| YouTube Channel

जिरि (jiri)

 
शब्दसागरः
English
जिरि r. 5th cl. but restricted to the Vedas (जिरिणोति) To injure, wound
or kill. स्वा-प-सक-सेट् । अयं वैदिकधातुः ।
Yates
English
जिरि (न, र) जिरिणोति 5.
a. To injure,
restricted to the
vedas.
Wilson
English
जिरि r. 5th cl. but restricted to the Vedas (जिरिणोति) To injure,
wound or kill.
Apte
English
जिरि [jiri], 5
P.
 (जिरिणोति) To kill, hurt.
Apte 1890
English
जिरि {c5c} P. (जिरिणोति) To kill, hurt.
Monier Williams Cologne
English
जिरि
cl.
 5.
P.
 °रिणोति (Pāṇ. viii, 2, 78,
Kāś.
 ) to hurt,
Dhātup.
 xxvii, 31 (cf. चिरि.)
Monier Williams 1872
English
जिरि जिरि, cl. 5. P. जिरिणोति, &c., to hurt,
injure, wound, kill
[cf. चिरि
cf. also
Hib. gearaim, ‘I sharpen, whet, cut, bite.’]
Benfey
English
† जिरि जिरि, ii. 5, जिरिणु, Par. To
hurt.
Bopp
Latin
जिरि 5. P. जिरिणोमि (हिंसायाम्) offendere, ferire, lae-
dere, occidere
cf. चिरि, जॄ, जूर्व्, ऋ. (Hib. gea-
raim «I sharpen, whet, cut, bite, knaw».)
Kridanta Forms
Sanskrit
जिरि (जि꣡रि꣡ हिंसायाम् - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = जिरयणम्
अनीयर् = जिरयणीयः - जिरयणीया
ण्वुल् = जिरायकः - जिरायिका
तुमुँन् = जिरयितुम्
तव्य = जिरयितव्यः - जिरयितव्या
तृच् = जिरयिता - जिरयित्री
क्त्वा = जिरयित्वा
ल्यप् = प्रजिरित्य
क्तवतुँ = जिर्यितवान् - जिर्यितवती
क्त = जिर्यितः - जिर्यिता
शतृँ = जिरिण्वन् - जिरिण्वती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 जिर्
मूलधातुः:
 जिरि
धात्वर्थः:
 हिंसायाम्
गणः:
 स्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 जिरिणोति
अनुबन्धादिविशेषः:
 इकारान्तः, छान्दसः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जिरि, र न हिंसायाम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(स्वां-परं-सकं-सेट् ।) रेफोपधः । र, वैदिकः ।न, जिरिणोति । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जिरि हिंसायां स्वा०
पर०
सक०
 सेट् । जिरिणोति अजिरा-यीत् । अयं वैदिकः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जिरि हिंसायाम्”@} 2 अनेकाच्त्वाद् यङ् न।
जिरायकः-यिका, जिरायकः-यिका, जिजिरयिषकः-षिका
जिरयिता-त्री, जिराययिता-त्री, जिजिरयिषिता-त्री
3 इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चिरिधातुवत् 4 बोध्यानि।
5 जिरिण्वन् 6 -ती।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६०३)
02
=>
 (५-स्वादिः-१२७८। सक। सेट्। पर। छान्दसः।)
03
=>
 [पृष्ठम्०५७२+ २३]
04
=>
 (५२६)
05
=>
 [[१। ‘स्वादिभ्यः--’ (३-१-७३) इति श्नुः विकरणप्रत्ययः। ‘हुश्नुवोः सार्व- धातुके’ (६-४-८७) इति यण्। णत्वम्।]]
06
=>
 [[आ। ‘क्ष्मां दघ्नुवन् मखचमिव्यसनानि रिण्वन् ॠक्षिण्वतां चिरयणैरपथं, जिरिण्वन्।’ धा। का। २। ७१।]]
Burnouf
French
*जिरि जिरि। जिरिणामि 5
Vd. Frapper, blesser,
tuer
cf. जॄ et चिरि।