| YouTube Channel

जुगूर्दयिषा (jugUrdayiSA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गुर्द पूर्वनिकेतने”@} 2 ‘पूर्वनिकेनतम् = पूर्वव्यवहार इत्येके।’ इति धा।
का।
व्याख्या।
पूर्वनिकेनतम् = आद्यनिवासः, इति क्षीरस्वामी।
‘पूर्व’ इति धात्वन्तरमिति केचित्।
गूर्दकः-गुर्दकः-र्दिका, गुर्द 3 यिता-त्री, गुर्दितम्- 4 तः-तवान्, इत्यादीनि रूपाणि भौवादिककूर्दधातौ 5 ण्यन्तरूपवत् ज्ञेयानि।
ण्यन्तात् सनि तु -- 6 जुगूर्दयिषकः-षिका, जुगूर्दयिषितः-तवान्
जुगूर्दयिषिता-त्री, जुगूर्दयिषुः
जुगूर्दयिषन्-न्ती, जुगूर्दयिषितव्यम्
जुगूर्दयिषिष्यन्-न्ती-ती, जुगूर्दयिषणीयम्
जुगूर्दयिषमाणः, जुगूर्दयिष्यम्
जुगूर्दयिट्-जुगूर्दयिषौ-जुगूर्दयिषः, ईषज्जुगूर्दयिषः- 7 दुर्जुगूर्दयिषः-सुजुगूर्दयिषः, जुगूर्दयिषणम्
जुगूर्दयिष्यमाणः, जुगूर्दयिषित्वा
जुगूर्दयिषः, प्रजुगूर्दयिष्य
जुगूर्दयिषितुम्, जुगूर्दयिषा, जुगूर्दयिषम्
जुगूर्दयिषित्वा २। इति रूपाणि, इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४१५)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६६६। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
(गूर्द)
04
=>
[[C। ‘खेदस्त्वियान् पटहगर्दनगर्जिताशे रङ्गे सगर्धनसुगुर्दितवीरलोके।’ धा। का। ३-३१।]]
05
=>
(२३०)
06
=>
[[३। ‘उपधायां च’ (८-२-७८) इति सर्वत्र दीर्घः। ‘ह्रस्वः’ (७-४-५९) इति अभ्यासह्रस्वः। ‘र्वोरुपधायाः--’ (८-२-७८) इति दीर्घस्य वैकल्पिकत्वे ‘जुगुर्दयिषकः- षिका’ इति रूपमपि साधु। एवं सर्वत्र। दीर्घस्य वैकल्पिकत्वे प्रमाणं तु २३०- धातुटिप्पणे निरूपितम्।]]
07
=>
[पृष्ठम्०४०५+ २५]