धातुः: गॄ
मूलधातुः: गृ
धात्वर्थः: शब्दे
गणः: क्र्यादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: गृणाति
अनुबन्धादिविशेषः: प्वादिः


धातुः: गृ
मूलधातुः: गृ
धात्वर्थः: विज्ञाने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गारयते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,आकुस्मीयः


धातुः: गृ
मूलधातुः: गृ
धात्वर्थः: सेचने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: गरति
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गृ  (अर्थः)  विज्ञाने
( गारयते ) गिरतीति निगरणार्थस्य शे गृणातीति शब्दार्थस्य श्नि गरतीति ह्रस्वान्तस्य सेवनार्थस्य शपि 173

गृ

मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ (अर्थः)  सेचने
( गरति जगार जगरतुः जगर्थ जग्रिव गर्त्ता गरिष्यति गरतु अगरत् गरेत् आशिषि ग्रियात्) रिङ् ( अगार्षीत् जिगीर्षति ) "अज्झन'' इति दीर्घे ऋत इत्वे रपरे "हलि च'' इति दीर्घः ( जेग्रीयते ) "रिङ्र ऋतः'' इति रीङ् ( जर्गर्त्ति गारयति अजीगरत् गर्त्तः) "हसिगृविण्वमि'' इति तन् ( घरति घृतं घृणा धर्म ) इत्येव विषय इति "तृज्वत्क्रोष्टुः'' इत्यत्रोक्तं भाष्ये गॄ इति दीर्घान्तस्तुदादौ निगरणार्थः क्र्यादौ शब्दार्थः ज्ञानार्थश्चुरादौ घृ क्षरणदीप्त्योरिति जुहोत्यादौ घृ प्रस्रवण इति चुरादौ 920

गृ 

मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ  क्षरण,दीप्त्योः 
- जगर्त्ति  जिघर्त्ति (5) घरति घारयतीति गणान्तरपाठात्  14,15

गृ  

मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ  सेचने 
- गरति । जगार । घरति । जघार । घृतम् । घृणा । घर्मः । अन्यत्रानभिधानमित्येके । घारयतीति चौरादिकस्य ।। 941,942 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गृ विज्ञाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> आकुस्मीयः। </li> <li>‘ज्ञाने गारयते, गिरेन्निगरणे, शब्दे गृणाति त्रयं युक्तं, ग्रो गरतीति सेकविषये ह्रस्वान्तधातोः शपि।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>गारकः-रिका, गारयिता-त्री, <a href="#foot_krm04">4</a> गारितम्-तः-तवान्;</li> <li> इत्यादीनि सेचनार्थकभौवादिकगृधातुवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ण्यन्ताद्रूपाणि सर्वाणि बोध्यानि। </li> <li>ण्यन्तात् सनि तु -- जिगारयिषकः-षिका, ईषज्जिगारयिषः-दुर्जिगारयिषः-सुजिगारयिषः;</li> <li> जिगारयिषिता-त्री, जिगारयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> जिगारयिषमाणः, जिगारयिषः;</li> <li> जिगारयिषिष्यमाणः, जिगारयिषितुम्;</li> <li> जिगारयिट्-जिगारयिषौ-जिगारयिषः, जिगारयिषा;</li> <li> जिगारयिषितः-तवान्, जिगारयिषणम्;</li> <li> जिगारयिषुः, जिगारयिषित्वा;</li> <li> जिगारयिषितव्यम्, प्रजिगारयिष्य;</li> <li> जिगारयिषणीयम्, जिगारयिष्यम्, जिगारयिषम् २;</li> <li> जिगारयिषित्वा २। इति रूपाणीति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४२१)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१७०८। सक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ३३)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘इत्यादि वाद्यशतदेवनमध्य एव लोकः समालपदगारितकृष्णवीर्यः।’ धा। का। ३-३७।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (४२०)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘आकुस्मादात्मनेपदिनः’ (गणसूत्रं चुरादौ) इति वचनात् ण्यन्तात् आत्मनेपदमेव।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गृ सेचने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘ज्ञाने गारयते, गिरेन्निगरणे, शब्दे गृणाति, त्रयं युक्तं, ग्रो गरतीति सेकविषये ह्रस्वान्तधातोः शपि।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>गारकः-रिका, गारकः-रिका, <a href="#foot_krm04">4</a> जिगीर्षकः-र्षिका, <a href="#foot_krm05">5</a> जेग्रीयकः-यिका;</li> <li> गर्ता-गर्त्री, गारयिता-त्री, जिगीर्षिता-त्री, जेग्रीयिता-त्री;</li> <li> गरन्-न्ती, गारयन्-न्ती, जिगीर्षन्-न्ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm06">6</a> गरिष्यन्-न्ती-ती, गारयिष्यन्-न्ती-ती, जिगीर्षिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- गारयमाणः, गारयिष्यमाणः, जेग्रीयमाणः, जेग्रीयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> सुगृत्-सुगृतौ-सुगृतः;</li> <li> -- -- -- गृतम्-गृतः-गृतवान्, गारितः, जिगीर्षितः, जेग्रीयितः-तवान्;</li> <li> गरः, गारः, जिगीर्षुः, <a href="#foot_krm08">8</a> जेग्रियः;</li> <li> गर्तव्यम्, गारयितव्यम्, जिगीर्षितव्यम्, जेग्रीयितव्यम्;</li> <li> गरणीयम्, गारणीयम्, जिगीर्षणीयम्, जेग्रीयणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> गार्यम्, गार्यम्, जिगीर्ष्यम्, जेग्रीय्यम्;</li> <li> ईषद्गरः-दुर्गरः-सुगरः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm10">10</a> ग्रियमाणः, गार्यमाणः, जिगीर्ष्यमाणः, जेग्रीय्यमाणः;</li> <li> गारः, गारः, जिगीर्षः, जेग्रीयः;</li> <li> गर्तुम्, गारयितुम्, जिगीर्षितुम्, जेग्रीयितुम्;</li> <li> गृतिः, गारणा, जिगीर्षा, जेग्रीया;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> गरणम्, गारणम्, जिगीर्षणम्, जेग्रीयणम्;</li> <li> गृत्वा, गारयित्वा, जिगीर्षित्वा, जेग्रीयित्वा;</li> <li> प्रगृत्य, सङ्गार्य, सञ्जिगीर्ष्य, सञ्जेग्रीय्य;</li> <li> गारम् २, गृत्वा २, गारम् २, गारयित्वा २, जिगीर्षम् २, जिगीर्षित्वा २, जेग्रीयम् २;</li> <li> जेग्रीयित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४२०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९३७। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ३३)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इतीत्त्वम्, रपरत्वम्। ‘एकाच उपदेशे--’ (७-२-१०) इतीण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। ‘रीङृतः’ (७-४-२७) इति रीङादेशे, द्वित्वे, अभ्यासे ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। क्विपि ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः। एवं ल्यप्यपि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। यङो लुकि, संयोगपूर्वकत्वादीकारस्य, ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इतीयङ्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[६। ‘ऋहलोर्ण्यत्’ (३-१-१२४) इति ण्यत्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[७। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङ्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [पृष्ठम्०४११+ २४]</li></ul>

गृ (गृ॒ सेचने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = गरणम्
अनीयर् = गरणीयः - गरणीया
ण्वुल् = गारकः - गारिका
तुमुँन् = गर्तुम्
तव्य = गर्तव्यः - गर्तव्या
तृच् = गर्ता - गर्त्री
क्त्वा = गृत्वा
ल्यप् = प्रगृत्य
क्तवतुँ = गृतवान् - गृतवती
क्त = गृतः - गृता
शतृँ = गरन् - गरन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गृ

मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ  सेचने
- गरति  घरति  अमुं नियतविषयमाहुः  अञ्चिघृसिभ्यः क्तः (उ0 389) घृतम्  घृणा  चुरादौ घृ स्रावणे (1098) तङानी- अभिघारयते  ह्वादौ घृ क्षरणदीप्त्योः (315) जिघर्ति  घर्मः  घृणिः  906, 907

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

जिगरिषु जिगरिषु, उस्, उस्, उ (fr. Desid. of
rt. 2. गॄ), wishing to swallow or devour, desirous of
seizing.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

जिगरिषु mfn. (√ 2. गॄ Desid.) desirous of swallowing, W.


जिगरिषु mfn. (-षुः-षुः-षु) Wishing to take, to lay hold of, to take away.
E. गृ to seize, desiderative form, उ aff.


जिगरिषु
mfn. (-षुः-षुः-षु) Wishing to take, to lay hold of, to take
away.
E. गृ to seize, desiderative form, उ aff.


जिगरिषु (षुः-षुः-षु)
a. Wishing to take.


जिगरिषु (jigariSu)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872