| YouTube Channel

जोषम् (joSam)

 
शब्दसागरः
English
जोषम् ind.
1. Silently.
2. In happiness, delightedly at ease, &c.
3. Well,
excellently.
4. Excessively, beyond bounds.
E.
 जुष् to please or be
pleased, affix अमु, संज्ञायां कन् ।
Yates
English
जोषम्
adv. Silently
happily
well
excessively.
Wilson
English
जोषम् ind.
1 Silently.
2 In happiness, delightedly at ease, &c.
3 Well, excellently.
4 Excessively, beyond bounds.
E.
 जुष to please or be pleased, affix अम्.
Apte
English
जोषम् [jōṣam],
ind.
 [see under जुष्).
Monier Williams Cologne
English
जो॑षम् (अम्),
ind.
 (g. स्वर्-आदि) according to one's wish or liking,
RV.
with √ आस् [MBh. ii, vii
f.
 , xii, xv
Śak.
 v, 18/19], √ 1. अस् [Naiṣ. vi, 107
Pārśvan.
 iii, 168], √ स्था [KāśīKh. ], to remain quiet or silent
cf.
 अ॑-, स-जो॑ष, यथा-जोषम्.
Apte Hindi
Hindi
जोषम्
अव्य* - -
"इच्छानुसार, आराम से "
जोषम्
नपुं*
 - -
चुपचाप
जोषम्
अ* - जुष्+ण्यत्
"प्रिय, स्नेहार्ह"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जोषम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮೌನವಾಗಿ /ಮಾತನಾಡದೆ /ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ
निष्पत्तिः - > जुष (परितर्कणे) - "अम्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "तत्किमिति जोषमास्यते" । "इति जोषमवस्थितं द्विषः प्रणिधिं गामभिधाय सात्यकिः"
उल्लेखाः - > शाकु० ५, माघ० १६-१६
जोषम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ
जोषम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಶಂಸೆ /ಹೊಗಳಿಕೆ
जोषम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸುಖ
जोषम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಲಂಘನ
विस्तारः - > "जोषम् सुखे प्रशंसायां तूष्णीं लङ्घनयोरपि" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
jozam {% ind. %} 1. According to one’s liking, with ease
2. silently, जोषं जोषं जोषमेवावतस्थे Bh.V.ii.17.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तूष्णीं तूष्णीकां जोषं च मौनं दिष्ट्या तु संमदे ॥ १५२८ ॥
-wordlist-
तूष्णीम् (अ), तूष्णीकाम् (अ), जोषम् (अ), मौन (क्ली), दिष्ट्या (अ), सम्मद (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रमोद
प्रमोद, प्रमद, हर्ष, प्रीति, उत्कर्ष, उद्धव, सम्मद, मुद्, आनन्द, शर्मन्, जोषम्, शम्, सुख
प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।
सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥
verse 1.1.1.123
page 0015
तूष्णीम्
तूष्णीम्, जोषम्, मौन
तूष्णीं जोषं भवेन्मौने स्म स्यात्संस्मरणादिषु ।
verse 5.1.1.883
page 0101
Tamil
Tamil
ஜோஷம் : தன்னிச்சை ஆக, மெளனமாக.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जोषम्,
व्य,
 (जुष् + बाहुलकात् अम् ।) तूष्णीम् ।(यथा, महाभारते । २ । ६८ । १६ ।“मैवमित्यब्रवीच्चैनं जोषमास्वेति भारत ! ॥
”)सुखम् । इत्यमरः । ३ । ३ । २५० ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जोषम्
अव्य०
 जुष--बा० अमु । १ तूष्णीमित्यर्थे “इति जोषम-वस्थितं द्विषः” माघः । २ सुखे च अमरः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जुष परितर्कणे”@} 2 आधृषीयः।
‘परितर्कणम् = ऊहो हिंसा वा’ इति।
सि।
कौमुदी।
परितर्पणे इति क्षीरस्वामी।
परितर्पणम् = तृप्तिक्रिया।
‘जोषयेज्जोषतीत्येते युजादेः परितर्कणे।।
प्रीतिसेवनयोरिष्टं तुदादेर्जुषते पदम्’।
3 इति देवः।
4 जोषकः-षिका, जुजोषयिषकः-षिका, 5 जोषकः-षिका, 6 जुजोषिषकः-जुजुषिषकः-षिका, जोजुषकः-षिका
-- जोषयिता-त्री, जुजोषयिषिता-त्री, जोषिता-त्री, जुजोषिषिता-जुजुषिषिता-त्री, जोजुषिता-त्री
जोषयन्-न्ती, जुजोषयिषन्-न्ती, 7 जोषन्-न्ती, जुजोषिषन्-जुजुषिषन्-न्ती
जोषयिष्यन्-न्ती-ती, जुजोषयिषिष्यन्-न्ती-ती, जोषिष्यन्-न्ती-ती, जुजोषि-षिष्यन्-जुजुषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- जोषयमाणः, जुजोषयिषमाणः, -- जोजुष्यमाणः
जोषयिष्यमाणः, जुजोषयिषिष्यमाणः-जोजुषिष्यमाणः
8 जोट्-जोड्-जोषौ-जोषः
-- -- जोषितः, जुजोषयिषितः, जुषितः- 9 जुषितवान्, जुजोषिषितः-जुजुषिषितः, जोजुषितः-तवान्
जोषः, जुजोषयिषुः, जोषः, जुजोषिषुः-जुजुषिषुः, जोजुषः
जोषयितव्यम्, जुजोषयिषितव्यम्, जोषितव्यम्, जुजोषिषितव्यम्-जुजुषिषितव्यम्, जोजुषितव्यम्
जोषणीयम्, जुजोषयिषणीयम्, जोषणीयम्, जुजोषिषणीयम्-जुजुषिषणीयम्, जोजुषणीयम्
जोष्यम्, जुजोषयिष्यम्, जोष्यम्, जुजोषिष्यम्-जुजुषिष्यम्, जोजुष्यम्
ईषज्जोषः-दुर्जोषः-सुजोषः
-- -- 10 जोष्यमाणः, जुजोषयिष्यमाणः, जुष्यमाणः, जुजोषिष्यमाणः-जुजुषिष्य-माणः, जोजुष्यमाणः
जोषः, जुजोषयिषः, जोषः, जुजोषिषः-जुजुषिषः, जोजुषः
जोषयितुम्, जुजोषयिषितुम्, जोषितुम्, जुजोषिषितुम्-जुजुषिषितुम्-जुजुषिषितुम्-जोजुषितुम्
जोषणा, जुजोषयिषा, जुष्टिः, जुजोषिषा-जुजुषिषा, जोजुषा
जोषणम्, जुजोषयिषणम्, जोषणम्, जुजोषिषणम्-जुजुषिषणम्, जोजुषणम्
जोषयित्वा, जुजोषयिषित्वा, जोषित्वा-जुषित्वा, जुजोषिषित्वा-जुजुषि-षित्वा, जोजुषित्वा
सञ्जोष्य, सञ्जुजोषयिष्य, सञ्जुष्य, सञ्जुजोषिष्य-सञ्जुजुषिष्य, सञ्जोजुष्य
जोषम् २, जोषयित्वा २, जुजोषयिषम् २, जुजोषयिषित्वा २, जोषम२, जोषित्वा २, जुषित्वा २, जुजोषिषम् २, जुजोषिषित्वा २, जुजुषिषि २, जुजुषिषित्वा जोजुषम् २
जोजुषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६१३)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८३५। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। १८०-१८१)
04
=>
 [पृष्ठम्०५७९+ २२]
05
=>
 [[१। ‘आधृषाद्वा’ (ग। सू। चुरादौ) इति णिज्विकल्पः। तेन णिजभावपक्षे क्रमेण शुद्धात्, शुद्धप्रकृतिकसन्नन्तात् यङन्ताच्च रूपाणि प्रदर्शितानि।]]
06
=>
 [[२। ‘रलो व्युपधाद्धलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्। एवं क्त्वाप्रत्ययेऽपि बोध्यम्।]]
07
=>
 [[३। णिजभावपक्षे ‘शेषात् कर्तरि--’ (१-३-७८) इति परस्मैपदमेव। तेन शुद्धाद्धातोः शानज् न।]]
08
=>
 [[४। क्विपि णिज्निमित्तक उपधागुणे कृते, ‘झलां जशोऽन्ते’ (८-२-३९) इति जश्त्वे चर्त्वविकल्पः।]]
09
=>
 [[आ। ‘मल्लोऽर्द्यः स च हिंसितः पदमुपासात्सीद्धरेः शुन्धितः तावत् स्वं बलमच्छदन् जुषितवान् मुष्ट्या हली मुष्टिकम्।।’ धा। का। ३। ५०।]]
10
=>
 [पृष्ठम्०५८०+ १८]