| YouTube Channel

जृम्भ् (jRmbh)

 
Capeller Eng
English
जृम्भ् जृम्भते (जृम्भ°ति),
pp.
 जृम्भित (q.v. )
gape, yawn, open (of a flower), blossom
spread, extend
come forth,
rise
be or feel at ease.
C.
 जृम्भयति cause to yawn. 1.
जरी-जृम्भते extend far. — उद् & समुद् open wide, come forth,
appear, arise. परि spread round. प्र begin to yawn. वि yawn,
gape, blossom, expand, break forth, appear
be or feel at ease. सम्
expand, break forth, appear. — Cf. विजृम्भित.
Apte
English
जृम्भ् [jṛmbh], 1 Ā. (जृम्भते, जृम्भित, जृब्ध)
To gape, yawn
Ms.*
 4.43.
To open, expand, burst open (as a flower
&c.
 )
वरयुवतिमुखाभं पङ्कजं जृम्भते$द्य
Ṛs.*
 3.22.
To increase, spread or extend everywhere
जृम्भतां जृम्भ- तामप्रतिहतप्रसरं क्रोधज्योतिः
Ve.*
 1
तृष्णे जृम्भसि (Paras. is irregular)
Bh.*
 3.5
भोगः को$पि स एक एव परमो नित्योदितो जृम्भते 3.8.
To appear, rise, show oneself, become visible or manifest
संकल्पयोनेरभिमानभूतमात्मानमाधाय मधूर्ज- जृम्भे
Ku.*
 3.24
U.*
 5.13.
To be at ease.
To recoil or fly back (as a bow).
Caus.
 To cause to yawn or expand.
Monier Williams Cologne
English
जृम्भ् (cf. √ जभ्)
cl.
 1. Ā. जृ॑म्भते (ep. also
P.
 °भति
p.
 °भमाण
pf. जजृम्भे
ind.
p.
 जृम्भित्वा)
to open the mouth, yawn,
ĀśvGṛ.
 iii, 6
Mn.
&c.
to gape open, open (as a flower), Ṛtus.
Kathās.
 xxv
to fly back or recoil (as a bow when unstrung),
MBh.
 v, 1909
to unstring a bow,
R.
 iii, 30, 28
to unfold, spread (as a flood
&c.
 ), expand, occupy a larger circuit,
MBh.
Hariv.
Bhartṛ.
 iii, 41
Rājat.
 v, 269
to spread (as sound), v, 363
to feel at ease,
Hariv.
 12073
Kum.
 iii, 24
Kathās.
 vii, 102
Rājat.
 vi, 283 :
Caus.
 (pf. जृम्भयाम् आस) to cause to yawn,
Hariv.
 10632 :
Intens.
 जरीजृम्भते, to spread everywhere,
Dhūrtan.
 Introd.
Macdonell
English
जृम्भ् JṚMBH, Ⅰ. Ā. (P.) jṛmbha, yawn
🞄open
spread, increase
arise
revive, 🞄take courage
be at ease. ud, open wide
🞄arise, appear. sam-ud, spread
endeavour 🞄[Page102-3] 🞄(to, inf. ). vi, yawn
increase
expand
arise, 🞄appear: pp. -jṛmbhita, yawning
expanded, 🞄blossomed, flowering. sam, appear.
Benfey
English
जृम्भ् जृम्भ्, i. 1, Ātm.
1. To
yawn, Man. 4, 43.
2. To open, Kathās.
25, 238.
3. To snap backwards (of
a bow), MBh. 5, 1909.
4. To cause
to snap backwards, Rām. 3, 30, 28.
5. To spread, Hariv. 2556.
6. To in-
crease, Bhartṛ. 3, 4.
7. To arise,
Rājat. 5, 363.
8. To revive, to take
courage, Rājat. 6, 283
to feel at ease,
Hariv. 12073. Ptcple. of the pf. pass.
जृम्भित,
n.
1. Yawning, Suśr. 1,
363, 15.
2. Appearance, Kathās. 26,
89. Causal, जृम्भय, To cause to
gape, Hariv. 10632. -- With the prep.
अभि अभि, To gape at, Rām. 6, 2, 18.
-- With उद् उद्,
1. To open wide,
Bhāg. P. 1, 6, 16.
2. To arise, Prab.
10, 2. -- With समुद् सम्-उद्,
1. To
spread, Mṛcch. 84, 24.
2. To en-
deavour, Bhartṛ. 2, 6. -- With प्र प्र,
To begin to yawn, MBh. 3, 11138. --
With वि वि,
1. To gape, Rām. 5, 3, 4.
2. To open, Bhāg. P. 3, 9, 25.
3. To
spread, Sāh. D. 71, 10
to increase,
Vikr. 41, 15.
4. To snap backwards,
MBh. 8, 3984.
5. To rise, Rām. 5, 2,
34.
6. To appear, Bhāg. P. 3, 33, 15.
विजृम्भित,
1. Yawning, Hariv. 10635.
2. Expanded, blossomed.
3. Sported,
wantoned.
n.
1. Wish.
2. Pastime,
sport. -- With सम् सम्, To appear,
Rājat. 6, 229.
Apte Hindi
Hindi
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"उबासी लेना, जमुहाई लेना, "
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"खोलना, विस्तार करना, खिलना"
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"बढ़ाना, फैलाना, सर्वत्र प्रसार करना"
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"प्रकट होना, उदय होना, अपनी शान दिखाना, दर्शनीय होना व्यक्त होना"
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"आराम होना, "
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, , , " - -
"पीछे मुड़ना, पल्टा खाना, "
जृम्भ्
"भ्वा*आ*, प्रेर*" - -
"जमुहाई दिलाना, प्रसार करना"
Bopp
Latin
जृम्भ् 1. A. (scribitur जृभ्, gr. 110^a).)
1) id. H. 2. 6.: जृम्भ-
माण
PAR. BHAR. 3. 4.: तृष्णे जृम्भसि पापकर्मनि-
रते ना ऽद्या ऽपि सन्तुष्यसि.
2) laxare arcum. R. Schl.
I. 75. 17.: तदा तु जृम्भितं शैवन् धनुर्…हूङ्कारेण
19.: जृम्भितन् तद् धनुर् दृष्ट्वा. V. जृभ्, जृम्भण.
c. उत् hiare, aperire, se expandere. Lass. 69. 5.: वसन्तः
सन्ततो ऽजृम्भेतानङ्गशृङ्गारः.
c. उत् praef. सम् conari, contendere. BHAR. 2. 6.: व्या-
लम् बालमृणालतन्तुभिर् असौ रोद्धुम् उज्जृम्भते.
c. वि hiare, se expandere
diffundi, dispergi. UR. रज-
न्याम् विजृम्भते मदनवाधा
RAGH. 3. 19.: सुखश्रवा
मङ्गलतूर्यनिस्वनाः…व्यजृम्भन्त.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 जृम्भ्
मूलधातुः:
 जृभि
धात्वर्थः:
 गात्रविनामे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 जृम्भते
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जृम्भ्
verb
निद्रागमसूचकः आलस्य संसूचकः वा मुखस्य उद्घाटनानुकूलव्यापारः।
"अद्य कक्षायां माला अजृम्भत्।"
Capeller
German
जृम्भ् s. ज्रम्भ्.
Grassman
German
√jṛmbh, gähnen, den Rachen aufsperren [aus jabh, jambh etwa durch die Mittelstufen *jarbh, *jṛbh entstanden]. — Mit ví, sich ausdehnen (von der Erection).
Stamm jṛ́mbha:
-ate vi {912, 16}. _{912, 17}.
Stchoupak
French
जृम्भ्-
(ord. moy.) जृम्भते (-ति)
{%jajṛmbhe
jṛmbhayati
%}
जृम्भित- -- ouvrir la bouche toute grande, béer, bâiller
s'ouvrir
(fleur)
respirer (fig.
étaler
détendre (l'arc)
caus. faire bâiller
a. v. grand ouvert.
जृम्भित-गुण- a. dont les qualités s'étalent, sont manifestes.