जिह्म (jihma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 जिह्म mfn.
   (-ह्मः-ह्मा-ह्मं)
	 1. Morally Crooked.
	 2. Dishonest.
	 3. Slow,  lazy.
4. Dim,  dark.
	 5. Oblique squint.
	 m.
  (-ह्मः) A tree,  (Tabernæmontana
coronaria.)
 E.
  हा to quit,  (a straight line, ) मन् Unadi affix,  and the
root reduplicated,  deriv,  irr
 . हा मन् सन्वत् आलोपश्च ।

Capeller Eng

English

 जिह्म॑ a.
  not straight or upright,  oblique,  transverse, 
crooked
 w.
  इ,  गम्,  etc. go awry or astray,  fail,  miss (abl. ). — n.
  &
°ता† f.
  falsehood,  dishonesty.

Yates

English

 जिह्म (ह्मः-ह्मा-ह्मं)
a. Crooked,  dis-
honest,  mean.  lazy. 1.
n.
  A tree
(Tabernæ montana coronaria).

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

जिह्म 	-	 jihma 	-	 m.
  	-	 foul
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  slow
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  deceitful
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  turn off from the right way
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  lazy
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  slanting
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  squinting
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  dishonest
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  false
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  miss the aim
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  zigzag
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  to go irregularly
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  morally crooked
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  crooked
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  tortuous
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  dulled
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  oblique
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  curved
जिह्म 	-	 jihma 	-	 adj.
  	-	  transverse. athwart
जिह्म 	-	 jihma 	-	 n.
  	-	  dishonesty
जिह्म 	-	 jihma 	-	 n.
  	-	  falsehood

Wilson

English

 जिह्म
mfn.
   (-ह्मः-ह्मा-ह्मं)
1 Crooked.
2 Dishonest.
3 Slow,  lazy.
m.
  (-ह्मः) A tree,  (Tabernæmontana coronaria.)
E.
  हा to quit,  (a straight line, ) मन् Uṇādi affix,  and the root
reduplicated,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

जिह्म [jihma],  a.
  [जहाति सरलमार्गम्
 हा-मन् सन्वत् आलोपश्च Uṇ.*
  1.138]

Sloping,  athwart,  oblique.

Crooked,  awry,  squint
 Ṛs.*
  1.12.

Tortuous,  curved,  going irregularly.

Curved,  bent.

Morally crooked,  deceitful,  dishonest,  wicked,  unfair
 धृतहेतिरप्यधृतजिह्ममतिः Ki.*
  6.24
 सुहृदर्थमीहितमजिह्मधियाम् Śi.*
  9.62.

Dim,  dark,  pale-coloured
 विधिसमयनियोगाद्दीप्तिसंहारजिह्मम् Ki.*
  1.46.

Slow,  lazy.

ह्मम् Dishonesty
 falsehood
 जिह्माप्रायं व्यवहृतम् Bhāg.*
  1.14.4
 समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमे जिह्मकारिणम् Rām.*
  4.27.36.

The Tagara tree. Comp.
   -अक्ष a.
  crooked-eyed,  squinting. -इतर a.
  'other than lazy',  not dull
 जिह्मेतरैर्ब्रह्म तदप्यवाप्यम् N.*
  3.63. -ग a.
  moving slowly. (-गः) a snake. -गति a.
  meandering,  going tortuously
 Ṛs.*
  1.13
 निहन्ति यो जिह्मगतीन् परान् पतगराडिव Śiva.  B.19.36. -मेहनः a frog. -योधिन् a.
  fighting unfairly. m.
   an epithet of Bhīma.  -शल्यः the Khadira tree.

Apte 1890

English

 जिह्म a. [जहाति सरलमार्गं
 हा-मन् सन्वत् आलोपश्च Uṇ. 1. 138] 1 Sloping,  athwart,  oblique. 
2 Crooked,  awry,  squint
 Rs. 1. 12. 
3 Tortuous,  curved,  going irregularly. 
4 Curved,  bent. 
5 Morally crooked,  deceitful,  dishonest,  wicked,  unfair
 धृतहेतिरप्यधृतजिह्ममतिः Ki. 6. 24
 सुहृदर्थमीहितमजिह्मधियां Śi. 9. 62. 
6 Dim,  dark,  pale-coloured: विधिसमयनियोगाद्दीप्तिसंहारजिह्मं Ki. 1. 46. 
7 Slow,  lazy. 
ह्मं 1 Dishonesty,  falsehood. 
2 The Tagara tree. 
Comp. 
अक्ष a. crooked-eyed,  squinting. 
ग a. moving slowly. (
गः) a snake. 
गति a. meandering,  going tortuously
 Rs. 1. 13. 
मेहनः a frog. 
योधिन् a. fighting unfairly. (
m.) an epithet of Bhīma. 
शल्यः the Khadira tree. 

Monier Williams Cologne

English

 जिह्म॑ mf(आ)n.  (Nir.  viii,  15) oblique,  transverse,  athwart,  RV.
   i f.
 
 TS.
  ii
 ŚBr.
   v

 squinting (as the eye),  i,  5
 Suśr.
 
 VarBṛS.
  &c.
  

 with √ इ [ŚBr.   iii,  v
 AitBr.
   v,  9],  गम्,  निर्-ऋछ् [AV.   xii,  4,  53],  1. अस् [ŚBr.   xi],  to go irregularly,  turn off from the right way,  miss the aim (abl. )

 crooked,  tortuous,  curved,  W.
 

 morally crooked,  deceitful,  false,  dishonest,  Yājñ.
  ii,  165
 MBh.
   &c.
  

 slow,  lazy,  Naiṣ. ii,  102

 dim,  dulled,  Kir.
 

 जिह्म॑ n.
  falsehood,  dishonesty,  PraśnUp.
    i,  16
 MBh.
  
 BhP.
   i,  14,  4
 Tabernaemontana coronaria,  L.
 

 जिह्म॑ n.
  cf.
   आ,  वि-.

Monier Williams 1872

English

 जिह्म जिह्म,  अस्,  आ,  अम् (perhaps related to
rt. ह्वृ
 but said to be fr. rt. हा,  जहाति,  and to
denote originally quitting the upright direction or
leaning out of the perpendicular),  sloping,  oblique, 
transverse,  diagonal,  athwart,  squinting (as the eye), 
crooked,  awry,  not straight (opposed to ऋजु), 
tortuous,  going irregularly
 (जिह्मम् इ or गम्, 
to go crookedly,  turn off from the right way)
curved,  bent
 morally crooked,  deceitful,  deceptive, 
illusory,  false,  untrue,  unfair,  dishonest
 slow,  lazy
(अम्),  n. falsehood,  dishonesty
 the plant Tabernæ-
montana Coronaria (तगर)
 [cf. Hib. giomh,  ‘a
lock of hair,  a fault.’]
—जिह्म-ग,  अस्,  आ,  अम्,  going
tortuously or crookedly,  moving slowly
 (अस्),  m. a
snake.
—जिह्म-गति,  इस्,  इस्,  इ,  going tortuously.
—जिह्-
म-ता,  f. or जिह्म-त्व,  अम्,  n. crookedness,  curva-
ture
 dishonesty,  falsehood.
—जिह्म-बार,  अस्,  आ,  अम्, 
Ved. having an aperture on one side
 (Sāy.) having
an opening below
 having its door closed.
—जिह्म-
मीन,  अस्,  m. appearing in the deceptive shape of a
fish.
—जिह्म-मोहन,  अस्,  m. a frog.
—जिह्म-
योधिन्,  ई,  इनी,  इ,  fighting unfairly
 (ई),  m. epithet
of Bhīma,  who in his great battle with Dur-yodhana
struck him an unfair blow with his club on the
thighs
 (see Śalya-parva 3345.)
—जिह्म-शल्य, 
अस्,  m. the tree Acacia Catechu
 [cf. खदिर।]
—जिह्म-शी,  ईस्,  ईस्,  इ,  Ved. lying crookedly or
diagonally (on the ground &c.).
—जिह्माक्ष (°म-
अक्°),  अस्,  ई,  अम्,  crooked-eyed,  squinting.
—जिह्-
माशिन् (°म-आश्°),  ई,  m. ‘eating crookedly, ’ N. of a
man
 (perhaps a wrong reading for जिह्वाशिन्।)

Macdonell

English

 जिह्म jihmá,  a.
  slanting,  oblique
 crooked
 🞄squinting
 fallacious
 deceitful,  dishonest
 🞄slow
 n.
  dishonesty,  duplicity.

Benfey

English

 जिह्म जिह्म (probably akin to ह्वृ, 
for primitive जिह्वृ,  i. e. redupl. ह्वृ,  +
अ),  adj.
 ,  f.
  मा।
 1. Oblique,  Chr. 292,  11
= Rigv. i. 85,  11.
 2. Squinting,  Suśr. 2, 
349,  3.
 3. Crooked,  fallacious,  Rām.  5, 
89,  69.
 4. °मम्,  adv. Astray,  MBh. 5, 
7361.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. adj.
  candid,  Yajñ.
1,  123.
 II. m.
  a fish.
वि-,  adj.
  1. crooked.
2. dishonest.

Apte Hindi

Hindi

जिह्म
वि* - "जहाति सरलमार्ग,  हा+मन् सन्वत् आलोपश्च"
"ढलवा,  कुटिल,  तिरछा"

जिह्म
वि* - -
"टेढ़ा,  बाँका,  वक्रदृष्टि"

जिह्म
वि* - -
"घुमावदार,  वक्र,  टेढ़ा-मेढ़ा"

जिह्म
वि* - -
"नैतिकता की दृष्टि से कुटिल,  धोखेबाज़,  बेईमान,  दुष्ट,  अनीतिपूर्ण"

जिह्म
वि* - -
"धुँधला,  निष्प्रभ,  फीका"

जिह्म
वि* - -
"मन्थर,  आलसी"

जिह्मम्
नपुं*
   - -
"बेईमानी,  झूठा व्यवहार "

Shabdartha Kaustubha

Kannada

जिह्म
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಟ /ವಂಚನೆ /ಮೋಸ
निष्पत्तिः - > ओहाक् (त्यागे) - "मन्" सन्वत् आलोपश्च (उ० १-१३८)
प्रयोगाः - > "तदाशु कर्तुं त्वयि जिह्ममुद्यते विधीयतां तत्र विधेयमुत्तरम्"
उल्लेखाः - > किरा० १-२५
जिह्म
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುಟಿಲವಾದ /ವಕ್ರವಾದ
जिह्म
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಲಸನಾದ /ಸೋಮಾರಿಯಾದ
जिह्म
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಂಚಕ /ಮೋಸಗಾರ
प्रयोगाः - > "तथापि जिह्मः स भवज्जिगीषया तनोति शुभ्रं वसुवासवोपमः"
उल्लेखाः - > किरा० १-८
जिह्म
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಪ್ರಸನ್ನ /ಕಳೆಗುಂದಿದ /ಪ್ರಕಾಶವಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "विधिसमयनियोगाद्दीप्तिसंहारजिह्मं शिथिलवसुमगाधे मग्नमापत्पयोधौ"
उल्लेखाः - > किरा० १-४६
जिह्म
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ

L R Vaidya

English

 jihma {% (I) a. (f. ह्मा) %} 1. Sloping,  oblique,  crooked,  awry,  squint,  Rt.i.12
tortuous,  going irregularly
morally crooked,  deceitful,  dishonest,  सुहृदर्थमीहितमजिह्मधियाम् Sis.ix.62
slow,  lazy
dim,  dark,  विधिसमयनियोगाद्दीप्तिसंहारजिह्मम् Kir.i.46.

 jihma {% (II) n. %} Falsehood,  dishonesty.

Bopp

Latin

 जिह्म (ut videtur,  forma redupl. a r. हा s. म,  cf. gr. 370.)
1) curvus,  flexus. A. 7. 6.
2) transl. pravus. N. 12. 83.
(Hib. giomh «a lock of hair
 a fault».)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 jihma,  adj. (in these senses recorded nowhere else
 Skt.,  Pali jimha,  and Pkt. jimha,  jimma,  regularly crooked or fig. dishonest), 
(1) bereft of light,  obscured,  not shining,  dull
 regularly said of entities regarded as brightly shining in themselves,  but having their light eclipsed or obscured by a greater radiance,  esp. that emitted or caused by the Buddha
 so at the bodhi-tree Buddha causes a radiance which makes the divine abodes of the gods jihma Mv 〔ii.316.18〕 or jihmavarṇa Mv 〔ii.313.17〕
 〔316.16〕 and by Senartʼs em. (for mss. jihmabala) 〔295.1〕
 〔296.9〕
 〔304.1〕
 〔308.16〕 (in all these jihma-bala might stand,  of obscured,  dulled power)
 similarly,  jihma vipaśyatha (so divide) divya ātmabhāvāṃ LV 〔49.12〕 (vs
 Apsarases speak,  looking at Māyāʼs superior beauty),  see how (our) divine bodies are eclipsed (in splendor)
 jihma sarvatuṣitālayo bhuto (m.c. for bhūto) 〔54.3〕 (vs),  the whole abode of the Tuṣita became splendorless
 sarvāṇi mārabhavanāni karonti jihmā 〔296.16〕 (vs)
 jihma (so divide
 acc. sg.) kurvati jagat sadevakam RP 〔6.15〕 (vs)
 also fig. of the intelligence and senses
 vijñāna,  in Mv 〔ii.355.14〕 (vs) ye gṛddhā lābhasatkāre jihma-vijñāna-(dull intelligence)-niśritā
 and Karmav 〔31.12〕 (apāyeṣūpapanno) durgandho bhavati jihmendriyo bhavaty avyaktendriyaḥ,  … of dull and obscure (see avyakta) senses
(2) (cf. jihmīkṛtaḥ Mvy 〔5200〕,  below s.v. jihmīkaroti,  with Tib.) disappointed,  depressed,  saddened,  despondent: in LV 〔193.19〕 (vs) read (with v.l.) jihmā-jihma (n. pl.,  āmreḍita) sudurmanā,  very depressed and downcast
 confirmed by Tib. dman zhiṅ dman
 prob. so,  a-jihma in Sukh 〔25.16〕 (prose) aśaṅko 'jihmo,  free from doubt and despondency (in a description of a Bodhisattva)
 to be sure the next words are 'śaṭho 'māyāvī,  which suggest the Skt. meaning,  not deceitful,  but these lists of characteristics are apt to go in pairs,  and aśaṅka suggests this BHS meaning of (a-)jihma,  which is otherwise known [Page243-b] and easily develops from mg (1). See the following items,  which support both mgs.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 जिह्म ° = प्रगुण,  S II,  3,  2.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अनध्यवसायिन्,  अप्रयत्नशील,  अल्पचेष्टित,  अनुद्यमिन्,  अनुद्योगिन्,  अलस,  गेहेमेहिन्,  जिह्म,  निरूद्यम,  निर्यत्न,  निष्क्रियात्मन्
adjective
 
यः प्रयतितुम् अनुत्सुकः अस्ति।
 "अनध्यवसायी मनुष्यः कदापि यशः न प्राप्नोति।"

Synonyms:
  जिह्म,  वक्र,  तिर्यञ्च्,  अञ्चित,  अराल,  आनत,  आभोगिन्,  कुञ्चित,  कुटिल,  कुटिलक,  कुब्ज,  क्रुक्त,  क्ष्वेड,  प्रतिकुञ्चित,  बन्धुर,  बन्धुरित,  मन्थर,  वङ्क्य,  विजिह्म,  वेल्लित
adjective
 
असरलः वक्रतापूर्णः च।
 "मन्दिरं प्रति गम्यमाना पद्धतिः जिह्मा अस्ति।"

Synonyms:
  कुटिल,  वक्र,  अराल,  वृजिन,  जिह्म,  ऊर्मिमत्,  कुञ्चित,  नत,  आविद्ध,  भुग्न,  वेल्लित
adjective
 
यस्मिन् कपटम् अस्ति।
 "तस्य हास्यं कुटिलम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khor lo
१) कोक २) चक्र ३) जिह्म ४) मण्डल ५) रथाङ्ग ६) मुदर्शन

gya gyu
१) छद्म २) जिह्म

gya gyu can
१) कुटिल २) कुटिलक ३) कौटिल्य ४) जिह्म ५) विजिह्म

gras 'grus
जिह्म

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
कुञ्चितं नतमाविद्धं कुटिले वक्रवेल्लिते ॥ १४५६ ॥
वृजिनं भङ्गुरं भुग्नमरालं जिह्ममूर्मिमत् ।
-wordlist-
 
कुञ्चित (क्ली),  नत (क्ली),  आविद्ध (क्ली),  कुटिल (क्ली),  वक्र (क्ली),  वेल्लित (क्ली),  वृजिन (क्ली),  भङ्गुर (क्ली),  भुग्न (क्ली),  अराल (क्ली),  जिह्म (क्ली),  ऊर्मिमत् (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अलस
अलस,  शीतक,  मन्द,  जड,  जिह्म,  मन्थर
अलसः शीतको मन्दो जडो जिह्मश्च मन्थरः ॥ ३८७ ॥
verse 2.1.1.387
page 0045

वक्र
वक्र,  वृजिन,  भङ्गुर,  आविद्ध,  वेल्लित,  नत,  जिह्म,  भुग्न,  अराल,  कुटिल,  व्याकुञ्चित,  ऊर्मिमत्
वक्रं वृजिनं भङ्गुरमाविद्धं वेल्लितं नतं जिह्मम् ।
भुग्नमरालं कुटिलं व्याकुञ्चितमूर्मिमत्कथितम् ॥ ६९६ ॥
verse 4.1.1.696
page 0081

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 जिह्मं,  क्ली,
   (जहातीति । हा + “जहातेः सन्वदा-लोपश्च ।” उणां । १ । १४० । इति मन् ।)तगरवृक्षः । इति मेदिनी । मे,  १३ ॥

 जिह्मः,  त्रि,  (जहाति परित्यजति सारल्यमिति ।हा + “जहातेः सन्वदालोपश्च ।” उणां । १ ।१४० । इति मन् ।) कुटिलः । (यथा,  महा-भारते । १ । १०२ । १८ ।“सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः ॥
”)मन्दः । इति मेदिनी । मे,  १३ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 जिह्म त्रि०
  हा--मन् सन्वत् आलोपश्च । १ कुटिले २ मन्दे ३ तग-रवृक्षे न०
  मेदि० । “सस्मितजिह्मवीक्षितैः” ऋतुसं० ।“जिह्मं त्यजेयुर्निर्लाभमशक्तोऽन्थेन कारयेत्” याज्ञ० ।“सुहृदर्थमाहितमजिह्मधियाम्” माघः ४ कपटे न०
  । “तदाशुकर्त्तुं त्वयि जिह्ममुद्यते” किरा० “जिह्मं कपटम्”मल्लि० । ५ पिहिते त्रि०
  “जिह्मवारमपोर्णुत” ऋ० ८ । ४ । ५ ।“जिह्मवारं पिहितद्वारम्” भा० । ६ अधस्ताद्वर्त्तमानेच । “उच्चाबुध्नं चक्रतुर्जिह्मवारम्” ऋ० १ । १११६ । ११ ।“जिह्ममधस्ताद्वर्त्तमानम्” भा० । ७ अप्रसन्ने च । “विधि-समयनियोगाद्दीप्तिसंहारजिह्मम्” किरा० “जिह्मम-प्रसन्नम्” मल्लि० ।

Capeller

German

 जिह्म॑ schief,  schräg
 falsch,  hinterlistig
mit Verben des Gehens fehlgehen,  verfehlen
(Abl.)
 n.
  Falschheit,  Unehrlichkeit, 
Unrecht.

Grassman

German

 jihmá,  a.,  dem ūrdhvá entgegengesetzt ({95, 5}
 {226, 9} vgl. jihmaśī́),  daher 1〉 schief,  schräg nach unten gewandt
 2〉 quer liegend,  wagrecht liegend. Der Begriff der Krümmung tritt im RV nicht hervor.
-ám 1〉 avatám {85, 11}.
-ā́nām (apā́m?): {226, 9} (upástham)
 {95, 5} (upásthe).

Burnouf

French

 जिह्म जिह्म a. (red. de हा
 sfx. म) courbe, 
sineux
		 au fig. qui agit tortueusement,  mechant pervers. -- S. m.
 
tabernæmontana coronaria,  bot.
जिह्मग a. (गम्) qui va par sinuosités
 qui agit
tortueusement. -- S. m.
  serpent.
जिह्ममोहन m.
  grenouille.
जिह्मचल्य m.
  mimosa catechu,  bot.
जिह्मायामि (dénom.  de जिह्म) être courbe
		 au fig.
agir tortueusement,  avec perfidie.

Stchoupak

French

 जिह्म-
 a. oblique,  louche,  tortueux (au physique et au moral) 
 déloyal
 
 nt. fourberie,  fausseté 
 -अं चर्- manquer son but 
 -ता- f.
 
fourberie,  fausseté.
°कारिन्- a. qui agit en fourbe,  en traître.
°गति- a. aux mouvements tortueux.
°प्रेक्षिन्- a. louche (phys.).
°मीन- a. qui a l'apparence trompeuse d'un poisson. 
°योधिन्- a. qui combat déloyalement.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.