जायकः-यिका (jAyakaH-yikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“जि अभिभवे”@} 2 अभिभवो न्यूनीकरणं न्यूनीभवनं च।
आद्ये सकर्मकः।
शत्रून् जयति।
द्वितीये त्वकर्मकः।
अध्ययनात् पराजयते।
अध्येतुं ग्लायतीत्यर्थः।
इति सिद्धान्तकौमुदी।
शत्रून् जयन्- जेता वा।
अध्ययनात् पराजेता।
ग्लायन् इत्यर्थः।
‘3 जयेज्जयाभिभवयोराद्योऽर्थेऽसावकर्मकः।।’ उत्कर्षप्राप्तिराद्योऽर्थो द्वितीयेऽर्थे सकर्मकः।’ 4 इति देवः।
एकस्मिन्नेव गणेऽर्थभेदात् पुनः पाठ इति बोध्यम्।
5 जायकः-यिका, जापकः-पिका, जिगीषकः-षिका, जेजीयकः-यिकाः
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि अव्यवहितपूर्वलिखितजिधातुवत् 6 बोध्यानि।
7 जित्यः।
01 (६००)
02 (१-भ्वादिः-९४६। सक। अक। अनि। पर।)
03 [जयिः]
04 (श्लो। १३-१४)
05 [पृष्ठम्०५७०+ २२]
06 (५९९)
07 [[१। ‘विपूयविनीयजित्या मुञ्जकल्कहलिषु’ (३-१-११७) इत्यनेन हलौ कृष्टसमी- करणार्थे स्थूलकाष्ठे वाच्ये क्यप् भवति। जित्यो = हलिः। बलेन क्रष्टव्य इत्यर्थः।]]
1 {@“जै क्षये”@} 2 3 जायकः-यिका, 4 जापकः-पिका, 5 जिजासकः-सिका, 6 जाजायकः-यिका
जाता-त्री, जापयिता-त्री, जिजासिता-त्री, जाजायिता-त्री
7 जायन्-न्ती, जापयन्-न्ती, जिजासन्-न्ती
-- जास्यन्-न्ती-ती, जापयिष्यन्-न्ती-ती, जिजासिष्यन्-न्ती-ती
-- -- जापयमानः, जापयिष्यमाणः, -- जाजायमानः, जाजायिष्यमाणः
8 9 10 प्रजाः-प्रजौ-प्रजाः
-- -- -- जातम्-तः, जापितः, जिजासितः, जाजायितः-तवान्
11 प्रजः, 12 जायः, जापः, जिजासुः, 13 जाजः
जातव्यम्, जापयितव्यम्, जिजासितव्यम्, जाजायितव्यम्
जानीयम्, जापनीयम्, जिजासनीयम्, जाजायनीयम्
14 जेयम्, जाप्यम्, जिजास्यम्, जाजाय्यम्
15 ईषज्जानः-दुर्जानः-सुजानः
-- -- -- जायमानः, जाप्यमानः, जिजास्यमानः, जाजाय्यमानः
जायः, जापः, जिजासः, जाजायः
जातुम्, जापयितुम्, जिजासितुम्, जाजायितुम्
जातिः, 16 प्रजा, जापना, जिजासा, जाजाया
17 जानम्, जापनम्, जिजासनम्, जाजायनम्
जात्वा, जापयित्वा, जिजासित्वा, जाजायित्वा
प्रजाय, प्रजाप्य, प्रजिजास्य, प्रजाजाय्य
जायम् २, जात्वा २, जापम् २, जापयित्वा २, जिजासम् २, जिजासित्वा २, जाजायम् २
च्जाजायित्वा २। 18
01 (६२३)
02 (१-भ्वादिः-९१४। अक। अनि। पर।)
03 [[३। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यनैमित्तिके आत्त्वे, ‘आतो युक् चिण्- कृतोः’ (७-३-३८) इति युगागमः। एवं घञि णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
04 [[४। आत्त्वे, आदन्तलक्षणः पुगागमः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[५। द्वित्वे, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06 [[६। यङि, द्वित्वे, अभ्यासस्य ‘दोर्घोऽकितः’ (७-४-८६) इति दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
07 [[७। ‘-- अशिति’ (६-१-४५) इति प्रतिषेधात् पूर्वमायादेशे रूपम्।]]
08 [[८। ‘येषणाप्तहरिजेषसम्भ्रमान्नेषितस्मृतिरपेषितो रथात्।।’ धा। का। १-७८।]]
09 [पृष्ठम्०५८८+ २१]
10 [[१। क्विपि, सोः रुत्वविसर्गौ। आकारान्तोऽयं शब्दः।]]
11 [[२। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः। ‘आतो लोपः--’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः।]]
12 [[३। ‘श्याद्व्यधाश्रु--’ (३-१-१४१) इति कर्तरि णप्रत्ययः।]]
13 [[४। यङन्तादचि, ‘न धातुलोप--’ (१-१-४) इति सूत्रप्रत्याख्यानपक्षे, यङवयवाकार- स्यातो लोपे यङो लुकि, अल्लोपस्य स्थानिवद्भावात् ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्युत्तरखण्डस्थाकारलोपः।]]
14 [[५। यति, आत्वे, ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इतीत्त्वे गुणः।]]
15 [[६। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति खलपवादो युच्।]]
16 [[७। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्।]]
17 [[आ। ‘खाताशयोऽक्षाममुदा पुनश्च मग्नोऽन्यथाऽपश्यदजानमीशम्।।’ धा। का। २। ३१।]]
18 [पृष्ठम्०५८९+ २६]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.