादेशविधानबलात्  ह्रस्वत्वे वातो दीर्घो यञि (73101) इति दीर्धत्वम्  सर्पिषो जानीते  मधुनो जानीते  जज्ञौ  ज्ञाता  अज्ञासीत्  जिज्ञासते  जाज्ञायते  ज्ञापयति  ज्ञातिः  ज्ञातम्  सर्वज्ञः  प्रज्ञानम्  प्राज्ञः  संज्ञा  पथिप्रज्ञः  मनसाज्ञायी 38

ज्ञा  नियोजने 
- आज्ञापयति  अन्यत्र जानाति  194

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. ज्ञा mit अधि begreifen,  verstehen,  R. ed. Bomb. 3,  31,  38. — Mit अनु *Desid. Med. सर्पिषो ऽनुजिज्ञासते,  P. 1,  3,  58,  Sch.
 vgl. Simpl. 2. c). — Mit प्र Kaus. 3. lies: zurechtmachen. So auch Mahāvy. 226,  109 (प्रज्ञप्तं zu lesen)
 244,  20. 4. Pass. sich herausstellen als (Nom.),  Vajracch. 20,  19. — Desid. Med. ausfindig zu machen suchen oder durchforschen,  durchsuchen,  Maitr. S. 2,  5,  5 (53,  19).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  ज्ञा,  अवगम्,  अवबुध्,  अवे,  आविद्
verb
 
कार्यनिष्पादने समर्थानुकूलः व्यापारः।
 "अहं सूचिकर्म जानामि।"

Synonyms:
  ज्ञा,  विद्,  अवे,  परिज्ञा
verb
 
वस्तुनः पुरुषस्य वा पूर्वं बुद्धिविषयभूतानुकूलः व्यापारः।
 "अहं वर्षाणां दशभ्यः प्रभृति तं जानामि।"

Synonyms:
  ज्ञा,  परिज्ञा,  विभावय,  परिपश्
verb
 
भेदज्ञानानुकूलः व्यापारः।
 "योग्यायोग्ययोः भेदं जानीयात्।"

Synonyms:
  ज्ञा,  विद्,  बुध्
verb
 
ज्ञानस्य क्रिया
 "जानन्नपि हि मेधावी जडवल्लोक आचरेत् [मनु 2.110]"

Synonyms:
  प्रतिज्ञा,  प्रतिपद्,  ज्ञा,  अभिज्ञा,  समभिज्ञा
verb
 
महत्त्वस्वीकारानुकूलः व्यापारः।
 "प्रतिजाने अहं यत् त्वं गृहविज्ञानं सम्यक् जानासि।"

Synonyms:
  विभावय,  बुध,  अवधारय,  अवगम्,  ग्रह्,  आलोकय,  ज्ञा
verb
 
किंचनविषयकः मत्यनुकूलः व्यापारः।
 "अहं तं साधु इति व्यभावयामि।"

Synonyms:
  ज्ञा,  अवे,  विद्,  अवगम्,  बुध्,  परिज्ञा,  प्रबुध्
verb
 
कस्यचन स्वभावगुणानां बोधानुकूलः व्यापारः।
 "अहं तम् न अजानाम्।"

Synonyms:
  ज्ञा,  अवगम्,  अवे
verb
 
प्रयुक्तायां भाषायाम् तदर्थबोधनानुकूलः व्यापारः।
 "अहं तमिलभाषां न जानामि।"

Synonyms:
  अवगम्,  अधिगम्,  ज्ञा
verb
 
आशयज्ञानानुकूलः व्यापारः।
 "कष्टेन अस्य वृत्तस्य अन्तः अवगच्छामि।"

Synonyms:
  ज्ञा,  अवगम्,  बुध्,  अवबुध्
verb
 
ज्ञानप्राप्त्यनुकूलः व्यापारः।
 "भवतः कथनस्य आशयं जानामि अहम्।"

Synonyms:
  अवगम्,  बुध्,  अवबुध्,  विद्,  ज्ञा,  ग्रह्,  परिग्रह्,  उपलभ्,  ऊह्,  विभावय,  अवधारय
verb
 
कञ्चन विषयं बुद्धौ धारणानुकूलः व्यापारः।
 "अवबोधनान्तरमपि सः इदं कूटं न अवागमत्।"

Synonyms:
  ज्ञा,  विद्,  बुध्,  अवगम्,  अव इ,  अभि ज्ञा,  अनुविद्,  अभिसंविद्,  अवबुध्,  आविद्,  प्रज्ञा
verb
 
बोधनानुकूलः व्यापारः।
 "न हि सर्वः सर्वं जानाति।"

Synonyms:
  ज्ञा
noun
 
एका स्त्री ।
 "ज्ञायाः उल्लेखः पाणिनिना कृतः"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ज्ञा,  क प्रेरणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरां-परं-सकं-सेट् ।) प्रेरणमिह नियोजनम् । क,  ज्ञाप-यति भृत्यं स्वामी नियुक्तं करोतीत्यर्थः । इतिदुर्गादासः ॥

 ज्ञा,  क म मारणे । आलोके । निशाणे । तोषणे ।स्तुतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरां-परं-सकं-सेट् ।) कम,  ज्ञपयति अज्ञपि अज्ञापि ज्ञपं ज्ञपज्ञापं ज्ञापम् । आलोको दर्शनप्रेरणम् । निशाणंतिक्ष्णीकरणम् । तोषणं तुष्टीकरणम् । ज्ञप-यति शत्रुं शूरो मारयतीत्यर्थः । ज्ञपयति रूपंकामिनी षिड्गान् दर्शयतीत्यर्थः । ज्ञपयतिखड्गं कर्म्मकारः शाणयतीत्यर्थः । ज्ञपयतिगुरुं शिष्यस्तोषयतीत्यर्थः । स्तुतिः कैश्चिन्नमन्यते । आलोको ज्ञानप्रेरणमित्यनुन्यास-रक्षितौ । अतएव क्रमदीश्वरोऽपि जानाते-र्घटादित्वं विभाषया मन्यते । तेन ज्ञपयितुंबोधयितुमिष्यमाणो ज्ञीप्समान इति पाणिनीय-वृत्तौ ज्ञानप्रेरणापि ह्नस्वे सनि ज्ञीप्समान इतिप्रसिद्धम् । एवं विज्ञप्तिरेषा मम जीवबन्धौइत्यादिषु च विज्ञापनमेवार्थः । इति दुर्गादासः ॥

 ज्ञा,  ग बोधे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (क्र्यां-परं-सकं-अनिट् ।) ग,  जानाति । “सन्दर्भशुद्धिंगिरां जानीते जयदेव एवेत्यत्र अनुपसर्गात्फलवत्कर्त्तर्य्यात्मनेपदम् । ततोऽनुजज्ञे गमनंसुतस्य इत्यत्रानुशब्दस्योपसर्ग प्रतिरूपकत्वेना-नुपसर्गत्वात् ॥
” इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ज्ञा बोधे क्य्रा० प्र० सक०
  अनिट् । जानाति अज्ञासीत् ।जज्ञौ । ज्ञाता ज्ञानं ज्ञातिः ज्ञातः जज्ञिवान् ।अनु + अनुमतौ अनुमतिश्च स्वथंप्रवृत्तस्य निषेधनाभावेनस्वाभिमतत्वज्ञापनेन प्रवर्त्तनम् । “तं देवासो अनुजानन्तुकालम्” तैत्ति० ब्रा० । “अनुपवेशे यद्वीर कृत-वांस्त्वं ममाप्रियम् । सर्वं तदनुजानामि” भा० आ० २१३ अ०अप + निह्नवे आत्म० । आत्मानमपजानानः शशमात्रोऽनय-द्दिनम्” भट्टिः ।अभि + सम्यग्ज्ञाने “भक्त्या मागभिजानाति यावान्यश्चास्मितत्त्वतः” गीता । “अभिज्ञाश्छेदपातानाम्” कुमा० अभिज्ञाच आद्यज्ञानम् अनुभवात्मकम् ।प्रति + अभि + पूर्वदृष्टस्य वस्तुनः चक्षुरादिसन्निकर्षजे पूर्वसं-स्कारोत्पन्ने स्मृतिभिन्ने ज्ञानभेदे यथा सोऽयं देवदत्तःइत्यादि ज्ञानम् । “तं त्वं प्रत्यभिजानीहि स्वप्ने यंदृष्टवत्यसि” हरिवं० १७६ अ० ।सम् + अभि + प्रत्यभिज्ञाने “इग्द्रसेनां सह भ्रात्रा समभिज्ञायवाहुकः” भा० व० ७५ अ० ।अव + अनादरे हीनत्वेन ज्ञाने च । “अवजानासि मां यस्मात्ततस्ते न भविष्यति” रघुः । “अदेशकाले यद्दानमप्रात्रभ्येश्चदीयते । असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्” गीता ।“वसूनि देशांश्च विर्त्तयिष्यन् रामं नृपः संगिरमाणएव । तयावजज्ञे” भट्टिः ।आ + सम्यग्ज्ञाने नियोगे च “न हि मनसा ध्यायतःकश्चनाजानाति” शत० ब्रा० ४ । ६ । ७ । ५ । “निथोगश्चनिकृष्टस्य भृत्यादेः ष्रवर्त्तनम् । स्वार्थे णिच तत्रार्थे ।“आज्ञापय ज्ञातविशेष! पुंसाम” कुमा० । ज्ञा--प्रेरणेचौरादिकस्येदं रूपमित्यन्ये ।उप + आद्यज्ञाने “उप तज्ञ्जानीत यथा वयमिहाप्यसामेति”शत० ब्रा० ६ । २ । ३ । ७ । “उपज्ञा ज्ञानमाद्यं स्यात्” अमरः ।निस् + निर् + निश्चयात्मके ज्ञाने । “विद्युद्वै विद्युत्य वृष्टिमनु-प्रविशति सान्तर्धीयते तां न निर्जानन्ति” ऐत० ब्रा० ।परि + परितो ज्ञाने “इन्द्रो दक्षं परिजानादहीनम्” ऋ० १० ।१३९ । ६ । “अनुबन्धं परिज्ञाय देशकालौ च तत्त्वतः” मनुः ।प्र + प्रकृष्टज्ञाने । “यथा धर्मधर्मञ्च कार्य्य ञ्चाकार्य्यमेव च ।अयथावत् प्रजानाति” “तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता” गीता ।प्रति + प्रतिज्ञायां साध्यत्वेन पक्षनिर्देशे आत्मकर्त्तव्य-त्वेन कथनभेदे च आत्म० । “साध्यनिर्देशः प्रतिज्ञा”गौत० सू० । साध्यवत्त्वेन पक्षनिर्देशः प्रतिज्ञेति तदर्थः ।“प्रतिजज्ञे बधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत!” भा० व० ११७अ० ॥
 “प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरोः” रामा० २ । १०९अ० । “तस्मै निशाचरेश्वर्य्यं प्रतिजज्ञे रघूत्तमः” रघुः ।“कच्चिन्न पाने द्युते वा क्राडासु प्रमदासु च । प्रति-जानन्ति पूर्वाह्लेव्ययं व्यसनजं तव” मा० स० ५ अ०आर्षत्वात् पर०
  ।वि + विशेषण ज्ञाने “ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्” ऋ०ऋ० ३ । ३९ । ७ । “आत्मानं चेथिजानीयादयमस्तीति पुरुषः”शत० ब्रा० १४ । ७ । २ । १६ । “कथभेतद् विजानीयां त्व-मादौ प्रोक्तवानिति” गीता । शिल्पशास्त्रविषयके ज्ञानेच “मोक्षे धीर्ज्ञानमन्यत्र विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः” अमरः ।ज्ञानमात्रे क्षणिकविज्ञानमिति बौद्धाः ।सम् + सम्यग् ज्ञाने संज्ञायां चैतन्ये च आत्म० । संजानानान्परिहरन् रावणानुचरान् बहून्” भट्टिः । “रविस्तुसंज्ञापयते लोकान् रश्मिभिरुल्वणैः” भा० शा ७१२७६७ ।प्रतिज्ञायाम् आत्म० । “संजानीष्व स्वमीशा” च मुग्ध-बोधम् ।

 ज्ञा ज्ञपधात्वर्थे चुरा० उभ०
  सक०
  सेट् घटा० । ज्ञपयति ते अजिज्ञपत् त ।

 ज्ञा प्रेरणे चुरा० उभ०
  सक०
  सेट् । ज्ञापयति ते अजिज्ञपत् त ।अस्यैव रूपम् आज्ञापयतीत्यादि । “आज्ञापय ज्ञात-विशेष! पुंसाम्” कुमा० ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ज्ञा अवबोधने
- ज्ञाजनोर्जा (7379)-जानाति,  जानीते  अनुपसर्गाज् ज्ञः (1376) उभयम्,  नेह-अवजानासि मां मूढ ? अपह्नवे ज्ञः (1344) तङ्-शतम् अपजानीते  सम्प्रतिभ्यामनाध्याने (1346) संजानीते,  प्रतिजानीते  ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः (1357) तङ्-जिज्ञासते  नानोर्ज्ञः-(1358)-पुत्रमनुजिज्ञासति  ज्ञोऽविदर्थस्य करणे (1358) षष्ठी-सर्पिषो जानीते  वान्यस्य संयोगादेः (6468) एत्वम्-ज्ञेयात्  ज्ञायात्  मारणतोषण (1548) इति मित्-संज्ञपयति  सनीवन्तर्ध (72 49) इति वेट्-जिज्ञपयिषति,  अनिट्पक्षे आप्ज्ञप्यृधामीत् (7455) ज्ञीप्सति  इगुपधज्ञा (31135) इति कः-ज्ञः  प्रे दाज्ञः (326)-पथिप्रज्ञः  वा दान्तशान्त (7227) इति संज्ञप्तः,  संज्ञपितः  आतश्चोपसर्गे (33106)-प्रज्ञा  ज्ञायते-ज्ञातिर्बन्धुः  ज्ञानं ज्ञातिरिति नास्ति,  प्रसिद्धेनापहृतत्वात्  35

ज्ञा नियोजने
- आज्ञापयति भृत्यान्  ज्ञापित
 ज्ञापना  अन्यत्र (938) जानाति 198

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ज्ञा (अर्थः)  अवबोधने
( जानाति जानीतः जानन्ति जानासि जानामि जानीवः ) "ज्ञा जनोर्जा'' इति शित्प्रत्यये जादेशः दीर्घनिर्देशसामर्थ्यात् "प्वादीनाम्'' इति ह्रस्वो नेति ल्पी गतावित्यत्रोक्तम् ( जज्ञौ जज्ञतुः जज्ञिथ जज्ञाथ जज्ञिव ) क्रादिनियमादिट् थलि भारद्वाजनियमाद्विकल्पः ( ज्ञाता ज्ञास्यति जानातु जानीहि जानानि अजानात्,  अजानीताम् अजानाम् जानीयात् ) आशिषि ( ज्ञायात् ज्ञायास्ताम् ज्ञेयात्,  ज्ञेयास्ताम् ) "वाऽन्यस्यसंयोगादेः'' इत्येत्वविकल्पः ( अज्ञासीत् अज्ञासिष्टाम् ) ( शतमपजानीते ) अपलपतीत्यर्थंः "अपह्नुवे ज्ञः''इति तङ् सोपसर्गोऽयमपह्नुवे वर्त्तते ( सर्पिषो जानीते ) सर्पिषोपायेन प्रवर्त्ततइत्यर्थः "अकर्म्मकाच्च'' इति तङ् "ज्ञोऽविदर्थस्य करणे'' इति शेषत्वेन विवक्षिते षष्ठी ( मात्रा सञ्जानीते मातरं सञ्जानीते शतं प्रतिजानीते ) "सम्प्रतिभ्यामनाध्याने'' इति तङ् सम्पूर्वत्वे "संज्ञोऽन्यतरस्यां कर्म्मणि'' इति पक्षे तृतीया आध्यानमुत्कण्ठापूर्वकं स्मरणं,  तत्रोऽन्यदनाध्यानम् आध्याने तु ( मातुः सञ्जानाति ) "अधीगर्थ'' इति कर्म्मणि शेषे षष्ठी अशेषे तु "संज्ञा'' इति द्वितीयातृयीये भवतः (मातरं सञ्जानाति मात्रा सञ्जानाति ) कृद्योगे तु मातुः संज्ञानम् कृद्योगलक्षणा षष्ठी परत्वाद्भवति,  ( धर्म्मञ्जानीते ) "अनुपसर्गाज्ज्ञः'' इति कर्त्रभिप्राये तङ् ( स्वयं जानाति जानीतइति वा,  ) "विभाषोपपदेन प्रतीयमाने'' इति कर्त्रभिप्रायत्वे उपपदेन द्योत्यमाने तद्विकल्पः ( घर्म्मञ्जिज्ञासते ) "ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः'' इति तङ् सकर्मकार्थमिदमकर्मकात्तु "पूर्ववत्सन'' तङ् सिद्धः ( अनुजिज्ञासति पुत्रम् ) "नानोर्ज्ञ'' इति तङ्निषेधः अयं च मध्येपवादन्यायेन "ज्ञाश्रुस्मृदृशाम्'' इत्यस्यापवादः तेनौषधस्यानुजिज्ञासते इत्यत्र "पर्ववत्सन'' इत्यकर्मकत्वनिबन्धनस्तङ्भवति औषधेन प्रवर्तितुमिच्छतीत्यर्थः ( जाज्ञायते,  जाज्ञाति ज्ञापयति अजिज्ञपत् ) मारणदौ ज्ञपयति घटादित्वान्मित्वं प्रपञ्चो घटादावेवावगन्तव्यः जानातीति ( ज्ञा ) "इगुपध''इति "श्याद्व्यध'' इति णापवादे के आल्लोपः पन्थानं प्रजानातीति (पथिप्रज्ञः) "प्रेदाज्ञ'' इति अणोऽपवादः कः,  ( प्राज्ञा ) "आतश्चोपसर्गे'' इत्यङ् पाणिन्युपज्ञमकालकं व्याकरणम्,  उपज्ञायत इत्युपज्ञा प्रथमज्ञानं,  पूर्ववदङ् कालपरिभाषाशून्यं व्याकरणं पाणिनिना प्रथमं ज्ञातमित्यर्थः "उपज्ञोपक्रमन्तदाद्याचिख्यासायाम्'' इत्युपज्ञौपक्रमान्तस्य तत्पुरुषस्य नपुंसकत्वं,  तच्छब्देनोपज्ञोपक्रमयोरर्थः परामृश्यते तेन यद्युपज्ञेयस्योपक्रम्यस्य च आदिराख्यातुमिष्यतइत्यर्थः अत्र च कालपरिभाषाशून्यस्य व्याकरणस्य पाणिनिरादिराख्यातुमिष्यते ( ज्ञप्तः ज्ञापितः ) "वा दान्त'' इति पक्षे णेर्लुक्यनिट्त्वम्  36

ज्ञा  (अर्थः)  नियोगे
(अर्थविवरणम्) अत्र नियोगः प्रेरणम् 
स्वभावादयमाङ्पूर्वंः ( आज्ञापयति ) मारणादौ जपयतीति गतम्  बोधने तु ज्ञपयति विज्ञापयतीत्युभयम् इदं च घटादौ"ज्ञपमिच्च'' इत्यत्र चोपपादितम् शिन जानातीति 197

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ज्ञा अवबोधने”@} 2 प्वादिः। 
 ‘जानातीति श्नि सिद्ध्येत्,  ज्ञपयति तु पुनर्मारणादौ घटादेः णौ3मित्त्वेऽपीदमेव ज्ञपनमिति 4 पदं ज्ञापने मारणादौ। 
 तेनार्थाज्ञापनेऽर्थे ज्ञपयतिपदवज् ज्ञापयेदित्यपि स्यात्
   उक्तस्योक्तिः,  ‘णिचश्चे’ 5 त्युदितविहतये
   ज्ञापयेत्-- ‘ज्ञा नियोगे’।। 
 6 इति देवः। 
 7 ज्ञायकः-यिका,  8 ज्ञापकः- 9 ज्ञपकः-पिका,  10 जिज्ञपयिषकः-षिका,  ज्ञीप्सकः- प्सिका,  11 जिज्ञासकः-सिका,  12 जाज्ञायकः-यिका
   ज्ञाता-त्री,  ज्ञापयिता-ज्ञपयिता-त्री,  जिज्ञपयिषिता-ज्ञीप्सिता-त्री,  जिज्ञासिता-त्री,  जाज्ञायिता-त्री
   13 14 जानन् 15 -ती,  16 17 सञ्जानन्,  18 प्रतिजानन्,  19 20 जानन्,  ज्ञापयन्-ज्ञपयन्-न्ती,  जिज्ञपयिषन्-ज्ञीप्सन्-न्ती,  21 22 अनुजिज्ञासन् 23 -न्ती
   ज्ञास्यन्-न्ती-ती,  ज्ञापयिष्यन्-न्ती-ती,  जिज्ञपयिषिष्यन्-न्ती-ती,  ज्ञीप्सिष्यन्-न्ती-ती,  24 अनुजिज्ञासिष्यन्-न्ती-ती
   -- 25 26 अपजानानः,  27 28 29 जानानः,  30 31 सञ्जानानः,  32 प्रतिजानानः,  33 34 जानानः,  35 36 जानानः,  ज्ञापयमानः-ज्ञपय- मानः,  जिज्ञपयिषमाणः-ज्ञीप्समानः,  37 38 जिज्ञासमानः,  39 40 41 42 अपजिज्ञासमानः,  43 जिज्ञासमानः,  44 सञ्जिज्ञासमानः,  45 प्रतिजिज्ञासमानः,  46 47 अनुजिज्ञासमानः,  जाजायमानः
   48 49 अपज्ञास्यमानः,  ज्ञापयिष्यमाणः-ज्ञपयिष्यमाणः,  जिज्ञपयिषिष्यमाणः- ज्ञीप्सिष्यमाणः,  50 अपजिज्ञासिष्यमाणः,  जाज्ञायिष्यमाणः
   51 सुज्ञाः-सुज्ञौ-सुज्ञः
   -- -- -- 52 ज्ञातम्-ज्ञातः-ज्ञातवान्,  ज्ञापितः-ज्ञपितः- 53 ज्ञप्तः,  जिज्ञपयिषितः- ज्ञीप्सितः,  जिज्ञासितः,  जाज्ञायितः-तवान्
   54 ज्ञः,  55 अज्ञः,  56 पथिप्रज्ञः,  57 58 प्राज्ञः,  59 अभिज्ञः,  60 नयज्ञः,  61 62 63 मनसाऽऽज्ञायी,  64 नीतिज्ञः,  ज्ञापः-ज्ञपः,  जिज्ञपयिषुः-ज्ञीप्सुः,  जिज्ञासुः,  65 जिज्ञापयिषुः,  66 जाज्ञः
   ज्ञातव्यम्,  ज्ञापयितव्यम्-ज्ञपयितव्यम्,  जिज्ञपयिषितव्यम्-ज्ञीप्सितव्यम्,  जिज्ञासितव्यम्,  जाज्ञायितव्यम्
   ज्ञानीयम्,  ज्ञापनीयम्-ज्ञपनीयम्,  जिज्ञपयिषणीयम्-ज्ञीप्सनीयम्,  जिज्ञासनीयम्,  जाज्ञानीयम्
   ज्ञेयम्,  ज्ञाप्यम्-ज्ञप्यम्,  जिज्ञपयिष्यम्-जीप्स्यम्,  जिज्ञास्यम्,  जाज्ञाय्यम्
   67 ईषज्ञानः-दुर्ज्ञानः-सुज्ञानः
   -- -- -- ज्ञायमानः,  ज्ञाप्यमानः-ज्ञप्यमानः,  जिज्ञपयिष्यमाणः-ज्ञीप्स्यमानः,  जिज्ञास्यमानः,  जाज्ञाय्यमानः
   ज्ञायः,  ज्ञापः-ज्ञपः,  जिज्ञपयिषः-ज्ञीप्सः,  जिज्ञासः,  जाज्ञायः
   ज्ञातुम्,  ज्ञापयितुम्-ज्ञपयितुम्,  जिज्ञपयिषितुम्-ज्ञीप्सितुम्,  जिज्ञासितुम्,  जाज्ञायितुम्
   68 ज्ञातिः,  69 आज्ञा,  70 अनुज्ञा,  71 उपज्ञा,  72 उपज्ञम्,  संज्ञा,  प्रज्ञा,  73 74 आज्ञापना-ज्ञपना,  जिज्ञपयिषा-ज्ञीप्सा,  जिज्ञासा,  जाज्ञा
   ज्ञानम्,  ज्ञापनम्-ज्ञपनम्,  जिज्ञपयिषणम्-ज्ञीप्सनम्,  जिज्ञासनम्,  जाज्ञायनम्
   ज्ञात्वा,  ज्ञापयित्वा-ज्ञपयित्वा,  जिज्ञपयिषित्वा-ज्ञीप्सित्वा,  जिज्ञासित्वा,  जाज्ञायित्वा
   विज्ञाय,  अनुज्ञाप्य- 75 अनुज्ञपय्य,  प्रजिज्ञपयिष्य-प्रज्ञीप्स्य,  प्रजिज्ञास्य,  प्रजाज्ञाय्य
   ज्ञायम् २,  ज्ञात्वा २,  ज्ञापम् २- 76 ज्ञपम् २- ज्ञापम् २,  ज्ञापयित्वा २- ज्ञपयित्वा २,  जिज्ञपयिषम् २,  जिज्ञपयिषित्वा २,  ज्ञीप्सम् २,  ज्ञीप्सित्वा २,  जिज्ञासम् २,  जिज्ञासित्वा २,  जाज्ञायम् २
   जाज्ञायित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (६२५)
 02 =>
  (९-क्र्यादिः-१५०७। सक। अनि। पर। मित्।)
 03 =>
  [चौ]
 04 =>
  [ज्ञप मिद् इति]
 05 =>
  (१-३-७४)
 06 =>
  (श्लो। ८)
 07 =>
  [[१। ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति ण्वुलि परतो युगागमः। एवं घञि णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
 08 =>
  [[२। मारणाद्यर्थस्याप्रतीत्या,  अत्र मित्त्वं न
\n\n  अतः,  उपधाह्रस्वो न। एवं सर्वत्र ण्यन्ते मारणाद्यर्थाप्रतीतौ ज्ञेयम्।]]
 09 =>
  [[३। घटादौ ‘मारणतोषणनिशामनेषु ज्ञा’ (ग। सू। भ्वादौ) इति जानातेः मित्संज्ञायाम्,  आदन्तलक्षणे पुगागमे उपधाह्रस्वे रूपमेवम्। एवं ण्यन्ते ह्रस्वघटितरूपस्योपपत्तिः सर्वत्र ज्ञेया।]]
 10 =>
  [[४। अस्य धातोर्ण्यन्तात् सनि रूपाणि प्रदर्शितानि। तत्र हेतुस्तु--‘सनीवन्तर्धभ्रस्ज- दम्भुश्रिस्वृयूर्णुभरज्ञपिसनाम्’ (७-२-४९) इति सूत्रेण ण्यन्तात् परस्य सन इड्- विकल्प एव। इट्पक्षे जिज्ञपयिषकः इति रूपम्। एवं इट्पक्षे सर्वत्र ण्यन्तात् सनि रूपं ज्ञेयम्। इडभावपक्षे,  ‘आप्ज्ञपृधामीत्’ (७-४-५५) इतीत्त्वे,  ‘अत्र लोपोऽभ्यासस्य’ (७-४-५८) इत्यभ्यासलोपे च रूपम्--ज्ञीप्सकः इत्यादि। एवं ण्यन्तात् सनि इडभावपक्षे रूपं ज्ञेयम्।]]
 11 =>
  [[५। द्वित्वे,  अभ्यासस्य,  ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वे रूपम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र रूपं ज्ञेयम्।]]
 12 =>
  [[६। द्वित्वे,  अभ्यासस्य,  ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इति दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
 13 =>
  [पृष्ठम्०५९२+ ३१]
 14 =>
  [[१। ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। “ज्ञाजनोर्जा (७-३-७९) इति जादेशे,  ‘श्नाऽभ्यस्तयोः--’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे नुमि च रूपम्। अस्य प्वादित्वेऽपि ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति ह्रस्वो न,  ‘जा’ इति दीर्घादेशविधानसामर्थ्यात्। एवं जानानः इत्यत्रापि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
 15 =>
  [[आ। ‘जानन् अनादिविहितानपराधवर्गान् स्वामिन् भयात् किमपि वक्तुमहं न शक्तः।’ वग्दराजपञ्चाशति ३।]]
 16 =>
  [मातुः]
 17 =>
  [[२। ‘संप्रतिभ्यामनाध्याने’ (१-३-४६) इत्यत्र ‘अनाध्याने’ इत्युक्तत्वात्,  प्रकृते शानज् न। आध्यानम् = उत्कण्ठापूर्वकं स्मरणम्।]]
 18 =>
  [पितुः]
 19 =>
  [स्वां गां]
 20 =>
  [[३। ‘विभाषोपपदेन प्रतीयमाने’ (१-३-७७) इत्यत्र शानचो विकल्पितत्वात्,  पक्षे शता भवति।]]
 21 =>
  [पुत्रं]
 22 =>
  [[४। ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इति विहितस्य शानचोऽनुपूर्वके सन्नन्ते ‘नानोर्ज्ञः’ (१-३-५८) इति निषेधात् शता भवति।]]
 23 =>
  [[B। ‘अनुजिज्ञासतेवाथ लङ्कादर्शनमिन्दुना।’ भ। का। ८। ३५।]]
 24 =>
  [पुत्रं]
 25 =>
  [शतं]
 26 =>
  [[५। ‘अपह्नवे ज्ञः’ (१-३-४४) इति जानातेः शानच्। शतं अपलपत इत्यर्थः।]]
 27 =>
  [[C। ‘आत्मानमपजानानः शशमात्रोऽनयद् दिनम्। ज्ञास्ये रात्राविति प्राज्ञः प्रत्यज्ञास्त क्रियापटुः।।’ भ। का। ८। २६।]]
 28 =>
  [सर्पिषो]
 29 =>
  [[६। ‘अकर्मकाच्च’ (१-३-४५) इत्यात्मनेपदं शानच्। सर्पिषोपायेन प्रवर्तत इत्यर्थः। ‘ज्ञोऽविदर्थस्य करणे’ (२-३-५१) इति सूत्रेण,  करणस्य शेषत्वेन विवक्षितत्वे षष्ठी।]]
 30 =>
  [शतं]
 31 =>
  [[७। ‘संप्रतिभ्यामनाध्याने’ (१-३-४६) इति शानच्। शतम् अपेक्षमाणः,  सहस्रम् अङ्गीकुर्वाणः इति क्रमेणार्थः।]]
 32 =>
  [सहस्रं]
 33 =>
  [गां]
 34 =>
  [[८। ‘अनुपसर्गाज्ज्ञः’ (१-३-७६) इति कर्त्रभिप्राये शानच्। उपसर्गसमभिव्याहारे तु प्रतिजानन् इत्येव भवति।]]
 35 =>
  [स्वां गां]
 36 =>
  [[९। ‘विभाषोपपदेन प्रतीयमाने’ (१-३-७७) इति शानज्विकल्पः।]]
 37 =>
  [धर्मं]
 38 =>
  [[१०। ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इति सन्नन्तात् शानच्।]]
 39 =>
  [[ड्। ‘प्रेम जिज्ञासमानाभ्यः ताभ्योऽशप्सत कामिनः।।’ भ। का। ८। ३३।]]
 40 =>
  [शतं]
 41 =>
  [पृष्ठम्०५९३+ २६]
 42 =>
  [[१। अत्र सर्वत्र ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यात्मनेपदं,  शानच्।]]
 43 =>
  [सर्पिषो]
 44 =>
  [शतं]
 45 =>
  [सहस्रं]
 46 =>
  [औषधस्य]
 47 =>
  [[२। ‘मध्येऽपवादाः पूर्वान् विधीन् बाधन्ते,  नोत्तरान्’ (परिभाषा ६२) इति न्यायेन ‘नानोर्ज्ञः’ (१-३-५८) इति निषेधः,  ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इत्यस्यैव बाधकः,  न तु ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यस्य
\n\n  तेन ‘पूर्ववत्--’ (१-३-६२) इति शानच् भवति।]]
 48 =>
  [[३। ‘अपह्नवे ज्ञः’ (१-३-४४) इति शानच्। एवं पूर्वोक्तेषु सर्वेष्वप्युदाहरणेषु स्यप्रत्यये शानजन्तानि रूपाणि स्वयमूह्यानि।]]
 49 =>
  [शतं]
 50 =>
  [शतं]
 51 =>
  [[४। क्विपि,  रुत्वविसर्गौ भवतः। आकारान्तोऽयं शब्दः।]]
 52 =>
  [[आ। ‘न ज्ञातं तात यत्नस्य पौर्वापर्यममुष्य ते।’ किरातार्जुनीये ११। ४२।]]
 53 =>
  [[५। ‘वा दान्तशान्तपूर्णदस्तस्पष्टच्छन्नज्ञप्ताः’ (७-२-२७) इति ण्यन्तात् निष्ठायां मित्त्वपक्षे इडभावो विकल्पेन निपातितः। तेन रूपद्वयं बोध्यम्।]]
 54 =>
  [[६। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः। आदन्तलक्षणण- प्रत्ययस्यापवादः।]]
 55 =>
  [[B। ‘व्रीताशबृंहितजुषाभ्रिणता गजेन प्रक्षेतुमज्ञमनसा समनुद्रुतेन।’ धा। का। ३। ९।]]
 56 =>
  [[७। प्रकर्षेण पन्थानं जानातीति पथिप्रज्ञः। ‘प्रे दाज्ञः’ (३-२-६) इति कप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इति आकारलोपः।]]
 57 =>
  [[C। ‘विश्वासप्रदवेषोऽसौ पथिप्रज्ञः समाहितः।’ भ। का। ६। ९०।]]
 58 =>
  [[८। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः। आकारलोपः। प्रकर्षेण आ = समन्तात् जानातीति प्राज्ञः = पण्डितः।]]
 59 =>
  [[ड्। ‘इन्द्रजिद्विक्रमाभिज्ञो मन्वानो वानरं जितम्।।’ भ। का। ९। ५२।]]
 60 =>
  [[९। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्मोपपदे कर्तरि कप्रत्ययः। आकारलोपः।]]
 61 =>
  [[E। ‘इति विविधमुदासे सव्यसाची यदस्त्रं बहुसमरनयज्ञः सादयिष्यन्नरातिम्।’ किरातार्जुनीये १६। ६३।]]
 62 =>
  [पृष्ठम्०५९४+ २१]
 63 =>
  [[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः। ‘मनसः संज्ञा- याम्’ (६-३-४) इति स्थिते,  ‘आज्ञायिनि च’ (६-३-५) इति तृतीयाया अलुक्।]]
 64 =>
  [[आ। ‘नीतिज्ञा नियतिज्ञा वेदज्ञा अपि भवन्ति शास्त्रज्ञाः। ब्रह्मज्ञा अपि सुलभाः स्वाज्ञानज्ञानिनो विरलाः।।’ नी। दीक्षितस्य वैरारयशतके २७।]]
 65 =>
  [[B। ‘स्वां जिज्ञापयिषू शक्तिं बुभूर्षू नु जगन्ति किम्।’ भ। का। ९। ३७।]]
 66 =>
  [[२। यङन्तात् पचाद्यचि यङवयवस्याकारस्यातो लोपे,  यङोऽवशिष्टस्य लुकि,  अल्लोपस्य स्थानिवद्भावादाकारलोपे च रूपम्।]]
 67 =>
  [[३। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]
 68 =>
  [[४। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति क्तिच्।]]
 69 =>
  [[५। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्।]]
 70 =>
  [[C। ‘तस्य निर्वर्त्य कर्तव्यं सुग्रीवो राघवाज्ञया।’ भ। का। ६। १४५।]]
 71 =>
  [[६। उपज्ञायते इत्युपज्ञा। कर्मण्यङ्। ‘पाणिन्युपज्ञं व्याकरणम्’ इत्यत्र पाणिनिकर्तृकप्राथमिकज्ञानविषयो व्याकरणमित्यर्थः। ‘उपज्ञोपक्रमं तदाद्या- चिख्यासायाम्’ (२-४-२१) इति नपुंसकत्वम्।]]
 72 =>
  [[ड्। ‘अथ प्राचेतसोपज्ञं रामायणमितस्ततः।’ रघुवंशे १५। ६३।]]
 73 =>
  [पृष्ठम्०५९५+ २३]
 74 =>
  [[आ। ‘आज्ञापनामिह विभाज्य नृपेण दृष्टौ तौ शर्धनाय समयातयतां नियुद्धम्।।’ धा। का। ३। ४०।]]
 75 =>
  [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति मित्पक्षे ण्यन्ताल्ल्यपि णेरयादेशः।]]
 76 =>
  [[२। मित्त्वपक्षे ण्यन्ताण्णमुलि ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति दीर्घ- विकल्पः।]]

1 {@“ज्ञा नियोगे”@} 2 स्वभावादयं धातुराङ्पूर्वः। 
 नियोगः = प्रेरणम्। 
 ‘जानातीति श्नि सिध्येत्,  ज्ञपयति तु पुनर्मारणादौ घटादेः णौ3,  मित्त्वेऽपीदमेव ज्ञपनमिति 4 पदं ज्ञापने मारणादौ। 
 तेनार्थाज्ज्ञापनेऽर्थे ज्ञपयतिपदवत्--ज्ञापयेदित्यपि स्यात्
   उक्तस्योक्तिः--‘णिचश्चे’ 5 त्युदितविहतये
   ज्ञापयेत्-- ‘ज्ञा नियोगे’।।’ 6 इति देवः। 
 आज्ञापकः-पिका,  7 आज्ञापनम्,  इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि मारणाद्यति- रिक्तार्थस्य ज्ञाधातोः 8 ण्यन्ते यानि प्रदर्शितानि तान्येवात्रापि बोध्यानि। 
 ण्यन्तात सनि तु इमानि रूपाणीति विशेषः। 
 आजिज्ञापयिषकः-षिका,  आजिज्ञापयिषिता-त्री,  आजिज्ञापयिषन्-न्ती,  आजिज्ञापयिषिष्यन्-न्ती-ती
   आजिज्ञापयिषमाणः,  अजिज्ञापयिषिष्यमाणः
   आजिज्ञापयिट्-यिषौ-यिषः
   आजिज्ञापयिषितः-तवान्,  आजिज्ञापयिषुः,  आजिज्ञापयिषितव्यम्,  आजि- 9 ज्ञापयिषणीयम्,  आजिज्ञापयिष्यम्,  ईषदाजिज्ञापयिषः-दुराजिज्ञापयिषः- स्वाजिज्ञापयिषः,  आजिज्ञापयिष्यमाणः,  आजिज्ञापयिषः,  आजिज्ञापयिषितुम्,  आजिज्ञापयिषा,  आजिज्ञापयिषणम्,  जिज्ञापयिषित्वा,  आजिज्ञापयिष्य,  आजिज्ञापयिषम् २ जिज्ञापयिषित्वा २
  
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (६२६)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१७३३। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  [चौ]
 04 =>
  [ज्ञप मिदिति]
 05 =>
  (१-३-७४)
 06 =>
  (श्लो। ८)
 07 =>
  [[आ। ‘आज्ञापनामिह विभाज्य नृपेण दृष्टौ तौ शर्धनाय समयातयतां नियुद्धम्।।’ धा। का। ३ ४०।]]
 08 =>
  (६२५)
 09 =>
  [पृष्ठम्०५९६+ २७]

Capeller

German

 1. ज्ञा जाना॑ति,  जानीते॑ (जानति,  ते) kennen, 
wissen,  erkunden,  kennen lernen, 
erfahren (Acc.),  erkennen an (Instr.)
verstehen zu (Inf. )
 anerkennen,  billigen
(Acc.)
 erkennen als,  halten für
(2 Acc. o. Acc. mit Adv.)
 kennen
(lernen),  sich erinnern,  *Med. sich abgeben, 
umgehen mit (Gen. ). Mit Neg.
nicht wissen o. nichts von etwas wissen
(Acc.). p.p. ज्ञात॑ bekannt,  gewusst, 
bemerkt,  erfahren,  gehalten für (Nom. ).
Caus. ज्ञपयति,  °ते u. जापयति° ते in
Kenntnis setzen,  benachrichtigen
 mitteilen, 
verkünden
 jemd. etwas wissen
lassen (2 Acc.). p.p. ज्ञप्त॑ u. ज्ञापित.
Desid. जिज्ञासते (°ति) wissen wollen, 
erkunden,  prüfen,  vermuten
 *Caus.
Desid. ज्ञीप्सति jemd. mit etwas bekannt
machen wollen (2 Acc.)
 Partic.
Pass. ज्ञीप्सयमान den man etwas
wissen lassen will. — अनु,  अभ्यनु u.
समनु gestatten,  gewähren,  jemd. (Gen. )
verzeihen,  sich gegen jemd. (Acc.) gnädig
erweisen,  jemd. (Acc) zu etwas (Dat.)
ermächtigen,  sich bei jemd. (Acc.) verabschieden, 
jemd. (Acc.) beurlauben, 
entlassen.  Caus. um Erlaubnis bitten, 
sich verabschieden bei (Acc.). अभि
kennen,  wissen,  erkennen,  anerkennen
als (2 Acc.),  *sich erinnern.  प्रत्यभि
wiedererkennen,  merken,  wissen.  समभि
erkennen.  अव missachten,  ausstechen, 
übertreffen.  आ kennen,  bemerken, 
hören,  verstehen.  Caus. gebieten, 
befehlen,  jemd. (Acc.) anweisen
zu (Dat. o. Loc.). समा erkennen,  gewahren. 
उप u. समुप ausdenken,  ersinnen. 
निस् u. विनिस् unterscheiden, 
herausfinden.  परि bemerken,  erkennen, 
wissen.  p.p. erkannt,  bekannt (als —°).
प्र erkennen,  unterscheiden,  sich auf
etwas verstehen
 Partic. प्रजान॑न्त्,  f.
 
°नति॑ Bescheid wissend,  kundig. प्रति
anerkennen,  genehmigen,  billigen,  jemd.
(Dat. o. Gen) etwas (Acc.) versprechen. 
Med. bestätigen,  antworten,  behaupten, 
erkennen,  gewahr werden.  संप्रति zusagen, 
versprechen.  वि erkennen,  erfahren, 
wahrnehmen,  verstehen,  genau
wissen,  die rechte Einsicht haben, 
weise sein.  विज्ञायते es ist bekannt.
मा विज्ञायि es werde darunter nicht
verstanden (g.). Caus. विज्ञापयति verkündigen, 
mitteilen,  sagen,  jemd. (Acc.)
benachrichtigen,  belehren,  ansprechen, 
(bitten*,  opp. आज्ञ्पयति) अभिवि
erfahren,  wahrnehmen.  सम् Med. einmütig
sein,  sich vertragen mit (Loc., 
*Acc. u. *Instr.),  anerkenne. Caus.
einig machen,  zurechtbringen,  beruhigen. 

 2. ज्ञा (—°) kennend,  kundig.

 1. ज्ञा (Z. 9) lies: nichts v.e. wissen wollen. 

Grassman

German

 √jñā [Cu. 〔135〕],  1〉 jemand [A.] kennen,  d. h. bekannt,  vertraut mit ihm sein,  daher 2〉 Part. jānát,  der bekannte,  vertraute
 3〉 etwas oder jemand [A.] erkennen,  wahrnehmen
 4〉 etwas [A.] kennen,  wissen
 5〉 etwas [A.] kennen lernen,  erfahren,  z. B. das Wohlwollen,  die Freundschaft,  die Gabe eines andern
 6〉 den Weg kennen,  Bescheid wissen (vgl. jñā m. prá).
Mit ánu,  jemand [D.] etwas [A.] gewähren,  zugestehen.
ā́,  etwas [A.] beachten,  darauf merken (anordnen,  s. ājñātṛ́).
nís,  etwas [A.] woraus [Ab.] herausfinden.
pári,  etwas [A.] genau kennen.
prá,  vorwärts wissen,  d. h. Bescheid wissen,  sich zurechtfinden,  auch bildlich.
ánu prá,  etwas [A.] auffinden.
práti,  jemand [A.] als den Seinen anerkennen.
ví 1〉 etwas [A.] genau wissen oder kennen
 2〉 auf jemand [A.] merken
 3〉 zwei oder mehr Dinge [A.] voneinander oder eins [A.] vom andern [Ab.] unterscheiden
 4〉 wissen zu [A. des Inf.]
 4〉 Part.,  aufmerkend.
sám,  einmüthig sein,  eines Sinnes sein. [Page501]
Stamm jānā́,  schwach jānī (vor Voc. jān):
-ā́ti ví 2〉 jásurim u. s. w. {415, 7}.
-ánti 4〉 vṛ́ṣṇas śévam {241, 5}. — ví 2〉 dīrghaśrútas {940, 2}.
-ā́t vi 1〉 tā́ {164, 16}.
-ā́t [bei Aufr. jā́nāt] 3〉 yáthā ‥ anyás anyám ná 〰 (Einschiebung nach {929, 13}).
jānā,  jānī (jān):
-āmi ví 1〉 yád iva‿idám ásmi {164, 37}. — 4〉 tántum ótum {450, 2}.
-āti 5〉 te sumatím {300, 6}. — ví 4〉 tántum ótum {450, 3}.
-īmas 1〉 (enam) {860, 4}.
-ītha 3〉 mártiam {638, 15} (hṛtsú).
-anti 3〉 índrasya kárma {264, 13}.
-āt pári: dákṣam ahī́nām {965, 6}.
-īhi práti: asmā́n {570, 1}. — ví 3〉 ā́riān yé ca dásyavas {51, 8}.
-īta [2. p.] ā́: tád vácas {94, 8}.
-ate [3. p. me.] 3〉 gárbham {291, 3}. — sám {592, 5}
 {856, 6} (mánasā).
-ata [3. p. C. me.] 4〉 svám okíam {681, 14}. — sám {68, 8}.
-atām [3. p. Iv.] sám {1017, 2} (vas mánāṃsi).
Imperf. ajānā,  ajānī,  ajān (nur dies kommt vor):
-am-ām 3〉 ātmā́namte {163, 6}.
-an ánu: tád vām {911, 14}. — nís: jyótis támasas {265, 4}. — prá {72, 10} (áruṣīs). — ví 1〉 rāyás dúras {72, 8}.
Perf. jajñā,  schwach vor Voc. jajñ:
-ús 3〉 yā́m tvā {595, 4} (vṛṣabhásyā ráveṇa)
 vgl. jan.
Opt. Aor. jñeyā́:
-ā́s (gr. γνοίης) 5〉 bhāgám {201, 6}.
Stamm des Pass. jñāya:
-ante ví 3〉 {347, 6} sadṛ́śīs.
Aor. Pass. ájñāyi:
-i [3. s.] 3〉 {506, 1} (uṣā́s 〰 tirás támasas cid aktū́n).
Part. jānát [vgl. á-vijānat]:
-án 2〉 {140, 7} (agnís)
 {808, 7} (vṛṣabhás). — 4〉 tám (yónim) {263, 10}
 ṛtám {782, 6}. — pra {194, 10}
 {263, 16}
 {265, 5}
 {269, 4}. _{269, 8}
 {288, 2} (kā́mas)
 {297, 10}
 {842, 9}
 {843, 5}. _{843, 6}
 {914, 6} (ápas cárati)
 {917, 4}. — ánu pra: jyótis {260, 8}. — vi 1〉 ū́dhar ná gónām svā́dmā pitūnā́m {69, 3}
 tád {828, 5}. — 3〉 jyótis támasas {273, 7}. — 5〉 {403, 2}
 {921, 12}
 {933, 7}.
-atā́ 2〉 {405, 15}.
-até prati: áṃśam {279, 4}.
-ántas 3〉 rūpám {949, 4}. — ā́: nā́ma {156, 3}.
-atī́ 2〉 {134, 1}. — 4〉 áhnas nā́ma {123, 9}. — 6〉 {104, 5}
 {265, 6}
 {399, 2}. — pra {124, 3}
 {434, 4}.
-atī́s [N. p.] 1〉 tám (agním) {265, 4}. — 4〉 tád (nā́ma) {297, 16}.
-atī́s [A. p.] 2〉 {140, 7}.
jānāná:
-ā́s [N. p. m.] sam {72, 5}
 {1017, 2}.
Part. Perf. jajñivás (vgl. jan):
-ā́n pra {236, 11}.
jajñāná:
-ā́s [N. p. m.] 6〉 pathiā́s ánu svā́s {840, 2}.
Part. Perf. ohne Red. jānivás,  schwach jānús:
-úṣas [G.] vi 5〉 yajñā́s 〰 {903, 1}.
Part. II. jñāta
enthalten in ájñāta. [Page502]
Verbale jñā́
enthalten in ṛtajñā́ (Bed. 4).

 501, 23.a: -ām st. -am

 jñā, 
Stamm jānā:
-ate [3. p. me.] 5〉 sakhiā́ni {897, 2}.
Part. jānát:
-án pra {560, 4}.

Burnouf

French

 *ज्ञा ज्ञा। जानामि,  जाने 9
 imp. 2p.
जानीहि
 p. जज्ञौ,  जज्ञे
 f1. ज्ञातास्मि
f2. ज्ञास्यामि,  ज्ञास्ये
 a1. अज्ञासम्
 o.
ज्ञायासम् et ज्ञेयासम्,  ज्ञासीय। Pp.
ज्ञात
 pf.  ज्ञाय। {@Ps.@} ज्ञाये
 f2.
ज्ञायिष्ये
 a1. 3p. अज्ञायि
 a1. o.:
ज्ञायिषीय।
		 Lat. gnarus,  gnosco [nosco]
 gr.
γιγνώσϰω,  νοέω [γνοέω]
 angl. know: germ.  kann,  kennen. 
{@I. Act.@} Observer,  remarquer.
		 Chercher à connaître:
जानीहि भ्रातरम् यदि जीवति informe-toi si mon frère
vit encore.
		 Reconnaître qqn.  ou qqc.
		 Savoir: नजानीमो
यदि जीवति nous ne savons pas s'il est
 vivant
 न
जानाति क्व नलो गतस् il ignore où est allé Nala.
{@II. Moy.@} [Avec un sens réfléchi.] Connaître: गां
जानीते il connaît sa propre vache
 न जानीते
तेन अतिसन्धिता elle ne sait pas [qu'elle est] trompée par lui.
		 Savoir,  être habile à: दस्युहत्याय जज्ञिषे tu as su
tuer les Dasyus,  Vd.

Stchoupak

French

 १ ज्ञा-
 {%jānāti jānīte jānati -te 
 jajñau jajñe 
 jñāsyati %}
{%-te 
 jñapayati jñāpayati -te %} (ज्ञप्यते अजिज्ञपत् ज्ञप्तुम्)
जिज्ञासते ज्ञीप्स्यते{% 
 jñāta- jñātum jñātvā °jñāya %} -- savoir, 
connaître,  prendre connaissance,  s'assurer de (acc.,  qqf.  gén. ) 
considérer comme 
 se souvenir
 de (gén. ) 
 caus. faire savoir, 
informer 
 moy. demander 
 dés. chercher à savoir,  rechercher,  s'informer au
sujet de 
 a. v. su,  connu,  appris,  compris,  etc.
ज्ञात-मात्रे adv. sur la seule assertion. 

 २ ज्ञा-
 ag. ifc. qui sait.

 (३ ज्ञा-
 err. pour आज्ञा-).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.