| YouTube Channel

जातिकोष (jAtikoSa)

 
Apte Hindi
Hindi
जातिकोषः
पुं*
जातिः-कोषः -
जायफल
जातिकोषम्
नपुं*
जातिः-कोषम् -
जायफल
L R Vaidya
English
jAti-koza {% m.n. %} nutmeg.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जातिकोषं,
क्ली,
(जातेः कोषमिव ।) जाती-फलम् इति हेमचन्द्रः ३०७
(जयित्री इति लोके प्रसिद्धम् तदत्र जाती-फलानामावरणदलं व्यवहृतम् तद्यथा वैद्यक-रसेन्द्रसारसंग्रदे कासाधिकारे शृङ्गाराभ्ररसे ।“कर्पूरं जातिकोषं सजलमिभकणातेजपत्रंलवङ्गंमांसी तालीशचोचे गजकुसुमगदं धातकीचेति तुल्यम् ।पथ्या धात्री विभीतं त्रिकटुरपि पृथक्त्वर्द्ध-शाणं द्विशाण-मेलाजातीफलाख्यं क्षितितलविधिनाशुद्धगन्धस्यकोलम्
”जातिकोषजातीफलयोरेकस्मिन्नौषधे समुल्लेखा-दत्रैव जयित्रीति लोकप्रसिद्धम् औषधन्तुसर्व्वत्रैव प्रयुज्यते
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जातिकोश(ष)
पु०
न०
जातेः जातीफलस्य कोशमिव ।(जायफल) जातीफले भावप्र० “जातीफलं जातिकोशःमालतीफलमित्यपि जातिफलं रसे तिक्तं तीक्ष्णोष्णंरोचनं लघु कटुकं दीपनं ग्राहि स्वर्य्यं श्लेष्मानिला-पहम निहन्ति मुखवैरस्यमलदौदुर्गन्ध्यकृष्णताः ।कृमिकासवमिश्वासशोषपीनसहृद्रुजः” भावप्र० हेमचन्द्रेअयं मूर्द्धन्यवान् दीर्घमध्यश्च पठितः