| YouTube Channel

जिह्वानिर्लेखन (jihvAnirlekhana)

 
शब्दसागरः
English
जिह्वानिर्लेखन
n.
 (-नं)
1. Scraping the tongue.
2. A tongue-scraper.
E.
जिह्वा, and निर्लेखन scraping.
Yates
English
जिह्वा-निर्लेखन (नं) 1.
n.
 Scraping
the tongue
tongue-scraper.
Wilson
English
जिह्वानिर्लेखन
n.
 (-नं)
1 Scraping the tongue.
2 A tongue-scraper.
E.
 जिह्वा, and निर्लेखन scraping.
Monier Williams Cologne
English
जिह्वा—निर्लेखन a tongue-scraper, Aṣṭāṅg. i, 2, 4.
Apte Hindi
Hindi
जिह्वानिर्लेखनम्
नपुं*
 जिह्वा-निर्लेखनम् -
जीभ खुरचने वाला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जिह्वानिर्लेखन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲಗೆಯನ್ನು ಉಜ್ಜುವ ಸಾಧನ
निष्पत्तिः - > निर् + लिख (अक्षरविन्यासे) - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > जिह्वा निर्लेख्यतेऽनया
L R Vaidya
English
jihvA-nirleKana {% n. %} a tongue-scraper.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जिह्वानिर्लेखनं,
क्ली,
 (जिह्वाया निर्लेखनं संस्कारः ।)जिह्वामार्ज्जनम् । जिवआँचडान इति भाषा ।जिह्वामार्ज्जनद्रव्यम् । जिवाँचडा चेयाडिइति भाषा । तत् दशाङ्गुलं कोमलं कृशंस्वर्णरूप्यताम्रलोहनिर्म्मितं जिह्वामलापकर्षणेप्रशस्तम् । तस्य गुणः । वक्त्रवैरस्यजिह्वाश्रित-मलनाशित्वम् । आरोग्यरुचिकारित्वञ्च । इतिराजवल्लभः ॥
(“जिह्वानिर्लेखनं रौप्यं सौवर्णं वार्क्षमेव च ।तन्मलापहरं शस्तं मृदुश्लक्ष्णं दशाङ्गुलम् ।मुखवैरस्यदौर्गन्ध्य-शोफजाड्यहरं सुखम् ॥
”अस्याधिक्येन रोगजनकता यथा, --“जिह्वातिलेखनाच्छुष्कभक्षणादभिघाततः ।कुपितो हनुमूलस्थः स्रंसयित्वानिलो हनू ॥
करोति विवृतास्यत्वमथवा संवृतास्यताम् ।हनुस्रंसः स तेन स्यात् कृच्छ्राच्चर्व्वणभाषणम् ॥
”इति वाभटे निदानस्थाने पञ्चदशेऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जिह्वानिर्लेखन
न०
 जिह्वा निर्लिख्यतेऽनेन निर् + लिख-करणे ल्युट् । (जिव आचडान) द्रव्यभेदे तल्लक्षणं यथा“जिह्वानिर्लेखनं हैम राजतं ताम्रजं तथा ।पाटित मृदु तत्काष्ठं मृदुपत्रमयं तथा । तत्काष्ठंदन्तधावनयोग्यकाष्ठम् । दशाङ्गुलं मृदु स्निग्धं तेनजिंह्वां लिखेत् सुखम् । तज्जिह्वामलवैरस्यदौर्गन्ध्यजडताहरम्” भाव० प्र० ।