| YouTube Channel

जात्य (jAtya)

 
शब्दसागरः
English
जात्य
mfn.
(-त्यः-त्या-त्यं)
1. Well-born, legitimate, born of parents of the
same caste.
2. Best, excellent.
3. Pleasing, beautiful.
4. Rectangu-
lar.
E.
जाति family, &c. यत्
aff.
जातौ भवः
Capeller Eng
English
जा॑त्य
a.
belonging to the family, caste, or race (of —°)
kin, legitimate, genuine, noble.
Yates
English
जात्य (त्यः-त्या-त्यं)
a. Well-born
best
pleasing
rectangular.
Wilson
English
जात्य
mfn.
(-त्यः-त्या-त्यं)
1 Well-born, legitimate, born of parents of the same caste.
2 Best, excellent.
3 Pleasing, beautiful.
4 Rectangular.
E.
जाति family, &c. यत्
aff.
Apte
English
जात्य [jātya],
a.
[जातौ भवः यत्]
Of the same family, related.
Noble, well-born, sprung from a noble family
जात्यस्तेनाभिजातेन शूरः शौर्यवता कुशः
R.*
17.4
किं वा जात्याः स्वामिनो ह्रेपयन्ति
Śi.*
18.23.
Lovely, beautiful, pleasing.
Best, excellent.
(Math. ) Rectangular.
Apte 1890
English
जात्य a. [जातौ भवः यत्] 1 Of the same family, related.
2 Noble, well-born, sprung from a noble family
जात्यस्तेनाभिजातेन शूरः शौर्यवता कुशः R. 17. 4.
3 Lovely, beautiful, pleasing.
4 Best, excellent.
5 (Math.) Rectangular.
Monier Williams Cologne
English
जा॑त्य
mfn.
ifc.
=
°तीय, belonging to the family or caste of
MBh.
xiii
R.
ii, 50, 18
Pañcat.
of the same family, related,
ŚBr.
i, 8, 3, 6
of a noble family, noble,
Ragh.
xvii, 4
of good breed,
R.
ii, 45, 14
legitimate, genuine, γνήσιος
Mn.
x, 5
MBh.
v
R.
ii, 9, 40 (said of gold),
Suśr.
(in
Gr.
)
=
नित्य
N.
of the Svarita accent resulting in a fixed word (not by Sandhi See क्षैप्र) from an Udātta originally belonging to a preceding or उ, (e.g. क्व᳡
fr.
कु॑अ
कन्या॑
fr.
कनि॑आ),
Prāt.
MāṇḍŚ.
vii, 5
pleasing, beautiful,
L.
best, excellent,
W.
(in math.) rectangular.
Monier Williams 1872
English
जात्य, अस्, आ, अम्, belonging to a family or caste
of the same family, related
sprung from a noble
family, noble
well-born, legitimate, born of parents
of the same caste, genuine (γνήσιος)
best, excellent
pleasing, beautiful
(in mathematics) rectangular.
Macdonell
English
जात्य jā́tya,
a.
belonging to the family, caste, 🞄etc. of (—°)
related
noble
genuine
native, 🞄original (svarita accent).
Benfey
English
जात्य जात्य, i. e. जाति + य,
adj.
1.
Belonging to a tribe, Rām. 2, 50, 18.
2.
Belonging to a family, Man. 10, 5.
3.
Of a noble race, Rām. 2, 45, 14.
4. True,
Rām. 2, 9, 40.
स्व-,
adj.
Belonging to
one's own species, Pañc. 71, 11.
Apte Hindi
Hindi
जात्य
वि* - जाति + यत्
एक ही परिवार का सम्बन्धी
जात्य
वि* - -
"उत्तम, उत्तमकुलोद्भव, सत्कुलोत्पन्न"
जात्य
वि* - -
"मनोहर, सुन्दर, सुखद"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जात्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ /ಸತ್ಕುಲಪ್ರಸೂತ
जात्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತಮ /ಶೇಷ್ಠ
निष्पत्तिः - > "यत्"(४-३-५४)
व्युत्पत्तिः - > जातौ भवः
प्रयोगाः - > "कर्मोदारं कीर्तये कर्तुकामान् किं वा जात्याः स्वामिनो ह्रेपयन्ति" "जात्यस्तेनाभिजः तेन शूरः शौर्यवता कुशः"
उल्लेखाः - > माघ० १८-२३, रघु० १७-४
L R Vaidya
English
jAtya {% a. (f. त्या) %} 1. Of the same family, related
2. noble, well-born, of noble birth, जात्यस्तेनाभिजातेन शूरः शौर्यवता कुशः R.xvii.4
3. lovely, beautiful.
Bopp
Latin
जात्य (a जाति s. य) generosus, nobilis, excellens, prae-
stans. RAGH. 17. 4. R. Schl. II. 9. 40.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
-jātya, ifc. Bhvr. (= -jātīya 2, -jātika
cf. -jātiya)
of (such and such) a nature: lolupa-j° LV 〔386.9〕, greedy
sthāvarādhivāsana-j° Śikṣ 〔23.9〕, firmly patient. Both prose.
Abhyankara Grammar
English
जात्य name of a variety of the Sva- rita or circumflex accent
the original svarita accent as contra- sted with the svarita for the grave which follows upon an acute as prescribed by P. in VIII. 4.67, and which is found in the words इन्द्रः, होता etc. The jatya svarita is noticed in the words स्वः, क्व, न्यक्, कन्या etc.
.cf. उदात्तपूर्वं स्वरितमनुदात्तं पदेक्षरम्। अतोन्यत् स्वरितं स्वारं जात्यमाचक्षते पदे॥ जात्या स्वभावेनैव उदात्तानुदात्तसंगतिं विना जातो जात्यः तं जात्यमाचक्षतै व्याडिप्रभृयः R. Pr. and com. III. 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ५०२
जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम्
अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ५०३
वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला
योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ५०४
प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना
-wordlist-
कुल्य (पुं), कुलीन (पुं), अभिजात (पुं), कौलेयक (पुं), महाकुल (पुं), जात्य (पुं), गोत्र (क्ली), सन्तान (पुं), अन्ववाय (पुं), अभिजन (पुं), कुल (क्ली), अन्वय (पुं), जनन (क्ली), वंश (पुं), स्त्री (स्त्री), नारी (स्त्री), वनिता (स्त्री), वधू (स्त्री), वशा (स्त्री), सीमन्तिनी (स्त्री), वामा (स्त्री), वर्णिनी (स्त्री), महिला (स्त्री), अबला (स्त्री), योषा (स्त्री), योषित् (स्त्री), स्त्रीविशेष (पुं), कान्ता (स्त्री), भीरु (स्त्री), नितम्बिनी (स्त्री), प्रमदा (स्त्री), सुन्दरी (स्त्री), रामा (स्त्री), रमणी (स्त्री), ललना (स्त्री), अङ्गना (स्त्री)
--source--
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम्
अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे १४३८
ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे
प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् १४३९
-wordlist-
मुख्य (वा), प्रकृष्ट (वा), प्रमुख (वा), प्रबर्ह (वा), वर्य (वा), वरेण्य (वा), प्रवर (वा), पुरोग (वा), अनुत्तर (वा), प्राग्रहर (वा), प्रवेक (वा), प्रधान (वा), अग्रेसर (वा), उत्तम (वा), अग्र (वा), ग्रामणी (वा), अग्रणी (वा), अग्रिम (वा), जात्य (वा), अग्र्य (वा), अनुत्तम (वा), अनवरार्ध्य (वा), वर (पुंक्ली), प्रष्ठ (वा), परार्ध्य (वा), पर (वा), श्रेयस् (वा), श्रेष्ठ (वा), सत्तम (वा), पुष्कल (वा)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
जात्य
जात्य, कुलीन, श्रेष्ठ
कुलीनश्रेष्ठयोर्जात्यं कोटिरुत्कर्षसंख्ययोः ८३६
verse 5.1.1.836
page 0096
Tamil
Tamil
ஜாத்ய : ஒரே குடும்பத்தைச் சேர்ந்த, மனதைக்கவரும், அழகான.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जात्यः, त्रि, (जातौ भवः इति यत् ।) कुलीनः ।श्रेष्ठः इति हेमचन्द्रः
(यथा, महाभारते ।१३ १६ ।“स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः
”)कान्तः इति जटाधरः
(यथा, महाभारते ।५ ३३ १२२ ।“अतीव ज्ञायते ज्ञातिमध्येमहामणिर्ज्जात्य इव प्रसन्नः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जात्य
त्रि०
जातौ भवः यत् कुलीने, श्रेष्ठे, कान्ते मेदि० ।४ सुन्दरे जटाधरः “किं वा जात्याः खामिनो ह्रेपयन्ति”माघः “जात्यस्तेनाभिजातेन शूरः शौर्य्यवता कुशः”रघुः “सर्ववर्णेषु तुल्यासु पत्नीष्वक्षतयोनिषु आनु-लोम्येन संभूता जात्या जातास्त एव ते” मनुः
Capeller
German
जा॑त्य zum Geschlechte von (—°) gehörig,
verwandt
edel, echt.
Burnouf
French
जात्य जात्य a. (जात ou जाति
sfx. य)
natif, originel
spontanément.
De bonne famille
distingué,
noble
beau, agréable.
Stchoupak
French
जात्य-
a. appartenant, relatif à une famille, caste, espèce, etc.
de bonne naissance, noble
authentique.