जृम्भक (jRmbhaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishजृम्भकः [jṛmbhakḥ], [जृम्भ्-ष्वुल्]
'A yawner', a sort of demon
जृम्भकैर्यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलङ्कृतः * 3.231.34. -कम् Swelling. -अस्त्रम् A kind of missile causing yawning and sleepiness
नियतममितवीर्यं जृम्भते जृम्भकास्त्रम् 5.13. -म्भिका Gaping, yawning.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishShabdartha Kaustubha
Kannadaजृम्भक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಶಾಶ್ವಮುನಿಯ ಮಗ
जृम्भक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೃಂಭಕಾಸ್ತ್ರ /ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯು ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರ
निष्पत्तिः - > जृभि (गात्रविनामे)- "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > जृम्भयति
प्रयोगाः - > "मुनिर्भृशाश्वोपज्ञानि तातकामाथिने ददौ । अस्त्राणि जृम्भकादीनि जम्भशासनशासनात् ॥"
उल्लेखाः - > चं० रा०
जृम्भक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಕಳಿಸುವವನು
Kridanta Forms
Sanskritजृन्भ् (जृ꣡भिँ॒ गात्रविनामे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = जृम्भणम्
अनीयर् = जृम्भणीयः - जृम्भणीया
ण्वुल् = जृम्भकः - जृम्भिका
तुमुँन् = जृम्भितुम्
तव्य = जृम्भितव्यः - जृम्भितव्या
तृच् = जृम्भिता - जृम्भित्री
क्त्वा = जृम्भित्वा
ल्यप् = प्रजृम्भ्य
क्तवतुँ = जृम्भितवान् - जृम्भितवती
क्त = जृम्भितः - जृम्भिता
शानच् = जृम्भमाणः - जृम्भमाणा
Mahabharata
EnglishJṛmbhaka, pl. (ºāḥ), a kind of being. § 506 (Skandayuddha): III, 231, 14548 (followed Rudra, grahaviśeshaiḥ, Nīl.).
वाचस्पत्यम्
Sanskritजृम्भक जृम्भ--ण्वुल् । १ जृम्भाकारके २ रुद्रगणभेदे “पृष्ठतोऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम् । जृम्भकैर्यक्ष-रक्षोभिः स्रग्विभिः समलक्षणैः । यात्यमोघो महा-यक्षो दक्षिणं पक्ष्माश्रितः” भा० व० २३० अ० ।जुम्भयति जृम्भि--ण्वुल् । ३ कृशाश्वमुनितनये ४ तदधिष्ठितेअस्त्रभेदे च “कृशाश्वतनयरूपाण्यस्त्राणि विश्वामित्रेणरामाय दत्तानि तत्कथा रामा० बा० २८ अ० ।“संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः ।सत्यवन्तं सत्यकीर्त्तिं धृष्टं रभसमेव च । प्रतिहारतरंनाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम् । लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैवदृढ-नामसुनाभकौ । दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ ।पद्मनाभौ महानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ । ज्योतिषंशकुनञ्चैव नैरास्यविमलावुभौ । यौगन्धरविनिद्रौ चदैत्यप्रमथनौ तथा । शुचिबाहुर्महाबहुर्निष्कलिर्विरुच-स्तथा । सार्चिमाली धृतिमाली वृत्तिमान् सचिरस्तथा ।पित्र्यः सोमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ । करवीरं रति-ञ्चैव धनधान्यौ च राघव! । कामरूपं कामरुचिं मोह-मावरणं तथा । जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौतथा । कृशाश्वतनयान् राम! भास्वरान् कामरूपिणः ।प्रतीच्छ मम भद्रन्ते पात्रभूतोऽसि राघव! । बाढमि-मित्येय काकुत्स्थः प्रहृष्टेनानतरात्मना । दिव्यभास्वर-देहाश्च मूर्त्तिमन्तः सुखप्रदाः । केचिदङ्गारसदृशाःकेचिद्धूमोपमास्तथा । चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वा-ञ्जलिपुटास्तथा । रामं प्राञ्जलयो भूत्वाऽव्रुवन् मधुर-भाषिणः । इमे स्म नरशार्दूल! शाधि किङ्करवाम ते ।गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुननदनः । मनसाकार्थकालेषु साहार्य्यं मे करिष्यथ । अथ ते राममा-मन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । एवमस्तिति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्” २८ अ० । स्वार्थे क अत इत्त्वम् ।४ जृम्भायां स्त्री (हाइतोला) सा च इन्द्रवृत्तयोर्युद्धे इन्द्रेवृत्तग्रस्ते देवैः सृष्टा ततः प्रभृति लोकप्राणवायुसंस्थायथाह भा० उ० ८ अ० “तती जग्राह देवेन्द्रं वृत्रो वीरःशतक्रतुम् । अपावृत्याक्षिपद् वक्त्रे शक्रं कोपसमन्वितः ।ग्रस्ते वृत्रेण शक्रे तु सम्भ्रान्तास्त्रिदिवेश्वराः । असृजंस्तेमहासत्त्वाजृम्भिकां वृत्तनाशिनीम् । विजृम्भमाणस्य ततोवृत्तस्यास्यादपावृतात् । स्वान्यङ्गान्यभिसङ्क्षिप्य निष्-क्रान्तो बलनाशनः । ततः प्रभृति लोकस्य जृम्भिका-प्राणसंश्रिता” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.