| YouTube Channel

जीवनीय (jIvanIya)

 
शब्दसागरः
English
जीवनीय
n.
 (-यं) Water.
f.
 (-या) Jiyati: see जीवन्ती.
E.
 जीवन life, छ affix:
being friendly or necessary to existence.
Capeller Eng
English
जीवनीय
a.
 vivifying
n.
 (impers. ) vivendum, as subst.
water.
Yates
English
जीवनीय (यं) 1.
n.
 Water.
Spoken Sanskrit
English
जीवनीय jIvanIya
adj.
 prepared from jIvanIya milk
जीवनीय jIvanIya
adj.
 vivifying
जीवनीय jIvanIya
n.
 water
जीवनीय jIvanIya
n.
 form of milk
Wilson
English
जीवनीय
n.
 (-यं) Water.
f.
 (-या) Jiyati: see जीवन्ती.
E.
 जीवन life, छ affix
being friendly or necessary to existence.
Apte
English
जीवनीय [jīvanīya],
a.
 [जीव्-बा˚ करणे अनीयर्]
To be lived.
Supporting life.
यम् Water.
Fresh milk.
Apte 1890
English
जीवनीय a. [जीव्
बा° करणे अनीयर्] 1 To be lived.
2 Supporting life.
यं 1 Water.
2 Fresh milk.
Monier Williams Cologne
English
जीवनीय
mfn.
 vivifying (a class of drugs),
Car.
 i, 1, 107
prepared from Jīvanīya milk,
Suśr.
 vi, 9, 19
जीवनीय
n.
impers.
 to be lived,
Mn.
 x, 116
Kull.
a form of milk,
Suśr.
water,
L.
Monier Williams 1872
English
जीवनीय, अस्, आ, अम्, to be lived
supporting life,
N. of a particular class of drugs
(आ), f. a kind of
plant, = जीवन्ती
(अम्), n. a form of milk, milk
fresh from the cow
water.
Macdonell
English
जीवनीय jīv-anīya, fp. one should live
🞄life-giving
n.
 water.
Apte Hindi
Hindi
जीवनीयम्
नपुं*
 - जिव्+अनीयर्
"जल, ताजा दूध"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जीवनीय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
निष्पत्तिः - > जीव (प्राणधारणे) - कर० बाहु० "अनीयर्"
व्युत्पत्तिः - > जीव्यतेऽनेन
विस्तारः - > "कृपीटं काण्दमस्त्री स्यात् जीवनियं कुशं विषम्" - अम० ।
जीवनीय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೀರ /ಹಾಲು
विस्तारः - > "ऊधस्यं जीवनीयं च धारोष्णं त्वमृतं पयः" - वैज० ।
जीवनीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬದುಕಿಸಲ್ಪಡುವ /ಜೀವನ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ
निष्पत्तिः - > जीव (प्राणधारणे) - कर्म० "अनीयर्"(३-१-९६)
L R Vaidya
English
jIvanIya {% n. %} Water.
Kridanta Forms
Sanskrit
जीव् (जी꣡वँ꣡ प्राणधारणे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = जीवनम्
अनीयर् = जीवनीयः - जीवनीया
ण्वुल् = जीवकः - जीविका
तुमुँन् = जीवितुम्
तव्य = जीवितव्यः - जीवितव्या
तृच् = जीविता - जीवित्री
क्त्वा = जीवित्वा
ल्यप् = प्रजीव्य
क्तवतुँ = जीवितवान् - जीवितवती
क्त = जीवितः - जीविता
शतृँ = जीवन् - जीवन्ती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
नीर (क्ली), वारि (क्ली), जल (क्ली), दक (क्ली), क (क्ली), उदक (क्ली), पानीय (क्ली), अम्भस् (क्ली), कुश (क्ली), तोय (क्ली), जीवन (क्ली), जीवनीय (क्ली), सलिल (क्ली), अर्णस् (क्ली), अम्बु (क्ली), वार् (स्त्री), संवर (क्ली), क्षीर (क्ली), पुष्कर (क्ली), मेघपुष्प (क्ली), कमल (क्ली), आपः (स्त्रीब), पयस् (क्ली), पाथस् (क्ली), कीलाल (क्ली), भुवन (क्ली), वन (क्ली), घनरस (पुं), यादोनिवास (पुं), अमृत (क्ली), कुलीनस (क्ली), कबन्ध (क्ली), प्राणद (क्ली), सर्वतोमुख (क्ली)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
दुग्धे योग्यं बालसात्म्यं जीवनीयं रसोत्तमम् ।
सरं गव्यं मधुज्येष्ठं धारोष्णं तु पयोऽमृतम् ॥ ९८ ॥
-wordlist-
योग्य (क्ली), बालसात्म्य (क्ली), जीवनीय (क्ली), रसोत्तम (क्ली), सर (क्ली), गव्य (क्ली), मधुज्येष्ठ (क्ली), धारोष्ण (क्ली), पयस् (क्ली), अमृत (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आप्
आप्, तोय, घन, रस, पयस्, पुष्कर, मेघपुष्प, क, पानीय, सलिल, उदक, वारि, वार्, शम्बर, अर्णस्, पाथस्, कुश, जल, वन, क्षीर, अम्भस्, अम्बु, नीर, भुवन, अमृत, जीवनीय, दक
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,
कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।
अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,
प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
verse 3.1.1.648
page 0074
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जीवनीयं,
क्ली,
 (जीव्यतेऽनेन अस्माद्बा । जीव +करणे अपादाने वा अनीयर् ।) जलम् ।इति हेमचन्द्रः ॥
(जीवनप्रदे, त्रि । यथा, सुश्रुते । १ । ४५ ।“गोक्षीरमनभिष्यन्दि स्निग्धं गुरु रसायनम् ।जीवनीयं यथा वातपित्तप्नं परमं स्मृतम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जीवनीय
न०
 जीव--बा० करणे अनीयर् । १ जले हेमच० ।२ जीवन्तीवृक्षे स्त्री अमरः । कर्मणि अनीयर् । ३ उपजीव्येत्रि० । भावे अनीयर् । वर्त्तनीये । ४ विद्याशिल्पमित्यादिम-नुव्याख्यायाम् । “एभिर्दशभिरापदि जीवनीयम्” कुल्लूक० ।
Capeller
German
जीवनीय belebend.
n.
 vivendum (unpers.)
Wasser.
Burnouf
French
जीवनीय जीवनीय
n.
 (sfx. अनीय) eau. -- F. le
micocoulier ou celtis orientalis, bot.
Stchoupak
French
जीवनीय-
nt. impers. il faut vivre.