जात (jAta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 जात mfn.
   (-तः-ता-तं)
	 1. Born,  engendered.
	 2. A child,  offspring.
	 3. Ap-
parent,  manifest.
	 4. Produced,  caused,  occasioned.
	 5. Felt,  enter-
tained.
	 6. Inspired with,  affected by.
	 n.
  (-तं)
	 1. Kind,  sort,  class, 
species.
	 2. Multitude,  collection. 
	 3. Individuality,  specific condi-
tion. 
	 4. Birth,  production. 
 E.
  जन् to be born,  aff.
   कर्त्तरि भावे वा क्त ।

Capeller Eng

English

 जात॑ a.
  born,  begot with (loc. ),  by (instr.   or abl.
 )
born-ago,  — old (—°)
 grown,  arisen,  appeared,  happened,  passed, 
become,  turned to (dat.  ),  being,  present
 often °— (or —°) having
born,  grown,  or existing —,  i.e.
  having got,  endowed with,  possessed
of.  — m.
  son (f.  जाता daughter*),  living creature
 n.
  being, 
creature
 birth,  origin,  race,  kind,  sort
 the whole of,  all that is
(gen.   or —°).

Yates

English

 जात (तः-ता-तं)
a. Born. 
n.
  Birth
race
 kind
 class
 multitude.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

जात 	-	 jAta 	-	 n.
  	-	 race
जात 	-	 jAta 	-	 n.
  	-	 kind
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  appearing on or in
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  ready at hand
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  grown
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  belonging to
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  turning to
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  destined for
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  grown
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  	-	  possessed of
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  appeared
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  manifest
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  arisen
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  born
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  apparent
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  grown
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  present
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  engendered by
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  caused
जात 	-	 jAta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  brought into existence by

 
   जात  jAta n.
   brood   
   कुलायनिलायिन्  kulAyanilAyin adj.
   brooding   
   कुलायनिलाय  kulAyanilAya m.
   brooding  
   पुष्ट  puSTa adj.
   brooded over   
   गर्भ  garbha m.
   brood or offspring  
   ध्यायति  { ध्यै }  dhyAyati  { dhyai } verb  brood mischief against     
            

Wilson

English

 जात
mfn.
   (-तः-ता-तं)
1 Born,  engendered.
2 A child,  offspring.
3 Apparent,  manifest.
4 Produced,  caused,  occasioned.
5 Felt,  entertained.
6 Inspired with,  affected by.
n.
  (-तं)
1 Kind,  sort,  class,  species.
2 Multitude,  collection. 
3 Individuality,  specific condition. 
4 Birth,  production. 
E.
  जन to be born,  aff.
   क्त.

Apte

English

जात [jāta],  p. p.  [जन् कर्तरि क्त]

Brought into existence,  engendered,  produced.

Grown,  arisen. 

Caused,  occasioned.

Felt,  affected by,  oft
 . in comp.
 
 ˚दुःख &c.
 

Apparent,  clear.

Become,  present.

Happened.

Ready at hand,  collected
 see जन्.

तः A son,  male offspring (in dramas oft
 en used as a term of endearment
 अयि जात कथयितव्यं कथय U.*
  4 'dear boy',  'oh my darling &c.
 ').

A living being. -ता A daughter,  mostly used in addressing
 जाते 'dear child'

तम् A creature,  living being.

Production,  origin
 धन्यः कुन्तीसुतो राजा सुजातं चास्य धीमतः Mb.
 *  7.12.12.

Kind,  sort,  class,  species.

A collection of things forming a class
 निःशेषविश्राणितकोशजातम् R.*
  5.1 all that goes to form wealth,  i. e.  every kind of property
 so कर्मजातम् the whole aggregate of actions
 सुख˚ everything included under the name of सुख or pleasure
 अपत्यजातम् 'the brood of young ones'
 Ś.*
  5.22.

A child,  a young one.

Individuality,  specific condition.  Comp.
   -अपत्या a mother. -अमर्ष a.
  vexed,  enraged. -अश्रु a.
  shedding tears. -इष्टिः f.
  a sacrifice performed at the birth of a child. ˚न्यायः A rule of interpretation according to which the fruit of an act shall accrue to some one else than the performer if it is so directly declared by श्रुति (even against the general rule viz. शास्त्रफलं प्रयोक्तरि). From this it follows that such an act must be performed so as not to cause destruction of one to whom the fruit is to accrue. This is discussed by जैमिनि and शबर in connection with the वैश्वानरेष्टि,  whose fruit accrues to the son and which has to be performed only after the performance of the birth-rite to avoid the son's starvation to death. Read MS.*  4.3.38-39 and शबरs भाष्य thereon.  -अक्षः a young bullock. -कर्मन् n.
  a ceremony performed at the birth of a child
 Ms.*
  2.27, 29
 R.*
  3.18. -कलाप a.
  having a tail (as a peacock). -काम a.
  enamoured.-कौतूहल a.
  being eagerly desirous. -दन्त a.
  having teeth growing
 जातदन्तस्य वा कुर्युर्नाम्नि वापि कृते सति Ms.*
  5. 7. -पक्ष a.
  having wings
 अजातपक्ष unfledged. -पाश a.
  fettered. -पुत्रा a woman who has borne a son or sons. -प्रत्यय a.
  inspired with confidence. -प्रेत a.
  born and dead,  Pt.*
  1. -मन्मथ a.
  fallen in love. -मात्र a.
  just born.  -रूप a.
  beautiful,  brilliant.

(पम्) gold
 पुनश्च याचमानाय जातरूपमदात् प्रभुः Bhāg.*
  1.17.39
 अप्याकरसमुत्पन्ना मणिजातिरसंस्कृता । जातरूपेण कल्याणि न हि सं- योगमर्हति ॥ M.*
  5.18
 N.*
  1.129.

the form in which a person is born,  i. e.  nakedness.

the thorn apple. ˚धर a.
  naked. -विद्या Ved.
  knowledge of the origin and nature of all things. -विभ्रम a.
 

confounded.

precipitate. -वेदस् m.
  an epithet of fire (or of the sun)
 विप्रेभिरस्तोष्ट जातवेदाः Rv.*
  1.77.5
 Ku.*
  2.46
 Śi.*
  2.51
 R.*
  12.14
15.72
 Ki.*
  13.11
 the word is variously explained
 cf.
   Nir. जातवेदाः कस्मात् जातानि वेद,  जातानि वै नं विदुः,  जाते जाते विद्यते इति वा,  जातवित्तो वा जातधनो,  जातविद्यो वा जातप्रज्ञानो यत्तज्जातः पशूनविन्दतेति तज्जात- वेदसो जातवेदस्त्वमिति ब्राह्मणम्. -वेदसी an epithet of Durgā.-वासगृहम्,  -वेश्मन् m.
  the lying-in-chamber.

Apte 1890

English

 जात p. p. [जन् कर्तरि क्त] 1 Brought into existence,  engendered,  produced. 
2 Grown,  arisen. 
3 Caused,  occasioned. 
4 Felt,  affected by,  oft. in comp.
 °दुःख &c. 
5 Apparent,  clear. 
6 Become,  present. 
7 Happened. 
8 Ready at hand,  collected
 see जन्. 
तः 1 A son,  male offspring (in dramas often used as a term of endearment
 अयि जात कथयितव्यं कथय U. 4 ‘dear boy,  ‘oh my darling &c.’). 
2 A living being. 
ता A daughter,  mostly used in addressing
 जाते ‘dear child.’ 
तं 1 A creature,  living being. 
2 Production,  origin. 
3 Kind,  sort,  class,  species. 
4 A collection of things forming a class
 निःशेषविश्राणितक्रोशजातं R. 5. 1 all that goes to form wealth,  i. e. every kind of property
 so कर्मजातं the whole aggregate of actions
 सुख° everything included under the name of सुख or pleasure
 अपत्यजातं ‘the brood of young ones
’ Ś. 5. 22. 
5 A child,  a young one. 
6 Individuality,  specific condition. 
Comp. 
अपत्या a mother. 
अमर्ष a. vexed,  enraged. 
अश्रु a. shedding tears. 
इष्टिः f. a sacrifice performed at the birth of a child. 
उक्षः a young bullock. 
कर्मन् n. a ceremony performed at the birth of a child
 R. 3. 18. 
कलाप a. having a tail (as a peacock). 
काम a. enamoured. 
पक्ष a. having wings
 अजातपक्ष unfledged. 
पाश a. fettered. 
पुत्रा a woman who has borne a son or sons. 
प्रत्यय a. inspired with confidence. 
प्रेत a. born and dead
 Pt. 1. 
मन्मथ a. fallen in love. 
मात्र a. just born. 
रूप a. beautiful,  brilliant. (
पं) {1} gold
 अप्याकरसमुत्पन्ना मणिजातिरसंस्कृता । जातरूपेण कल्याणि न हि संयोगमर्हति M. 5. 18
 N. 1. 129 {2} the form in which a person is born,  i. e. nakedness. {3} the thorn apple. °धर a. naked. 
विद्या Ved. knowledge of the origin and nature of all things. 
विभ्रम a. {1} confounded. {2} precipitate. 
वेदस् m. an epithet of fire (or of the sun)
 Ku. 2. 46
 Śi. 2. 51
 R. 12. 104,  15. 72
 the word is variously explained
 cf. Nir.:
जातवेदाः कस्मात् जातानि वेद,  जातानि वैनं विदुः,  जाते जाते विद्यते इति वा,  जातवित्तो वा जातधनो,  जातविद्यो वा जातप्रज्ञानो यत्तज्जातः पशूनविंदतेति तज्जातवेदसो जातवेदस्त्वमिति ब्राह्मणम्. 
वेदसी an epithet of Durgā. 
वासगृहं,  
वेश्मन् m. the lying-in-chamber. 

Monier Williams Cologne

English

 जात॑ mfn.
   (√ जन्
 ifc.  Pāṇ.
  vi,  2,  171) born,  brought into existence by (loc.  ),  engendered by (instr. or abl.
 ),  RV.
   &c.
  

 grown,  produced,  arisen,  caused,  appeared,  ib.

 ifc.  (Pāṇ.  ii,  2,  5,  Kāś.
 
 36,  Vārtt.
  1
 vi,  2,  170) See मास-,  सप्ताह-,  &c.
  

 appearing on or in VarBṛS.
  lii,  5 ff. 

 destined for (dat. ),  RV.
   iv,  20,  6
 ix,  94,  4

 turning to (dat. ),  Sāh.
  iii,  58/59

 happened,  become,  present,  apparent,  manifest,  TS.
 
 VS.
  &c.
  

 belonging to (gen.  ),  RV.
   i,  83,  5
 viii,  62,  10

 ready at hand,  Pañcat.
  ii,  16

 possessed of (instr.),  MBh.
   iv,  379

 often ifc.  instead of in comp.  (Pāṇ.  ii,  2,  36 Vārtt.
  1
 vi,  2,  170 f.
 
 g. आहिताग्न्य्-आदि) e.g. किण-,  दन्त-,  &c.
  ,  qq.vv.

 जात॑ m.
  a son,  RV.
   ii,  25,  1
 AV.
   xi,  9,  6
 ŚBr.
   xiv
 Pañcat.
 

 a living being (said of men,  rarely of gods),  RV.
   iv,  2,  2
 v,  15,  2
 x,  12,  3
 AV.
   xviii
 VS.
  viii,  36

 N.
  of a son of Brahmā,  PadmaP.
   v

 जात॑ n.
  a living being,  creature,  RV.
  

 birth,  origin,  i,  156,  2 and 163,  1
 iii,  31,  3

 race,  kind,  sort,  class,  species,  viii,  39,  6
 AV.
   &c.
  

 a multitude or collection of things forming a class (chiefly ifc. ,  e.g. कर्म-,  ‘the whole aggregate of actions’,  Mn.
   vii,  61/62 सुख-,  ‘anything or everything included under the name pleasure’,  Gīt.
  x,  3),  Mn.
   ix
 MBh.
   &c.
  

 individuality,  specific condition (व्यक्त),  L.
 

 =
  -कर्मन्,  NārS.
 

 (impers.  with double instr.) it turned out or happened that,  Rājat.
  v,  364

 जात [cf.   -γετος
 Germ.
   Kind
 Lith.
  gentis.]

Monier Williams 1872

English

 जात,  अस्,  आ,  अम्,  born &c. See p. 344.

 जात जात,  अस्,  आ,  अम् (fr. rt. जन्),  born, 
brought into existence,  brought forth,  engendered
(e. g. मास-जात,  born a month ago,  one month
old
 पुत्रो-जातः,  a son only by birth,  not by quali-
ties)
 grown,  produced,  arisen,  caused,  occasioned, 
appearing,  appeared,  apparent,  manifest
 happened
become,  present
 ready at hand,  collected,  stored up, 
possessed,  felt,  experienced,  inspired,  with,  affected
by,  (often at the beginning of an adjective compound, 
see examples below
 also at the end of a comp.,  e. g.
पुत्र-जात,  having a son born
 श्मश्रु-जात,  having
a beard
 दन्त-जात,  having teeth just growing)
(अस्),  m. male issue,  a son
 a living being (used of
men and gods,  but especially of the former)
 (आस्), 
m. pl.,  N. of a race of the Haihayas
 (आ),  f. female
offspring,  a daughter
 जाते,  O daughter! (अम्),  n.
a living being,  a creature
 birth,  production,  origin
race,  kind,  sort,  class,  species
 a multitude or collec-
tion of things forming a class (e. g. कर्म-जातम्, 
the whole aggregate of actions
 सुख-जातम्, 
everything included under the name pleasure)
 in-
dividuality,  specific condition
 [cf. Gr. γετος
 Germ.
Kind
 Lith. gentis.]
—जात-कर्मन्,  अ,  n. a
ceremony at the birth of a child when the navel
string is divided,  (it consists in touching the infant's
tongue thrice with ghee after appropriate prayers)
delivery of a new-born infant.
—जात-कलाप,  अस्, 
आ,  अम्,  having a tail (as a peacock).
—जात-काम, 
अस्,  आ,  अम्,  fallen in love.
—जात-कोप or जात-क्रो-
ध,  अस्,  आ,  अम्,  enraged.
—जात-कौतुक,  अस्,  आ, 
अम्,  delighted.
—जात-कौतूहल,  अस्,  आ,  अम्,  being
eagerly desirous.
—जात-क्षोभ,  अस्,  आ,  अम्,  agitated.
—जात-दन्त,  अस्,  ई,  अम्,  (a child) that has a tooth
or teeth growing
 having teeth.
—जात-पक्ष,  अस्, 
आ,  अम्,  whose wings have grown,  possessing wings.
—जात-पाश,  अस्,  आ,  अम्,  having fetters,  fettered.
—जात-पुत्रा,  f. a woman who has borne a son or
sons.
—जात-प्रत्यय,  अस्,  आ,  अम्,  inspired with
confidence,  confiding,  believing.
—जात-बल,  अस्,  आ, 
अम्,  possessing strength,  strong.
—जात-भी,  ईस्,  f.
‘fearful, ’ N. of a woman.
—जात-मन्मथ,  अस्,  आ, 
अम्,  being in love,  fallen in love,  loving.
—जात-मात्र, 
अस्,  आ,  अम्,  just born,  merely born
 (अम्),  n. as soon
as born,  the instant of birth.
—जात-रजस्,  आस्,  आस्, 
अस्,  having the catamenia.
—जात-रस,  अस्,  आ,  अम्, 
having taste or flavour.
—जात-रूप,  अस्,  आ,  अम्, 
embodied,  having assumed a shape or form,  beautiful, 
brilliant,  golden (?)
 (अम्),  n. the form in which a
person is born,  nakedness
 gold
 the thorn-apple.
—जातरूप-धर,  अस्,  आ,  अम्,  quite naked.
—जा-
तरूप-परिष्कृत,  अस्,  आ,  अम्,  adorned with gold.
—जातरूप-मय,  अस्,  ई,  अम्,  golden.
—जातरूप-
शिल,  अस्,  m.,  N. of a golden mountain.
—जात-वत्, 
आन्,  अती,  अत्,  containing the word जात or any other
form derived from जन्.
—जात-वास-गृह,  अम्,  n.
the room in which a child is born,  the room of a
lying-in woman.
—जात-विद्या,  f.,  Ved. a know-
ledge of what exists or of the origin and nature of
all things.
—जात-विभ्रम,  अस्,  आ,  अम्,  flurried, 
precipitate.
—जात-विश्वास,  अस्,  आ,  अम्,  having the
confidence excited.
—जात-वेदस्,  आस्,  m.,  Ved. an
epithet of Agni
 (the meaning is explained in five
ways: 1. ‘knowing all created beings
’ 2. ‘possess-
ing all creatures or everything existent
’ 3. ‘known
by created beings
’ 4. ‘possessing वेदस् = riches
’
5. ‘possessing वेदस् = wisdom:’ other derivations
and explanations are found in the Brāhmaṇas,  but the
exact sense of this word seems to have been very
early lost,  and of the five explanations given above
only the first two would seem to be admissible for
the Vedic texts
 in one passage a form जात-वेद
seems to occur.)
—जातवेदस,  अस्,  ई,  अम्,  relating to
Jāta-vedas
 (ई),  f. an epithet of Durgā.
—जातवेद-
सीय,  अस्,  आ,  अम्,  belonging or relating to Jāta-vedas.
—जात-वेपथु,  उस्,  उस्,  उ,  affected with tremor.
—जात-वेश्मन्,  अ,  n. the room in which a child is
born,  the room of a lying-in woman.
—जात-श्मश्रु, 
उस्,  उस्,  उ,  one whose beard has grown.
—जात-श्रम, 
अस्,  आ,  अम्,  wearied,  exhausted.
—जात-संवृद्ध, 
अस्,  आ,  अम्,  born and grown up.
—जात-सङ्कल्प, 
अस्,  आ,  अम्,  feeling a desire or passion for.
—जात-
साध्वस,  अस्,  आ,  अम्,  afraid.
—जात-सेन,  अस्,  m., 
N. of a man.
—जातसेन्य,  अस्,  m. a patronymic
from the last.
—जात-स्नेह,  अस्,  आ,  अम्,  enamoured, 
feeling love or affection for.
—जात-स्पृह,  अस्,  आ, 
अम्,  desirous,  wishing for.
—जात-हर्ष,  अस्,  आ, 
अम्,  rejoiced,  glad.
—जात-हार्द,  अस्,  ई,  अम्,  feeling
affection,  becoming attached.
—जातागस् (°त-आग्°), 
आस्,  आस्,  अस्,  offending,  sinning,  committing fault
 also
जातापराध,  जात-दोष,  &c.
—जातापत्या (°त-
अप्°),  f. a mother,  a woman who has borne a child.
—जातामर्ष (°त-अम्°),  अस्,  आ,  अम्,  having the
anger roused,  vexed,  enraged,  put in a passion.
—जाताश्रु (°त-अश्°),  उस्,  उस्,  उ,  weeping,  shedding
tears.
—जातेष्टि (°त-इष्°),  इस्,  f. rites or sacrifice
performed at the birth of a child.
—जातोक्ष (°त-
उक्°),  अस्,  m. a young bullock,  an ox.

Macdonell

English

 जात jā-tá,  pp. (√ jan)
 m.
  son
 n.
  creature
 🞄birth
 race,  kind,  genus
 —°,  all that is comprised 🞄by —,  sum total of —,  any —,  every kind 🞄of —: lc. in general.

Hindi

जन्म हो जाते हैं,  (jan.h से करने के लिए पैदा हुआ है,  हो सकता है या बनाया)

Apte Hindi

Hindi

जात
भू* क* कृ* - जन् + क्त
"अस्तित्व में लाया गया,  जन्म दिया गया,  पैदा किया गया"

जात
भू* क* कृ* - -
"उगा हुआ,  निकला हुआ"

जात
भू* क* कृ* - -
"उद्भूत,  उत्पन्न"

जात
भू* क* कृ* - -
"अनुभूत,  ग्रस्त"

जातः
पुं*
  - -
"पुत्र,  बेटा, "

जातम्
नपुं*
   - -
"जन्तु,  जीवधारी,  प्राणी"

जातम्
नपुं*
   - -
"उत्पादन,  उद्गम"

जातम्
नपुं*
   - -
"भेद,  प्रकार,  श्रेणी,  जाति"

जातम्
नपुं*
   - -
श्रेणी बनाने वाली वस्तुओं का समूह

Shabdartha Kaustubha

Kannada

जात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುತ್ರ /ಮಗ
प्रयोगाः - > "अयि जात कथयितव्यं कथय"
उल्लेखाः - > उ० रा० ४
जात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನ್ಮ /ಉತ್ಪತ್ತಿ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - भावे "क्तः" (३-३-११४)
जात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಶಿ /ಸಮೂಹ /ಗುಂಪು
प्रयोगाः - > "तमध्वरे विश्वजिति क्षितीशं निःशेषविश्राणितकोशजातम्"
उल्लेखाः - > रघु० ५-१
जात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪನ್ನ /ಹುಟ್ಟಿದ /ಜನ್ಮ ಪಡೆದ
प्रयोगाः - > "जाता निखिलवेदानामुत्तमाङ्गोपधानतः । त्वत्पादकमलादेश त्वदेकाधीनधारणा ॥" "कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न विद्वान् न धार्मिकः । काणेन चक्षुषा किंवा चक्षुःपीडैव केवलम् ॥"
उल्लेखाः - > याद० १-७९,  हितो० १-१२
जात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಂಟಾದ /ಹುಟ್ಟಿದ
प्रयोगाः - > "जातप्रीतिर्या मधुरेणानुवनान्तं कामे कान्ते सरसिकाकाकुरुतेन"
उल्लेखाः - > माघ० ६-७६
जात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಕ್ತವಾದ /ಪ್ರಕಟವಾದ

L R Vaidya

English

 jAta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Brought into existence,  engendered
grown,  produced
caused,  occasioned
happened,  (pp. of जन् q.v.).

 jAta {% (II) m. %} Male offspring,  a son
 (in plays,  it is used as a term of affection).

 jAta {% (III) n. %} 1. A creature,  a living being
production,  origin
kind,  class,  species
a collection of things forming a class,  e.g. येन वा भवति सुखजातम् Git.G.x. (i.e. everything included under सुख ‘complete happiness’),  or निःशेषविश्राणितकोशजातम् (i.e. all kinds of wealth)
a child,  a young one.

Bopp

Latin

 जात (Part. pass. r. जन् s. त)
1) natus.
2) n. species,  ge-
nus,  classis,  tribus. RAGH. 5. 1. 11. 71. (Huc trahimus
nostrum Kin-d,  ratione habitâ,  scr. जात mutilatum esse
e जन्त
 lith. gentis cognatus,  attenuato a in i.)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 -jāta (= Pali id.
 in Skt. rarely found,  if at all,  in just this use
 cf. BR s.v. 1d,  end,  where it is not cited after an abstract noun except from LV),  after an abstract noun,  become characterized by,  full of,  equivalent to prāpta (note audbilyaprāpta SP 〔20.7〕 = audbilyajāta 〔61.6〕 full of joy,  joyous),  or to an adj. based on the abstract
 very common in Pali as in BHS
 particularly common in both is prīti-saumanasya- (Pali pīti-somanassa-)jāta,  full of joy and gladness,  SP 〔60.1〕
 LV 〔58.5〕
 Mv 〔ii.96.4〕
 〔163.20〕
 〔237.1〕
 Mvy 〔2933〕
 Divy 〔297.15〕
 Suv 〔9.8〕,  etc.
 prīti-prāmodya-j° SP 〔75.2〕
 LV 〔395.14〕
 harṣa-j° SP 〔14.1〕
 praharṣa-j° SP 〔229.13〕
 prasāda-j° Divy 〔75.20〕
 kutūhala-j°,  interested,  curious,  Divy 〔77.25〕
 〔466.21〕
 saṃśaya-j°,  doubtful,  Divy 〔191.5〕
 vega-j°,  excited,  LV 〔232.9,  14〕
 full of haste,  nearly = speedily,  Mv 〔ii.299.13〕
 vegajātu adade (mss. adaye) tṛṇamuṣṭiṃ Mv 〔ii.399.5〕 (vs)
 gaurava-j°,  filled with respect,  LV 〔410.1〕
 vipratisāra-j°,  remorseful,  Av 〔i.90.10〕
 saṃtāpa-j°,  afflicted,  LV 〔381.1〕
 antaḥśalya-paridāgha-j°,  tormented with inner anguish,  Mv 〔i.42.3〕
 krodha-j°,  angry,  Karmav 〔45.6〕
 sometimes,  when prec. part of the cpd. is a concrete noun,  may be rendered like (as in Pali): samaṃ pāṇitalajātaṃ (buddhakṣetraṃ) SP 〔202.2〕 (prose),  level,  like the palm of the hand. Cf. Aśokan jāta,  nt. (Hultzsch 〔96 n. 5〕).

Indian Epigraphical Glossary

English

 jāta (EI 2
 CII 1),  a living being.

Lanman

English

 jātá,  ppl. born
 grown
 come into being, 
present
 at beg. of cpds: arisen,  existing, 
manifest
 produced,  aroused
 as n. a living
being
 birth. [√jan,  955b.]

Kridanta Forms

Sanskrit

जै (जै॒ क्षये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  जानम्
अनीयर् =  जानीयः - जानीया
ण्वुल् =  जायकः - जायिका
तुमुँन् =  जातुम्
तव्य =  जातव्यः - जातव्या
तृच् =  जाता - जात्री
क्त्वा =  जात्वा
ल्यप् =  प्रजाय
क्तवतुँ =  जातवान् - जातवती
क्त =  जातः - जाता
शतृँ =  जायन् - जायन्ती

जन् (ज꣡नीँ॒ प्रादुर्भावे मित् १९३७ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  जननम्
अनीयर् =  जननीयः - जननीया
ण्वुल् =  जनकः - जनिका
तुमुँन् =  जनितुम्
तव्य =  जनितव्यः - जनितव्या
तृच् =  जनिता - जनित्री
क्त्वा =  जनित्वा
ल्यप् =  प्रजाय / प्रजन्य
क्तवतुँ =  जातवान् - जातवती
क्त =  जातः - जाता
शानच् =  जायमानः - जायमाना

Abhyankara Grammar

English

जात  born or produced there or then
 one of the senses in which the tad. affixes,  called जातार्थक,  are prescribed by Panini in the sutra तत्र जातः and the following
 cf. P. IV. 3.25-37.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  उद्भूत,  उदित,  सञ्जात,  निष्पन्न,  जनित,  जात,  प्रवृत्त
adjective
 
यद् उत्पद्यते।
 "देशे उद्भूताम् आततिं न्यूनीकर्तुं सर्वैः प्रयतितव्यम्।"

Synonyms:
  उत्पन्न,  उत्पादन,  जात,  उद्भूत
adjective
 
यस्य उत्पत्तिः जाता।
 "भारते उत्पन्नः चायः विदेशे निर्हरति।"

Synonyms:
  जात,  जनित,  उपजात,  उत्पन्न,  उत्पादित,  सम्भूत,  प्रसूत,  प्रभव,  कृतजन्मा,  उत्पतित
adjective
 
यः जायते।
 "जातस्य मृत्युः ध्रुवम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyes gyur pa
जात

skyes pa
१) उत्पत्ति २) उत्पत्तित्व ३) उत्पद्यते ४) उत्पद्यन्ते ५) उत्पन्न ६) उत्पाद ७) उदय ८) उदित ९) उदिति १०) उद्भव ११) उपजयते १२) उपपन्न १३) उपसंहार १४) उत्कर्ष (?) १५) औपपत्ति १६) ° गत १७) ° ज १८) जनपद१९) जन्मन् २०) जात २१) जातत्व २२) जायसे २३) नर २४) निष्पन्न २५) निःसृत २६) सुंस् २७) पुरुष २८) प्रवृद्ध २९) प्रसूत ३०) विरोहन्ति ३१) वृद्धिप्राप्त ३२) सत्त्व ३३) समुत्पध्यते ३४) समुद्भव

skyes shing
जात

bskyed nas
१) उत्पाद्य २) जनित्वा ३) जनेत्वा ४) जात ५) समुत्पाद्य

bskyed pa
१) अवरुप्त २) अवरोपित ३) आधान ४) ° आवह ५) आहित ६) उत्पद्य ७) उत्पद्यते ८) उत्पन्न ९) उत्पाद १०) उत्पादिक ११) उत्पादित १२) उत्पाद्य १३) उदय १४) उपसंहार १५) उपाहित १६) गत १७) गृहीत १८) ° जनक १९) जनन २०) जननी २१) जनयेत् २२) जनित २३) जात २४) निधारः (?) २५) प्रयुक्ति २६) प्रसव २७) प्रसवन्ति २८) रोपित २९) वर्धन ३०) वर्धित ३१) विहित ३२) व्युत्थित

khrungs pa
१) उदय २) उपपत्ति ३) जात ४) समुद्भूत ५) सम्भव

gyur pa
१) अवस्था २) आगत ३= आपन्न ४) आसन् ५) आसीत् ६) उपपन्न ७) कृत ८) गत ९) जात १०) ज्ञात ११) निवृत्त १२) परिणति १३) प्रवृत्त १४) प्राप्त १५) प्राप्ति १६) बद्ध १७) भवतः १८) भव्ति १९) भवन्ति २०) भवेत् २१) भवेय २२) भाव २३) भाविन् २४) भू २५) याति २६) संवृत्त २७) सत् २८) संभव २९) स्यात् ३०)

byung gyur pa
जात

gyur ba
१) गच्छति २) गत ३) जात ४) परावृत्त ५) परिणम ६) भवति ७) भाव ८) भाविन् ९) भूत १०) संवर्तनीय

gyur zhing
१) जात २) भविष्यन्ति ३) भूत्वा ४) यान्ति ५) वर्धते ६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
 
सङ्घात (पुं),  प्रकर (पुं),  ओघ (पुं),  वार (पुंक्ली),  निकर (पुं),  व्यूह (पुं),  समूह (पुं),  चय (पुं),  सन्दोह (पुं),  समुदाय (पुं),  राशि (पुं),  विसर (पुं),  व्रात (पुं),  कलाप (पुं),  व्रज (पुं),  कूट (पुंक्ली),  मण्डल (त्रि),  चक्रवाल (पुं),  पटल (स्त्रीक्ली),  स्तोम (पुं),  गण (पुं),  पेटक (त्रि),  वृन्द (क्ली),  चक्र (पुंक्ली),  कदम्बक (क्ली),  समुदय (पुं),  पुञ्ज (पुं),  उत्कर (पुं),  संहति (स्त्री),  समवाय (पुं),  निकुरुम्ब (क्ली),  जाल (स्त्रीक्ली),  निवह (पुं),  सञ्चय (पुं),  जात (क्ली),  यूथ (क्ली),  सङ्घ (पुं),  सार्थ (पुं)

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
जातौ जातमपि स्पर्धा सङ्घर्षोऽप्यथ विक्रिया ॥ १३६ ॥
विकारो विकृतिश्चापि विलम्भस्तु समर्पणम् ।
-wordlist-
 
जात (क्ली),  सङ्घर्ष (पुं),  विकार (पुं),  विकृति (स्त्री),  समर्पण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

निकर
निकर,  निकाय,  निवह,  विसर,  व्रज,  पुञ्ज,  समूह,  सञ्चय,  समुदय,  सार्थ,  यूथ,  निकुरम्ब,  कदम्ब,  पूग,  राशि,  चय,  समवाय,  वृन्द,  सन्दोह,  समाज,  वितान,  संहति,  प्रकर,  घन,  ओघ,  संघ,  संघात,  व्रात,  कुल,  उत्कर,  पटल,  पेटक,  चक्र,  चक्रवाल,  मण्डल,  जाल,  जात,  व्यूह,  वार,  स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः, 
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079

Tamil

ஜாத : பிறந்த,  உண்டாக்கப்பட்ட,  வளர்ந்த,  எழுந்த,  ஏற்பட்ட.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 जातं,  क्ली,
   (जन + कर्त्तरि क्तः ।) व्यक्तम् ।समूहः । (यथा,  भट्टिः । ३ । ३३ ।“अन्याहुतिं हावयितुं सविप्रा-श्चिचीषयन्तोऽध्वरपात्रजातम् ॥
”भावे क्तः ।) जन्म । (पारिभाषिकपुत्त्रविशेषे, पुं । यथा,  पञ्चतन्त्रे । १ । ४४१ -- ४४२ ।“जातः पुत्त्रोऽनुजातश्च अतिजातस्तथैव च ।अपजातश्च लोकेऽस्मिन् मन्तव्याः शास्त्रवेदिभिः ॥
मातृतुल्यगुणो जातस्त्वनुजातः पितुः समः ।अतिजातोऽधिकस्तस्मादपजातोऽधमाधमः ॥
”)उत्पन्ने त्रि । इति मेदिनी । ते,  १९ ॥
 (यथा, हितोपदेशे । १ । १४ ।“कोऽर्थः पुत्त्रेण जातेन यो न विद्वान् न धार्म्मिकः ।काणेन चक्षुषा किं वा चक्षुःपीडैव केवलम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 जात त्रि०
  जन--कर्त्तरि क्त । १ उत्पन्ने २ व्यक्ते च भावे क्त ।४ जन्मनि ५ समूहे च मेदि० तत्र उत्पन्ने “तस्मात् कुमारंजातं घृतं वैवाग्रे प्रतिलेहयन्ति स्तनं वानुधापयन्ति”शत० ब्रा० १४ । ४ । ३ । ४ “सुवीजं चैव सुक्षेत्रे जातं संपद्यतेयथा” मनुः संघे “निःशेषविश्राणितकोशजातम्” रघुः ।“चतुर्विधस्थूलशरीरजातम्” वेदान्तः । “सर्वेषां धन-जातानामाददीताग्र्यमग्रजः” मनुः ।

Capeller

German

 जात॑ (s. जन्) geboren u. s. w. — m.
  Sohn, 
(f.  आ Tochter*),  Lebewesen.  n.
  Geschöpf, 
Wesen,  Geburt,  Ursprung
Geschlecht,  Art
 Gesamtheit,  Inbegriff
von (—°).

Grassman

German

 jātá,  m.,  n. [ursprünglich Part. II. von jan,  s. d.],  1〉 m.,  Sohn
 2〉 m.,  lebendes Wesen,  Götter und Menschen
 3〉 n.,  lebendes Wesen
 4〉 n.,  Geschlecht,  Stamm
 5〉 n.,  Geburt,  Ursprung.
-ám [m.] 1〉 yamásya {83, 5}
 viṣvā́cas {117, 16}.
-ám [n.] 4〉 {216, 1}
 {848, 11} (śúṣṇasya). — 5〉 [Page483] (máhi) {156, 2}
 {163, 1}
 {265, 3}.
-ā́n 2〉 ubháyān {298, 2}.
-ā́ni 3〉 {128, 4}
 {436, 9}
 {466, 5}
 {598, 5}
 {661, 7}
 {671, 2}
 {705, 6}
 {706, 9}
 {709, 4}
 {947, 10}
 {979, 5}.
-ā́ 3〉 {621, 18}
 {697, 4}. — 4〉 nahuṣíāni {800, 2}
 páñca {502, 12} (vgl. jána 15). — 5〉 devā́naam {659, 6} (oder zu 4).

Burnouf

French

 जात जात (pp. de जन् moy.) né,  produit,  engendré.
-- S. n.
  origine,  race,  espèce,  classe
		 tribu
		 réunion, 
collection
 caractère spécifique d'une ch.
		 Lat.
gens,  gentis
 germ.  kind.
जातक a. (sfx. अक) né,  natif,  produit,  engendré. -- S.
m.
  mendiant. -- S. n.
  nativité.
		 Partie de traité d'astrologie
relative aux naissances.
		 Traités buddhiques relatifs aux naissances
des Buddhas et des Bodhisattvas,  Bd.
जातपुत्र a. à qui un ou plusieurs fils sont nés.
जातमन्मथ a. en qui est né l'amour,  amoureux de,  avec le
l.
जातरूप a. en qui une forme s'est produite
		 qui a une
beauté native ou naturelle. -- S. n.
  l'or.
जातवेदस् m.
  (विद्) Vd. surn.  d'Agni [qui est
naturellement savant
 plus tard les brâhmanes ont expliqué ce mot
par: qui a engendré le Veda].
जातस्नेह a. (स्निह्) en qui un désir est né,  désireux
de,  l.
जातूपत्या f.
  (अपत्य) femme à qui un enfant est né
mère.

Stchoupak

French

 जात-
 (जन्-) a. v. né,  engendré,  produit,  paru 
 muni,  doué de
(instr. iic.) 
 iic. s'étant produit,  saisi de 
 m.
  être vivant 
 fils 
 nt.
naissance,  race,  espèce 
 multitude homogène (ord. ifc.) 
 impers. il est
arrivé 
 -आ- f.
  fille 
 -वन्त्- a. né.
°कर्मन्- nt. cérémonie à la naissance d'un enfant.
°काम- a. amoureux.
°कोप- a. saisi de colère,  courroucé.
°कौतूहल- a. pris de curiosité,  de désir.
°क्षोभ- a. excité.
°दन्त- a. dont les dents ont poussé.
°दोष- a. coupable.
°नष्ट- a. v. aussitôt paru aussitôt disparu ou perdu.
°पक्ष- a. dont les ailes ont poussé.
°पाश- a. entravé.
°पुत्र- a. à qui un fils est né 
 -आ- a. f.
  qui a mis au monde un
fils.
°पूर्व- a. précédemment,  antérieurement né.
°प्रत्यय- a. qui a confiance.
°बल- a. devenu fort.
°ब्राह्मण-शब्द- a. qui a toujours le mot b. à la bouche,  dévoué
aux Brâhmanes.
°मन्मथ- a. = °काम-।
°मात्र- a. à peine né,  à peine paru,  etc.
°रूप- a. doué de beauté,  bien fait,  brillant 
 -मय- -ई- en or
 
 °रूप-शिल- m.
  n.
  d'une montagne en or.
°रोम- a. dont les cheveux ont poussé,  chevelu.
°रोष- a. = °कोप-।
°वासक- °वास-गृह- nt. chambre d'accouchement.
°विनष्ट- a. v. = °नष्ट-।
°विश्वास- a. = °प्रत्यय-।
°वेदस्- (connaissant -- connu par -- tous les êtres vivants ?) m.
  ép.
du feu.
°वेश्मन्- nt. = °वासक-।
°संवृद्ध- a. v. né et grandi.
°संकल्प- a. pris de désir.
°सस्नेह- °स्नेह- a. pris d'affection. 
°हर्ष- a. saisi de joie.
°हार्द- a. pris d'amitié,  éprouvant de l'amitié.
जातापत्या- a. f.
  ayant des enfants.
जाताभिषङ्ग- a. qui a essuyé,  infligé une défaite.
जाताश्रु- a. qui verse des larmes.
जातास्थ- a. qui prend en considération. 
जातैक-भक्ति- a. exclusivement dévoué à.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.