जाल (jAla)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 जाल n.
  (-लं)
	 1. A net.
	 2. A window,  a lattice,  an eyelet or loophole.
3. A multitude,  an assemblage.
	 4. An unblown flower.
	 5. Pride, 
arrogance.
	 6. Magic,  conjuring,  illusion,  supernatural deception
m.
  (-लः)
	 1. The Kadamba-tree.
	 2. The young fruit of a gourd or
cucumber.
	 f.
  (-ली)
	 1. A small cucumber,  (Trichosanthes diœca, 
Rox.)
	 2. Any medicament or drug.
 E.
  जल् to encompass,  to hide
or screen,  affix अण्.

Capeller Eng

English

 1 जा॑ल n.
  net,  web,  springe,  snare,  coat or helmet of wire, 
grate,  lattice,  (lattice-) window,  the membrane between the toes of
waterbirds (supposed also to exist between the toes and fingers of
godlike personages),  mane (of a lion)
 collection,  multitude.

 2 जाल a.
  watery.

Yates

English

 जाल (लं) 1.
n.
  A net
 a lattice
 a
multitude
 an unblown flower
pride
 magic.
m.
  Cadamba tree.
f.
  (ती) A small cucumber.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

जाल 	-	 jAla 	-	 n.
  	-	 mesh
गवाक्ष 	-	  gavAkSa 	-	 m.
  	-	 mesh of a shirt of mail

जाल 	-	 jAla 	-	 n.
  	-	 trap
सुलभेन तस्य जाले पतितवान् 	-	 sulabhenatasyajAlepatitavAn 	-	 sent.
  	-	 Hefellintohistrapeasily.
वागुरा 	-	  vAgurA 	-	 f.
  	-	 trap
ह्रुत् 	-	  hrut 	-	 f.
  	-	 trap
पाश 	-	  pAza 	-	 m.
  	-	 trap
उन्माथ 	-	  unmAtha 	-	 m.
  	-	 trap
कूटपाश 	-	  kUTapAza 	-	 m.
  	-	 trap
पाशक 	-	  pAzaka 	-	 m.
  	-	 trap
कूटयन्त्र 	-	  kUTayantra 	-	 n.
  	-	 trap
कुट 	-	  kuTa 	-	 n.
  	-	 trap
चार 	-	  cAra 	-	 n.
  	-	 trap
तडाग 	-	  taDAga 	-	 n.
  	-	 trap
हिंस्रयन्त्र 	-	  hiMsrayantra 	-	 n.
  	-	 trap
ह्वरस् 	-	  hvaras 	-	 n.
  	-	 trap
पाशिन् 	-	  pAzin 	-	 m.
  	-	 trapper
त्राप्य 	-	  trApya 	-	 adj.
  	-	  from trap
कूटरचना 	-	  kUTaracanA 	-	 f.
  	-	  laid trap
विषमचतुरश्र 	-	  viSamacaturazra 	-	 m.
  	-	 trapezium
विषमचतुर्भुज 	-	  viSamacaturbhuja 	-	 m.
  	-	 trapezium
विषमचतुष्कोण 	-	  viSamacatuSkoNa 	-	 m.
  	-	 trapezium

जाल 	-	 jAla 	-	 m.
  n.
  	-	 web
वयति  { वे } 	-	 vayati{ve} 	-	 verb 	-	 plait  [ make web-like object ]
जालचित्रक 	-	 jAlacitraka 	-	 n.
  	-	 webcam  [ computer ]
जालप्रतिमानक 	-	 jAlapratimAnaka 	-	 n.
  	-	 webcam  [ computer ]
जालदेश 	-	 jAladeza 	-	 m.
  	-	 website  [ computer ]
जालस्थल 	-	 jAlasthala 	-	 n.
  	-	 website  [ computer ]
जालपृष्ठ 	-	 jAlapRSTha 	-	 n.
  	-	 webpage  [ computer ]
उपक्रम 	-	 upakrama 	-	 m.
  	-	 beginning  [ home page of a web site ]
जालप्रसारण 	-	 jAlaprasAraNa 	-	 m.
  	-	 webcasting  [ computer ]
विश्वव्यापीजाल 	-	 vizvavyApIjAla 	-	 m.
  	-	 worldwideweb
कुलाय 	-	  kulAya 	-	 n.
  	-	 web
जालक 	-	  jAlaka 	-	 n.
  	-	 web
तन्तुकार्य 	-	  tantukArya 	-	 n.
  	-	 web
तान्तव 	-	  tAntava 	-	 n.
  	-	 web
वयस् 	-	  vayas 	-	 n.
  	-	 web
जाल 	-	  jAla 	-	 n.
  	-	  cob-web
जालपृष्ठ 	-	  jAlapRSTha 	-	 n.
  	-	 webpage  [ internet ]
जालस्थान 	-	  jAlasthAna 	-	 n.
  	-	 website  [ internet ]
अन्तरा-कूर्पर 	-	  antarA-kUrpara 	-	 m.
  	-	  crank web  [ the portion of a crank between the crankpin and the shaft ]
जालकार 	-	  jAlakAra 	-	 m.
  	-	 web-maker
जालपति 	-	  jAlapati 	-	 m.
  	-	 webmaster
जालपद् 	-	  jAlapad 	-	 m.
  	-	 web-footed
आशाबन्ध 	-	  AzAbandha 	-	 m.
  	-	  spider's web
लूतातन्तु 	-	  lUtAtantu 	-	 m.
  	-	  spider's web
जालपाद 	-	  jAlapAda 	-	 m.
  	-	 web-footed bird
अवप्रज्जन 	-	  avaprajjana 	-	 n.
  	-	  end of the warp of a web
वयते  { वे } 	-	  vayate  { ve } 	-	 verb 	-	  overspread as with a web
वयति  { वे } 	-	  vayati  { ve } 	-	 verb 	-	  overspread as with a web
वाययति  { वे } 	-	  vAyayati  { ve } 	-	 verb caus. 	-	  cause to braid or form a web
ओतु 	-	  otu 	-	 m.
  	-	  woof or cross-threads of a web
जालपाश 	-	  jAlapAza 	-	 m.
  	-	  single woven lines of a cob-web
वयते  { वे } 	-	  vayate  { ve } 	-	 verb 	-	  into a web or web-like covering
वयति  { वे } 	-	  vayati  { ve } 	-	 verb 	-	  into a web or web-like covering
वावाति  { वे } 	-	  vAvAti  { ve } 	-	 verb Intens. 	-	  repeatedly form a cover or a web
वावायते  { वे } 	-	  vAvAyate  { ve } 	-	 verb Intens. 	-	  repeatedly form a cover or a web
वावेति  { वे } 	-	  vAveti  { ve } 	-	 verb Intens. 	-	  repeatedly form a cover or a web
प्राचीनतान 	-	  prAcInatAna 	-	 m.
  	-	  warp or longitudinal threads of a web
जाल 	-	  jAla 	-	 n.
  	-	 web or membrane on the feet of water-birds

जाल 	-	  jAla 	-	 n.
  	-	  wire-helmet

जाल 	-	  jAla 	-	 n.
  	-	  wire-net
जालप्राया 	-	  jAlaprAyA 	-	 f.
  	-	  chiefly wire-net

 
   जाल  jAla n.
   lattice-window  
   जालाक्ष  jAlAkSa m.
   lattice window    
   जालगवाक्ष  jAlagavAkSa m.
   lattice-window  
   जालक  jAlaka n.
   lattice-window   
   जालवत्  jAlavat adj.
   furnished with lattice-windows     
            

 
   जाल  jAla n.
   web or membrane on the feet of water-birds  
   श्रीग्रह  zrIgraha m.
   trough or place for supplying birds with water   
   द्विजप्रपा  dvijaprapA f.
   watering-place for birds     
            

 
   जाल  jAla n.
   cob-web  
   जालपाश  jAlapAza m.
   single woven lines of a cob-web     
            

 
   जाल  jAla n.
   any reticulated or woven texture  
   शुभजालिहस्त  zubhajAlihasta adj.
   having a hand with beautifully reticulated lines     
            

Wilson

English

 जाल
n.
  (-लं)
1 A net.
2 A window,  a lattice,  an eyelet or loophole.
3 A multitude,  an assemblage.
4 An unblown flower.
5 Pride,  arrogance.
6 Magick,  conjuring,  illusion,  super-
 natural deception. 
m.
 
(-लः)
1 The Kadamba tree.
2 The young fruit of a gourd or cucumber.
f.
  (-ली)
2 A small cucumber,  (Trichosanthes diœca,  Rox.)
2 Any medicament or drug.
E.
  जल to encompass,  to hide or screen,  affix अण्.

Apte

English

जालम् [jālam],  1 A net,  snare.

(a) A web,  cob-web. (b) Any woven texture.

A coat of mail,  a helmet made of wire.

An eye-hole,  lattice,  window
 जाला- न्तरप्रेषितदृष्टिरन्या R.*
  7.9
 धूपैर्जालविनिः सृतैर्वलभयः संदिग्धपारा- वताः V.*
  3.2
 Ku.*
  7.6.

A collection,  an assemblage,  number,  mass
 गभस्तिजालैः प्रदिशो दिशश्च Mb.
 *  3.164.1
 चिन्तासन्ततितन्तुजालनिबिडस्यूतेव Māl.
 5.1
 Ku.*
  7.89
 Śi.*
  4.56
 Amaru.*
  58.

Magic.

Illusion,  deception. 

An unblown flower.

The membrane which unites the toes of many water-birds.

A disease of the eyes.

Pride,  arrogance. -लः The Kadamba tree.Comp.   -अक्षः a loop-hole,  window
 हेमजालाक्षनिर्गच्छद्धूमेन Bhāg.*
  8.15.19. -कर्मन् n.
  the occupation of catching fish,  fishing.

कारकः a net-maker.

a spider.-गर्दमः a kind of pimple or boil. -गोणिका a kind of churning vessel. -ग्रथित a.
  connected by a web
 Ś.*
  7.16. -पाद्,  -पादः a goose
 जालपादभुजौ तौ तु पादयोश्चक्रलक्षणौ Mb.
 *  12.343.36. -प्राया mail,  armour.

Apte 1890

English

 जालं 1 A net,  snare. 
2 (a) A web,  cob-web. ( 
6) Any woven texture. 
3 A coat of mail,  a helmet made of wire. 
4 An eye-hole,  lattice,  window
 जालांतरप्रेषितदृष्टिरन्या R. 7. 9
 धूपैर्जालाविनिः सृतैर्वलभयः संदिग्धपारावताः V. 3. 2
 Ku. 7. 60. 
5 A collection,  an assemblage,  number,  mass
 चिंतासंततितंतुजालनिबिडस्यूतेव Māl. 5. 10
 Ku. 7. 89
 Śi. 4. 56
 Amaru. 58. 
6 Magic. 
7 Illusion,  deception. 
8 An unblown flower. 
9 The membrane which unites the toes of many water-birds. 
10 A disease of the eyes. 
11 Pride,  arrogance. 
लः The Kadamba tree. 
Comp. 
अक्षः a loop-hole,  window. 
कर्मन् n. the occupation of catching fish,  fishing. 
कारकः {1} a net-maker. {2} a spider. 
गर्दभः a kind of pimple or boil. 
गोणिका a kind of churning vessel. 
ग्रथित a. connected by a web
 Ś. 7. 16. 
पाद्,  
पादः a goose. 
प्राया mail,  armour. 

Monier Williams Cologne

English

 1. जाल mfn.
   watery,  MBh.
   iii,  11967

 2. जाल n.
  a net (for catching birds,  fish &c.
  ),  AV.
   viii,  x
 KātyŚr.
  
 PārGṛ.
  &c.
  

 a hairnet,  Āp.
  

 a net (fig.),  snare,  Yājñ.
  iii,  119
 MBh.
   iii,  25
 R.
  v
 Bhartṛ.
  &c.
  

 (in anat.) the omentum,  Bhpr.
   ii,  310

 a cob-web,  W.
 

 any reticulated or woven texture,  wire-net,  mail-coat,  wire-helmet,  MBh.
   v ff. 
 Hariv.
 
 Kum.
   vii,  59

 a lattice,  eyelet,  R.
  iii,  61,  13
 VarBṛS.
  lvi,  22

 a lattice-window,  Mn.
   viii,  132
 Yājñ.
  i,  361
 Vikr.
  &c.
  

 ‘the web or membrane on the feet of water-birds’,  see -पाद the finger- and toe-membrane of divine beings and godlike personages,  Śak.
  vii,  16

 lion's mane,  Kathās.
  lxxv

 a bundle of buds,  W.
 

 (chiefly ifc. ) collection,  multitude,  MBh.
   &c.
  

 deception,  illusion magic,  Daś.
  viii,  42
 Kathās.
  xxiv,  199

 pride,  W.
 

 for जात,  kind,  species,  ŚvetUp.
    v,  3
 R.
  ii

 जाल m.
  (g. ज्वलादि) Nauclea Cadamba,  L.
 

 a small cucumber,  L.
 ,  Sch.

 जाल cf.
   अ॑यो-,  इन्द्र-,  गिरि-,  बृहज्-.

Monier Williams 1872

English

 जाल जाल,  अम्,  n. (fr. rt. जल् and connected
with 1. जाल),  a net (for catching birds &c.)
 a web,  a
spider's web,  cobweb,  net-work,  any reticulated or
woven texture,  a wire net,  reticulated or chain-armour, 
a coat of mail,  a helmet made of wire
 a lattice,  an
eyelet or loophole,  a window
 a collection,  multitude, 
assemblage
 the membrane which unites the toes of
many water-birds
 the membrance between the fingers
and toes of divine beings and godlike or heroic per-
sonages
 a disease of the eyes in which the blood-
vessels are filled with blood and look like net-work
an unblown flower
 magic
 conjuring,  illusion,  de-
ception
 pride,  arrogance
 (wrong reading for जात), 
kind
 (अस्),  m. the tree Nauclea Cadamba,  the young
fruit of a gourd or cucumber
 (ई),  f. a small cucumber, 
Trichosanthes Diœca,  any medicament or drug.
—जाल-कर्मन्,  अ,  n. the occupation of catching
fish,  fishing.
—जाल-कारक,  अस्,  m. a web-maker, 
a spider,  a net-maker.
—जाल-कीट,  अस्,  m.,  N. of
an Udīcya-grāma.
—जाल-क्षीर्य,  अम्,  n. a kind
of plant containing a poisonous juice.
—जाल-गर्-
दभ,  अस्,  m. a kind of pimple or boil
 [cf. गर्-
दभ-गद,  &c.]
—जाल-गोणिका,  f. a kind of
churning-vessel.
—जाल-दण्ड,  अस्,  m.,  Ved. the
pole of a net.
—जाल-पदी,  f.,  N. of a place.
—जाल-
पाद्,  त्,  m. a goose (‘web-foot’).
—जाल-पाद,  अस्, 
ई,  अम्,  having a web-like membrane between the
toes,  web-footed
 (अस्),  m. a web-footed bird
 N.
of a frog
 of a magician.
—जाल-प्राया,  f. armour, 
iron net-work,  chain-armour.
—जाल-बद्ध,  अस्, 
आ,  अम्,  caught in a net,  snared.
—जाल-भुज,  अस्, 
आ,  अम्,  having the rudiments of a web-like membrane
between the fingers.
—जाल-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  fur-
nished with a net or net-like texture,  reticulated
covered with iron net work or retiform armour
 (ac-
cording to some) cunning,  deceptive.
—जाल-वर्-
वूरक,  अस्,  m.,  N. of a plant,  a kind of Varvūra.
—जालाक्ष (°ल-अक्°),  अम्,  n. (?) a loophole,  eye-
lethole,  window.

Macdonell

English

 जाल 1. jā́la,  n.
  net
 chain armour
 wire helmet
 🞄lattice
 network,  dense mass
 multitude
 🞄cluster
 lionʼs mane
 web-membrane (between 🞄the fingers or toes of divine beings or extraordinary 🞄men)
 fraud,  magic,  illusion. 

 जाल 2. jāl-a,  a.
  watery.

Benfey

English

 जाल जाल,  n.
 
 1. A net,  Pañc. 78, 
14.
 2. A coat of mail,  MBh. 6,  725.
 3. A lattice,  Rām.  3,  61,  13.
 4. A
window,  Man.  8,  132.
 5. A dense mul-
titude,  Rām.  1,  28,  23.
 6. A web-
membrane between the fingers,  Śāk. d.
175.
 7. A disease of the eye,  Suśr. 2, 
311,  6.
 8. Magic,  illusion,  Kathās. 24, 
199.
 -- Comp.
 
इन्द्र-,  n.
  1. magic, 
Kathās. 22,  12. 2. illusion,  Vedāntas.
in Chr. 218,  20. 3. the name of a
weapon,  MBh. 3,  14995.
ध्वान्त-,  n.
 
deep darkness,  Daśak. in Chr. 187,  18.
मुक्ता-,  n.
  a string of pearls,  Megh.
64.
विन्दु-,  n.
  coloured marks on as
elephant's face or trunk.

Hindi

शुद्ध

Apte Hindi

Hindi

जालम्
नपुं*
   - जल् + ण
"फंदा,  पाश,  "

जालम्
नपुं*
   - -
"जाला,  मकड़ी का जाला"

जालम्
नपुं*
   - -
"कवच,  तार की जालियों का बना शिरस्त्राण"

जालम्
नपुं*
   - -
"अक्षिकारन्ध्र,  गवाक्ष,  झिलमिली,  खिड़की"

जालम्
नपुं*
   - -
"संग्रह,  संघात,  राशि,  ढ़ेर"

जालम्
नपुं*
   - -
जादू

जालम्
नपुं*
   - -
"भ्रम,  धोखा"

जालम्
नपुं*
   - -
अनखिला फूल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಪವೃಕ್ಷ
निष्पत्तिः - > जल (घातने)- "णः" (३-१-१४०)
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀನಿನ ಬಲೆ
प्रयोगाः - > "अहं जलोद्गालादिभिर्मत्स्यबन्धनोपायैः कुटुम्बभरणं करोमि"
उल्लेखाः - > शाकु० ६
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ /ಗುಂಪು
प्रयोगाः - > "स्फुरत्तुषारांशुमरीचिजालैर्विनिह्नुताः स्फाटिक सौधपङ्क्तीः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-४३
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗವಾಕ್ಷ /ಕಿಟಕಿ
प्रयोगाः - > "जालान्तरप्रेषितदृष्टिरन्या प्रस्थानभिन्नां न बबन्ध नीवीम्"
उल्लेखाः - > रघु० ७-९
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಂಭ /ಕಪಟ /ಮೋಸ
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಕ್ಷಿಣಿ /ಇಂದ್ರಜಾಲ
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಲರಿ /ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ ಬಲೆ
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಗ್ಗು
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೀಜಕೋಶ /ಬೀಜಾಶಯ
विस्तारः - > "जालं गवाक्ष आनाये क्षारके दम्भवृन्दयोः । जालो नीपद्रुमे" - मेदि० ।
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೇಡರ ಹುಳು
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಕ್ಕಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಬಲೆ
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಾಲು ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಚರ್ಮದ ಪೊರೆ
जाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣಿನ ಒಂದು ರೋಗ /ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೊರೆ ಬೆಳೆಯುವುದು

L R Vaidya

English

 jAla {% n. %} 1. A net,  a snare
a cob-web
a coat of mail,  a helmet made of wire
a lattice,  a window,  धूपैर्जालविनिःसृतैर्वलभयः संदिग्धपारावताः Vikr.iii.,  K.S.vii.60
a collection,  an assemblage,  K.S.vii.89,  Sis.iv.56,  Am.S.58
magic
illusion,  deception
an unblown flower.

Bopp

Latin

 जाल n. (r. जल् tegere)
1) rete. HIT. 9. 14.
 transl. turba, 
multitudo,  copia. A. 10. 29. RAGH. 9. 27. 10. 62.
2) fe-
nestra. RAGH. 6. 43.
3) flos non aperta.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 jāla,  jālaka,  nt.,  prob. bouquet of flowers (here withered ones,  to be removed from caityas)
 so jālaka is used in Skt.
 the only plausible alternative would be spider-web,  which jāla also means in Skt. (cf. Schmidt,  Nachträge) and Pali. In any case it means something the removal of which from caityas is a work of merit: yo jālakāni apanaye (so read with v.l. for Senart upanaye) cetiyeṣu Mv 〔ii.391.3〕
 choretva jālaṃ jinacetiyeṣu 〔391.22〕,  repeated in the sequel
 parallel Śikṣ 〔306.2,  4〕 choritva jālaṃ
 〔6,  8,  10〕 apanīya (ed. em. upa°) jālaṃ. On the passage,  misunderstood by Senart and Bendall,  see s.v. chorayati. In the immediately following verses,  Mv 〔ii.392.21 ff.〕,  Śikṣ 〔306.11 ff.〕,  the meritorious removal of withered flowers is unambiguously mentioned.

Indian Epigraphical Glossary

English

 jāla (Ep. Ind.,  Vol. XIV,  p. 309),  cf. Sanskrit jālaka, 
‘a bunch of buds’
 a load.

Lanman

English

 jā́la,  n. net.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. जाल Spinngewebe,  Damayantīk. 175.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अपवत्,  जाल,  साम्भस्
adjective
 
यस्यां जलस्य अंशः अधिकः अस्ति।
 "महिष्याः अपेक्षया गोः दुग्धम् अपवत् अस्ति।"

Synonyms:
  जलाढ्य,  जलप्राय,  अनूप,  बहूदक,  उदन्य,  अपवत्,  अपस्,  अप्त्य,  अम्बुमत्,  अम्मय,  आनूप,  आप्य,  उदकल,  उदज,  उदन्वत्,  औदक,  कज,  जाल,  नारिक,  बह्वप्,  बह्वप,  वार्य,  सजल,  साम्भस्,  अम्बुमती
adjective
 
यस्मिन् अधिकं जलं वर्तते।
 "आपणिकः जलाढ्यं दुग्धं विक्रीणाति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kog rtse
जाल

skar khung
१) गवाक्ष २) जाल ३) द्वार ४) वातायन

khebs kyi dra ba
जाल

gal
१) गोणी २) जाल

rgya
१) कल २) जाल ३) ४) भारत ५) मुद्रा ६) वागुरा ७) समृद्धि

rgya mo
जाल

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
इन्द्रजालं तु कुहुकं जालं कुसृतिरित्यपि ।
-wordlist-
 
इन्द्रजाल (क्ली),  कुहुक (क्ली),  जाल (क्ली),  कुसृति (स्त्री)

--source--
 
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
 
सङ्घात (पुं),  प्रकर (पुं),  ओघ (पुं),  वार (पुंक्ली),  निकर (पुं),  व्यूह (पुं),  समूह (पुं),  चय (पुं),  सन्दोह (पुं),  समुदाय (पुं),  राशि (पुं),  विसर (पुं),  व्रात (पुं),  कलाप (पुं),  व्रज (पुं),  कूट (पुंक्ली),  मण्डल (त्रि),  चक्रवाल (पुं),  पटल (स्त्रीक्ली),  स्तोम (पुं),  गण (पुं),  पेटक (त्रि),  वृन्द (क्ली),  चक्र (पुंक्ली),  कदम्बक (क्ली),  समुदय (पुं),  पुञ्ज (पुं),  उत्कर (पुं),  संहति (स्त्री),  समवाय (पुं),  निकुरुम्ब (क्ली),  जाल (स्त्रीक्ली),  निवह (पुं),  सञ्चय (पुं),  जात (क्ली),  यूथ (क्ली),  सङ्घ (पुं),  सार्थ (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वातायन
वातायन,  गवाक्ष,  जालक,  जाल
वातायनो गवाक्षश्च जालकं जालमुच्यते ।
verse 2.1.1.304
page 0036

आनाय
आनाय,  जाल
आनायः कथ्यते जालं कुवेणी मत्स्यबन्धनी ॥ ५९४ ॥
verse 2.1.1.594
page 0067

निकर
निकर,  निकाय,  निवह,  विसर,  व्रज,  पुञ्ज,  समूह,  सञ्चय,  समुदय,  सार्थ,  यूथ,  निकुरम्ब,  कदम्ब,  पूग,  राशि,  चय,  समवाय,  वृन्द,  सन्दोह,  समाज,  वितान,  संहति,  प्रकर,  घन,  ओघ,  संघ,  संघात,  व्रात,  कुल,  उत्कर,  पटल,  पेटक,  चक्र,  चक्रवाल,  मण्डल,  जाल,  जात,  व्यूह,  वार,  स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः, 
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079

जाल
जाल,  कपट
जालं कपटेऽप्युक्तं कपालमुक्तं घटादिशकलेऽपि ।
verse 5.1.1.804
page 0093

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: जालः
Root: जाल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Son of a Vaidēhaka and a Brāhmaṇi
Shloka(s):
3|5|33|1 ► जालं वैदेहकाद्विप्रा क्षत्रिया रथकारकम्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|33|1 ⇢ जालः (जाल) (पुं) ⇒ Son of a Vaidēhaka and a Brāhmaṇi ⇒ 
Related word(s):
isa_k ➡ वैदेहपुत्राः स्युः नानायोषित्समुद्भवाः
    

Mahabharata

English

Jāla,  a celestial weapon. § 442 (Nivātakavacayuddhap.): III,  167,  11967 (i.e. Vāruṇa(ṃ),  Nīl.,  employed by Arjuna).

Vedic Reference

English

 Jāla occurs in the Atharvaveda^1 and the Sūtras^2 in the sense
of ‘net.’ Jālaka is used in the Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad^3 of a
reticulated membrane resembling a woven covering.
1) viii. 8. 5. 3 (as used against foes)
x. 1,  30.
2) Kātyāyana Srauta Sūtra,  vii. 4,  7.
etc.
3) iv. 2,  3.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  जालम्
Root:  जाल
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ web
⇒ trap
⇒ mesh
⇒ collection
⇒ network [computer]
Shloka(s): 
1|10|16|1 ► आनायः पुंसि जालं स्याच्छणसूत्रं पवित्रकम्। (वारिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|10|16|1 ⇢ आनायः (आनाय) (पुं)
➠ 1|10|16|1 ⇢ जालम् (जाल) (नपुं) ⇒ web, trap, mesh, collection, network [computer]
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ शणसूत्रजालम्
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ धीवरः
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 जालं,  क्ली,
   (जल्यते आच्छाद्यतेऽनेनेति । जल-संवरणे + करणे घञ् । यद्बा,  जले क्षिप्यतेइति । जल + “शेषे ।” ४ । २ । ९२ । इत्यण् ।)स्वनामख्यातसूत्रादिनिर्म्मितमत्स्यादिघारणो-पायः । तत्पर्य्यायः । आनायः २ । इत्यमरः ।३ । ३ । १९९ ॥
 जालकम् ३ । इति शब्द-रत्नावली ॥
 (यथा,  आर्य्यासप्तशत्याम् । ५५८ ।“वंशावलम्बनं यद् यो विस्तारो गुणस्ययावनतिः ।तज्जालस्य खलस्य च निजाङ्कसुप्तप्रणाशाय ॥
”)गवाक्षः । (यथा,  रघुः । ६ । ४३ ।“प्रासादजालैर्जलवेणिरम्यांरेवां यदि प्रेक्षितुमस्ति कामः ॥
”)क्षारकः । स तु अस्फुटकलिकाकुष्माण्डादि-क्षुद्रफलञ्च । दम्भः । समूहः । इति मेदिनी ।ले,  १९ ॥
 (यथा,  रघुः । ७ । ६२ ।“ततो धनुष्कर्षणमूढहस्तंएकांशपर्य्यस्तशिरस्त्रजालम् ॥
”वंशलौहादिनिर्म्मितजालवद्द्रव्यविशेषः । यथा, भट्टिः । १ । ८ ।“अन्तर्निविष्टोज्ज्वलरत्नभासोगवाक्षजालैरभिनिष्पतन्त्यः ॥
”)इन्द्रजालम् । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५९० ॥

 जालः,  पुं,
   (जालयति शाखाप्रशाखादिभिः संवृ-णोतीति । जल संवरणे + णिच् + “नन्दि-ग्रहीति ।” ३ । १ । १३४ । इत्यच् ।) कदम्बवृक्षः ।इति मेदिनी । ले,  १९ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 जाल पु०
  न०
  जल--घाते ज्वला० णु चु०
  जल--संवरणे कर्त्तरिअच् बा । १ शणसूत्रनिर्मिते स्वनागख्याते पदार्थे अमरः“अभ्याययुश्च तं देशं निश्चिता जालकर्भणि । जालं तेयोजयामासुर्निःशेषेण जनाधिप!” मा० अनु० ५० अ० ।२ गवाक्षे ३ समूहे च अस्फुटफलादौ ४ क्षारके (जालि) ।५ दम्मे मेदि० गवाक्षो गवाक्षच्छिद्रं तत्र “गवाक्षजालैरभिनिष्पतन्त्यः” भट्टिः सम्हे “नीहारजालमलिनः पुन-रुक्तस न्द्राः” “करजालमस्तसमयोऽपि सताम्” माघः“गवाक्षसौधजालपतितां रविभासः” किरा० ६ इन्द्रजालेहेम० । ७ कदम्बवृक्षे पु०
  मेदिनिः ।

Capeller

German

 1. जाल n.
  Netz,  Geflecht,  Schlinge (auch
übertr.) dichte Menge,  Masse,  Gruppe, 
Büschel,  Mähne
 Gitter,  Panzer
Schwimmhaut (auch als Glückszeichen
am menschlichen Leibe).

 2. जाल wässern. 

Burnouf

French

 जाल जाल m.
  nauclea cadamba,  bot.
		 Cornichon,  jeune
concombre. -- F. जाली trichosanthes diœca,  esp. de concombre.
		 Médicament,  cf.  जारी।

 जाल जाल n.
  (जल्) rets,  filet,  réseau
		 treillis, 
jalousie de fenêtre
 par ext. fenêtre.
		 Fleur non épanouie.
Réunion,  assemblage,  entrelacement
		 abondance,  multitude,  grand
nombre.
		 Orgueil,  arrogance.
		 Illusion magique,  incantation. 
जालक n.
  rets,  filet,  réseau
		 treillis,  jalousie de
fenêtre
 Fenêtre
		 nid d'oiseau
		 bouton de fleur
 bourgeon
banane.
		 Au fig. entrelacement,  assemblage
		 grand nombre, 
abondance
		 orgueil.
	-- जालिका f.
  fenêtre.
		 Sorte
d'étoffe de laine.
		 Cotte de mailles.
		 Sangsue,  cf. 
जलात्मिका।
		 Fer.
जालकारक m.
  (कृ) araignée fileuse.
जालकिनी f.
  (sfx. इन्) brebis.
जालन्धर m.
  (धृ) np. d'un pays au n.
 -o. de l'Inde.
[Lahore,  Cachemire,  pays des tissus de laine].
जालपाद् m.
  (पाद) oie.
जालप्राया f.
  (प्राय) cotte de mailles.

Stchoupak

French

 १ जाल-
 a. aqueux,  aquatique.

 २ जाल-
 nt. filet,  lacs,  réseau,  maillot,  treillis 
 fenêtre
treillissée 
 membrane interdigitale 
 crinière de lion 
 illusion,  artifice
 
 ifc. multitude 
 (qqf.  pour जात-,  espèce) 
 -वन्त्- a. muni d'un
filet,  treillissé,  grillagé 
 rusé.
°कर्मन्- nt. pêche au filet.
°कार- -क- m.
  araignée.
°गवाक्ष- -क- m.
  fenêtre treillissée.
°पाद- m.
  oiseau palmipède 
 n.
  d'un magicien 
 °पाद-भुज- a.
muni d'une membrane interdigitale.
°पाश- m.
  pl.
  toile d'araignée.
°पुर- nt. n.
  d'une ville.
°बद्ध- a. v. pris au filet.
°मार्ग- m.
  fenêtre.
जालाक्ष- m.
  जालामुख- nt. = °गवाक्ष-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.