| YouTube Channel

जाया (jAyA)

 
शब्दसागरः
English
जाया
f.
 (-या) A wife, one wedded according to the perfect ritual.
E.
जन् to be born, affix यक्
in whom a man is again born, that is to
say, he is re-born in his children. जायते अस्याम् ।
Capeller Eng
English
जाया॑
f.
 wife, consort
abstr.
 जायात्व
n.
Yates
English
जाया (या) 1.
f.
 A wife.
Spoken Sanskrit
English
जाया - jAyA -
f.
 - wife
पत्नी - patnI -
f.
 - wife
पली - palI -
f.
 - wife
भार्या - bhAryA -
f.
 - wife
वधू - vadhU -
f.
 - youngwife
भार्या - bhAryA -
f.
 - lawfulwife
श्वशुर - zvazura -
m.
 - wife'sfather
भ्रातृजाया - bhrAtRjAyA -
f.
 - brother'swife
जम्पनी - jampanI -
f.
 - husbandandwife
दम्पनी - dampanI -
f.
 - husbandandwife
जम्पती - jampatI -
f.
 - husbandandwife
जायापती - jAyApatI -
f.
 - husbandandwife
दम्पति - dampati -
m.
 - husbandandwife
प्रजावती - prajAvatI -
f.
 - elderbrother'swife
पितृव्यपत्नी - pitRvyapatnI -
f.
 - paternaluncle'swife
स्याली - syAlI -
f.
 - brother-in-law'swife
मातुला - mAtulA -
f.
 - wifeofmaternaluncle
मातुली - mAtulI -
f.
 - wifeofmaternaluncle
पितृव्या - pitRvyA -
f.
 - father'sbrother'swife
मातुलानी - mAtulAnI -
f.
 - mother'sbrother'swife
जाया - jAyA -
f.
 - wife
जाया - jAyA -
f.
 - 7th lunar mansion
जाया - jAyA -
f.
 - bringing forth
जाया - jAyA -
f.
 - woman
जाया - jAyA -
f.
 - wife
पत्नी - patnI -
f.
 - wife
पली - palI -
f.
 - wife
भार्या - bhAryA -
f.
 - wife
वधू - vadhU -
f.
 - youngwife
भार्या - bhAryA -
f.
 - lawfulwife
श्वशुर - zvazura -
m.
 - wife'sfather
भ्रातृजाया - bhrAtRjAyA -
f.
 - brother'swife
जम्पनी - jampanI -
f.
 - husbandandwife
दम्पनी - dampanI -
f.
 - husbandandwife
जम्पती - jampatI -
f.
 - husbandandwife
जायापती - jAyApatI -
f.
 - husbandandwife
दम्पति - dampati -
m.
 - husbandandwife
प्रजावती - prajAvatI -
f.
 - elderbrother'swife
पितृव्यपत्नी - pitRvyapatnI -
f.
 - paternaluncle'swife
स्याली - syAlI -
f.
 - brother-in-law'swife
मातुला - mAtulA -
f.
 - wifeofmaternaluncle
मातुली - mAtulI -
f.
 - wifeofmaternaluncle
पितृव्या - pitRvyA -
f.
 - father'sbrother'swife
मातुलानी - mAtulAnI -
f.
 - mother'sbrother'swife
Wilson
English
जाया
f.
 (-या) A wife, one wedded according to the perfect ritual.
E.
 जन to be born, affix यक्
in whom a man is again born, that is to
say, he is re-born in his children.
Apte
English
जाया [jāyā], A wife. (The word is thus derived पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जायायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः ॥
Ms.*
 9.8
see also Malli. on
R.*
 2.1.) As last member of
Bah.
comp.
 जाया is changed to जानि
सीताजानिः 'one who has Sītā for his wife'
so युवजानिः, मामार्धजानिः
Comp.
 -अनुजीविन्
m.
 ,
आजीवः an actor, a dancer.
the husband of a harlot.
a needy man, pauper.
a kind of crane (बक).
घ्नः a murderer of his wife.
a mole or mark on the body indicative of the death of one's wife. -पती (dual) husband and wife. (The other forms of the
comp.
 are दम्पती and जम्पती q. v. )
Apte 1890
English
जाया A wife. (The word is thus derived:
पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जायायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः Ms. 9. 8
see also Malli. on R. 2. 1). As last member of Bah. comp. जाया is changed to जानि
सीताजानिः ‘one who has Sītā for his wife’
so युवजानिः, वामार्धजानिः.
Comp.
अनुजीविन् m.,
आजीवः {1} an actor, a dancer. {2} the husband of a harlot. {3} a needy man, pauper. {4} a kind of crane (बक).
घ्नः {1} a murderer of his wife. {2} a mole or mark on the body indicative of the death of one's wife.
पती (dual) husband and wife. (The other forms of the comp. are दंपती and जंपती q. v.)
Monier Williams Cologne
English
जाया॑ a
f.
 ‘bringing forth (cf.
Mn.
 ix, 8)’, a wife,
RV.
AV.
ŚBr.
&c.
(in
astron.
 ) the 7th lunar mansion,
VarBṛ.
Laghuj.
 i, 15.
जाया॑ b See above.
Monier Williams 1872
English
जाया जाया, f. (fr. rt. जन्, to bring forth
cf. Manu IX. 8), a wife, one wedded lawfully or
according to the ritual, a consort
(in astronomy) N.
of the seventh mansion.
—जाया-घ्न, अस्, ई, अम्,
a wife-murderer
(अस्), m. a mole or mark on the
body indicative of the death of a wife.
—जायाजीव
(°या-आज्°), अस्, m. a dancer, an actor (who gets a liveli-
hood by his wife).
—जाया-त्व, अम्, n. the character
or attributes of a wife.
—जायानुजीविन् (°या-अन्°), ई,
m. an actor, a dancer, a mime
the husband of a
harlot
a needy man, a pauper
a kind of crane,
the Vaka or Ardea Nivea.
—जाया-पति, ई, m. du.
husband and wife.
Macdonell
English
जाया jā-yā́,
f.
 wife, spouse: -tva,
n.
 wifehood.
Benfey
English
जाया जाया, i. e. जन् + या,
f.
 A
spouse, Man. 9, 8. -- Cf. Lat. gaja.
Hindi
Hindi
पत्नी, महिला साथी, पति या पत्नी, strii
Apte Hindi
Hindi
जाया
स्त्री*
 - "जन् + यक् + टाप्, आत्व"
पत्नी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जाया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತ್ನಿ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "यक्" (उ० ४-११०)
व्युत्पत्तिः - > जायतेऽस्याम्
प्रयोगाः - > "पतिर्भार्यां सम्प्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः ॥" "अथ प्रजानामधिपः प्रभाते जायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्याम्" ।
उल्लेखाः - > मनु० ९-८, रघु० २-१
जाया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳತ್ರ ಸ್ಥಾನ /ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನ
L R Vaidya
English
jAyA {% f. %} A wife, R.ii.1, Megh.i.8, 10. The word is thus derived- पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जयायास्तद्धि जायार्वं यदस्यां जायते पुनः M.ix.8. See also Mall. on R.ii.1. As the last member of a Bahu. compound, जाया is changed to जानि, e.g. युवजानि ‘one who has a young wife, ’ नमो वामार्धजानये Mall.
Bopp
Latin
जाया f. (r. जन् s. य in fem.) uxor. RAGH. 2. 1. 7. 68.
v. जा-
मातृ. (Cf. lat. Gâja, v. «Vocalismus» p. 207.)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Jāyā, n. of a lokadhātu: ŚsP 〔37.5〕.
Lanman
English
jāyā́, f. wife. [√jan: for mg, cf. jani.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पत्नी, जाया, भार्या, गृहिणी, वधूः, जनी, सहधर्मिणी, सहचरी, दाराः, कलत्रम्, पाणिगृहीती, सधर्मिणी, धर्माचारिणी, गृहः, क्षेत्रम्, परिग्रहः, ऊढा
noun
सा परिणीता या पत्या उद्वाहविहीतमन्त्रादिना वेदविधानेनोढा।
"पत्न्याः गुणेनैव पुरुषाः सुखिनो भवन्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chung ma
१) कलत्र २) जाया ३) दाराः ४) द्वितीया ५) नारी ६) पत्नी ७) भार्या ८) युवति ९) स्त्री
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।
पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥
दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।
द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
-wordlist-
सुवासिनी (स्त्री), वधूटी (स्त्री), चिरण्टी (स्त्री), सधर्मिणी (स्त्री), पत्नी (स्त्री), सहचरी (स्त्री), पाणिगृहीती (स्त्री), गृहिणी (स्त्री), गृहाः (पुंब), गृह (क्ली), दाराः (पुंब), क्षेत्र (क्ली), वधू (स्त्री), भार्या (स्त्री), जनी (स्त्री), जाया (स्त्री), परिग्रह (पुं), द्वितीया (स्त्री), ऊढा (स्त्री), कलत्र (क्ली), पुरन्ध्री (स्त्री), कुटुम्बिनी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दाराः
दाराः, क्षेत्र, कलत्र, भार्या, सहचरी, वधू, सधर्मचारिणी, पत्नी, जाया, गृहिणी, गृहा
दाराः क्षेत्रं कलत्रं च भार्या सहचरी वधूः ।
सधर्मचारिणी पत्नी जाया च गृहिणी गृहाः ॥ ४९४ ॥
verse 2.1.1.494
page 0057
नाममाला
Sanskrit
भार्या, जाया, जनि, कुल्या, कलत्र, गेहिनी, गृह, महिला, मानिनी, पत्नी, दारा, पुरन्ध्री
भार्या जाया जनिः कुल्या कलत्रं गेहिनी गृहम् ।
महिला मानिनी पत्नी तथा दाराः पुरन्ध्रयः ॥ ३२ ॥
verse 0.1.1.32
page 0016
Tamil
Tamil
ஜாயா : மனைவி.
पुराणम्
English
जाया / JĀYĀ. Wife. The husband enters the wife in the form of semen and takes birth as the foetus and then is born from her as son and so the wife is called jāyā.“Patirbhāryāṁ sampraviśya
Garbho bhūtveha jāyate ।
Jāyāyāstaddhi jāyātvaṁ
Yadasyāṁ jāyate punaḥ” ।।
(manusmṛti, Chapter 9, Stanza 8).
Vedic Reference
English
Jāyā regularly denotes ‘wife, ’ and, as opposed to Patnī, wife
as an object of marital affection, the source of the continuance
of the race.^1 So it is used of the wife of the gambler, and of
the wife of the Brāhmaṇa in the Rigveda
^2 it is also frequently
combined with Pati, ‘husband, ’^3 both there and in the later
literature.^4 Patnī, on the other hand, is used to denote the
wife as partner in the sacrifice
^5 when no share in it is assigned
to her, she is called Jāyā.^6 The distinction is, of course,
merely relative
hence one text^7 calls Manu's wife Jāyā,
another^8 Patnī. Later on Jāyā is superseded by Dāra.
1) Delbrück, Die indogermanischen Ver-
wandtschaftsnamen, 411, 412. Cf. Rv.
i. 105, 2
124, 7
iii. 53, 4
iv. 3, 2
18, 3
ix. 82, 4
x. 10, 7
17, 1
71, 4,
etc.
Av. iii. 30, 2
vi. 60, 1, etc.
2) x. 34, 2. 3. 13, and x. 109.
3) Rv. iv. 3, 2
x. 149, 4.
4) Aitareya Brāhmaṇa, iii. 23, 1. Cf.
vii. 13, 10
Śatapatha Brāhmaṇa,
iv. 6, 7, 9. Cf. Maitrāyaṇī Saṃhitā,
i. 6, 12.
5) Śatapatha Brāhmaṇa, i. 9, 2, 14.
6) i. 1, 4, 13.
7) Ibid., i. 1, 4, 16.
8) Maitrāyaṇī Saṃhitā, iv. 8, 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जाया,
स्त्री,
 (जायते पुत्त्ररूपेणात्माऽस्यामिति ।जन् + यक आत्वञ्च ।) भार्य्या । इत्यमरः ।२ । ६ । ६ ॥
(यथा, मनुः । ९ । ८ ।“पतिर्भार्य्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते ।जायायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जाया स्त्री जायतेऽस्यां जनेर्यक् आत्वञ्च । १ पत्न्यां विधिनो-ढायाम् अमरः । “पतिर्भार्य्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेहजायते । जायायास्तद्धि जायात्वं यद्यस्यां जायते पुनः”मनुः “पतिः शुक्ररूपेण भार्य्यां संप्रविश्य गर्भतामापद्यतस्यां भार्य्यायां पुत्ररूपेण जायते । तथा च श्रुतिः“आत्मा वै पुत्रनामासीति । जायायास्तदेव जायात्वंयतोऽस्यां पतिः पुनर्जायते । तथाच बह्वृच ब्राह्मणम्, “पतिर्जायां प्रविशति गर्भो भूत्वेह मातरम् । तस्यांपुनर्नवो भूत्वा दशमे मासि जायते । तज्जायाभवति यदस्यां जायते पुनः । ततश्चासौ रक्षणीयेत्येत-दर्थं नाम निर्वचनम्” कुल्लू० । “अथ प्रजानामधिपःप्रभाते जायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्याम्” रघु । “कः सन्नद्धेविरहविधुरां त्वय्युपेक्षेत जायाम्” मेघः । २ ज्योति-षोक्ते लग्नावधिकसप्तमस्थाने । तत्र स्थाने जायायाःशुभाशुभचिन्तनीयत्वात् तथात्वम् । बहुब्री० जायाशब्दस्यनिङ् । युवती जायास्य युवजानिः “युवजानिर्धनुष्पाणिः”भट्टिः । पतिशब्देन द्वन्द्वे तस्याः जम् दम वा भवति ।जम्पती दम्पती वा पक्षे जायापती ।
Capeller
German
जाया॑
f.
 Ehefrau. Abstr. जायात्व
n.
Grassman
German
jāyā́, f., Eheweib, Gattin, als die gebärende [von jan]. — Adj. ánuvrata, ámahīyamāna, kalyā́ṇa, ghorá, úpa-nīta, priyá, bhīmá, uśát, suvā́sas, hīná.
-e [V.] {921, 1}.
-ā́ {66, 5}
{105, 2}
{124, 7}
{287, 4}. _{287, 6}
{299, 2}
{794, 4}
{836, 7}
{843, 1}
{858, 3}
{860, 3}. _{860, 10}. _{860, 13}
{897, 4}
{911, 29}
{917, 13}
{935, 4}.
-ā́m {82, 5}
{116, 1}
{117, 20}
{314, 13}
{860, 2}. _{860, 4}. _{860, 11}
{911, 22}. _{911, 38}
{935, 5}
{975, 4}.
Burnouf
French
जाया जाया
f.
 épouse, mariée selon le mode parfait.
जायाजीव
m.
 acteur, danseur.
जायानुजीविन्
m.
 (अनु
जीव्) acteur, danseur.
Un
pauvre, un indigent.
Mari d'une lemme publique.
Esp. de grue.
जायापती
m.
 du. le mari et la femme.
Stchoupak
French
जाया-
f.
 (qui enfante), épouse
-त्व- nt. qualité, attributs de
l'épouse.
°जीव- a. qui vit de sa femme.
जायायुत- a. v. accompagné de sa femme.