| YouTube Channel

जुड (juDa)

 
शब्दसागरः
English
जुड r. 6th cl. (जुडति)
1. To go, to move.
2. To bind.
3. To join, as in
making or mending. r. 10th cl. (जोडयति-ते)
1. To send, to cast or
throw, to direct.
2. To grind or pound.
E.
तु० कुटा० प० सेट् सक चुरा०
उभ०
Wilson
English
जुड r. 6th cl. (जुडति)
1 To go, to move.
2 To bind.
3 To join, as in making or mending. r. 10th cl. (जोडयति)
1 To send, to cast or throw, to direct.
2 To grind or pound.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
जुड्
मूलधातुः:
जुड
धात्वर्थः:
गतौ बन्धने
गणः:
तुदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
जुडति
अनुबन्धादिविशेषः:
कुटादिः
धातुः:
जुड्
मूलधातुः:
जुड
धात्वर्थः:
प्रेरणे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
जोडयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
जुडँ जुड गतौ
-जुडति जुजोड 46
जुडँ जुड बन्धने
- जुडति जुडिता जोडितेति गत्यर्थस्य 98
जुडँ जुड प्रेरणे
- जोडयति जोडितम् 108
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जुड, नोदे इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) क, जोडयति नोदः प्रेर-णम् इति दुर्गादासः
जुड, गतौ इति कविकल्पद्रुमः
(तुदां-परं-सकं-सेट् ।) श, जुडति जोडिता इति दुर्गादासः
जुड, शि बन्धे इति कविकल्पद्रुमः
(तुदां-परं-सकं-सेट् ।) शि, जुडति अजुडीत् तानु-च्छृङ्खलतापन्नान् शृङ्खलेन जुडत्यसौ जुजोड ।इति दुर्गादासः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जुड प्रेरणे
चु०
उभ०
सक०
सेट् जीडयति ते अजूजुडत्
जुड बन्धे (जोडादेअओया) तुदा० कुटा०पर० सेट् जुडतिअजुडीत् जुजोड घञि जुडः
जुड गतौ तु०
पर०
सक०
सेट् जुडति अतोडीत् जुजोट धञि जोडः
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
जुडँ जुड बन्धे
- जुडति जुडिता जुड गतौ (638 दुर्गमते)-जुडति, जोडिता 99
जुडँ जुड प्ररेणे
- जोडयति 105
धातुवृत्तिः
Sanskrit
जुडँ जुड (अर्थः) गतौ
तवर्गपञ्चमान्तमेके पठन्ति दृश्यते "दृष्टिर्यो विश्वे मरुतो जुनन्ति'इति (जुडति जुजोड जोडिता जोडिष्यतिजुडतु अजुडत् जुडेत् जुड्यात् अजोडीत् जुजुडिषति जुजोडिषति जोडित्वा जुडित्वा जोजुड्यते जोजुडीति जोजोड्ढि जोडयति अजूजुडत् जुडितः ) अयं बन्धने ङित्त्वार्थं कुटादौ पठिष्यते प्रेरणे चुरादौ 46
जुडँ जुड (अर्थः) बन्धने
प्रेरणे चुरादिः ( जुडति जुजोड जुडिता ) इत्यादि 97
जुडँ जुड (अर्थः) प्रेरणे
( जोडयति ) बन्धने जुडतीति शे 112
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जुड गतौ”@} 2 ‘तवर्गपञ्चमान्तमेके पठन्ति।
दृश्यते ‘दृष्टिर्यो विश्वे मरुतो जुनन्ति’ इति’ इति माधवीयधातुवृत्तौ।
जोडकः-डिका, जोडकः-डिका, जुजोडिषकः-जुजुडिषकः-षिका, जोजुडकः-डिका
जोडिता-त्री जोडयिता-त्री, जुजोडिषिता-जुजुडिषिता-त्री, जोजुडिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकगुफधातुवत् 3 बोध्यानि।
निका
क्षीरस्वामिसम्मतनकारान्तपाठेऽपि-- जोनकः-निका, जोनकः-निका, जुजोनिषकः-जुजुनिषकः-षिका, जोजुनकः- जोनिता-त्री, जोनयिता-त्री, जुजोनिषिता-जुजुनिषिता-त्री, जोजुनिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि गुफघातुवद् 4 ऊह्यानि।
जुडन्- 5 न्ती-ती।
6
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(६०९)
02
=>
(६-तुदादिः-१३२६। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(४१२)
04
=>
(४१२)
05
=>
[[B। ‘पीयूषोभितहेमकुम्भविशुभद्वक्षोजशुम्भत्तमा दृब्धस्रग्धरचृत्तकैश्यविधितां शोभां जुडन्त्योऽजुनन्।’ धा। का। २। ७५।]]
06
=>
[पृष्ठम्०५७८+ २४]
1 {@“जुड बन्धने”@} 2 कुटादिः ‘जुट’ इति केचित् पठन्ति।
‘प्रेरणे जोडयेच्छे तु बन्धने-जुडतीति च।।’ 3 इति देवः।
जोडकः-डिका, जोडकः-डिका, जुजुडिषकः-षिका, जोजुडकः-डिका
जुडिता-त्री, जोडयिता-त्री, जुजुडिषिता-त्री, जोजुडिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि तौदादिककुटतिवत् 4 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(६१०)
02
=>
(६-तुदादिः-१३७९। सक। सेट् पर।)
03
=>
(श्लो। ८९)
04
=>
(२०४)
1 {@“जुड प्रेरणे”@} 2 ‘प्रेरणे जोडयेच्छे तु बन्धने जुडतीति च।।’ 3 इति देवः।
जोडकः-डिका, जुजोडयिषकः-षिका
जोडयिता-त्री, जुजोडयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि चुदधातुवत् 4 ज्ञेयानि।
5 विजोडितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(६११)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६४७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। ८९)
04
=>
(५४२)
05
=>
[[आ। ‘अर्क्येण तेन समरेष्वविशोठितस्त्वं संशुण्ठिताहितमदेन विजोडितोऽसि।।’ धा। का। ३। २७।]]