| YouTube Channel

जाङ्गल (jAGgala)

 
शब्दसागरः
English
जाङ्गल
mfn.
(-लः-ली-लं)
1. Rural, picturesque, diversified with hill, vale,
wood, and water, (country)
2. Wild, jangali, barbarous, savage.
3. Wild, (not tame, as an animal, &c.)
m.
(-लः) The francoline
partridge.
f.
(-ली) Cowach, (Carpopogon pruriens.)
n.
(-लं)
1. Flesh
2. Game, the flesh of deer, &c.
E.
जङ्गल a wilderness, and अण्
aff.
जङ्गले भवः जङ्गलप्रायो वा
Capeller Eng
English
जाङ्गल
a.
arid, level, fertile (land)
living in such a
country.
m.
a kind of partridge
n.
deer, game.
Yates
English
जाङ्गल (लः-ली-लं)
a. Rural, pictur-
esque, wild, woody.
m.
Francoline
partridge.
f.
Cowach.
n.
Flesh.
Spoken Sanskrit
English
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- found or existing in a jungly district
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- savage
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- sparingly grown with trees and plants
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- made of arid wood
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- arid
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- wild
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- coming from wild deer
जाङ्गल - jAGgala -
adj.
- not tame
जाङ्गल - jAGgala -
m.
- francoline partridge
जाङ्गल - jAGgala -
n.
- venison
जाङ्गल - jAGgala -
n.
- meat
जाङ्गल - jAGgala -
n.
- venison
हारिण - hAriNa -
n.
- venison
Wilson
English
जाङ्गल
mfn.
(-लः-ली-लं)
1 Rural, picturesque, diversified with hill, vale, wood, and water, (country.)
2 Wild, jaṅgala, barbarous, savage.
3 Wild, (not tame, as an animal, &c.)
m.
(-लः) The francoline partridge.
f.
(-ली) Cowach, (Carpopogon pruriens.)
n.
(-लं)
1 Flesh.
2 Game, the flesh of deer, &c.
E.
जङ्गल a wilderness, and अण्
aff.
Apte
English
जाङ्गल [jāṅgala],
a.
, (-ली
f.
) [जङ्गले भवः जङ्गलप्रायो वा अण्]
Rural, picturesque.
Wild.
Savage, barbarous.
Arid, desert. -लः The francoline partridge. -लम् Flesh, flesh of deer
&c.
Māl.
5.5.
Apte 1890
English
जांगल a. (ली f.) [जंगले भवः जंगलप्रायो वा अण्] 1 Rural, picturesque.
2 Wild.
3 Savage, barbarous.
4 Arid, desert.
लः The francoline partridge.
लं Flesh, flesh of deer &c.
Māl. 5. 5.
Monier Williams Cologne
English
जाङ्गल
mfn.
(fr. जङ्ग्°) arid, sparingly grown with trees and plants (though not unfertile
covered with jungle,
W.
),
Mn.
vii, 69
Yājñ.
i, 320
Suśr.
&c.
found or existing in a jungly district (water, wood, deer),
Suśr.
made of arid wood, coming from wild deer, i, iii
Hcat.
i, 5, 375
wild, not tame,
W.
savage,
W.
जाङ्गल
m.
the francoline partridge, Siṃhās. xxvi, 2
N.
of a man,
Śatr.
x, 138 ff.
pl.
N.
of a people,
MBh.
v, 2127
vi, 346 and 364 (cf. कुरु-)
जाङ्गल
n.
venison,
Suśr.
meat,
Bālar.
iii, 3
for °गुल, q.v.
cf.
ऋषि-जाङ्गलिकी.
Monier Williams 1872
English
जाङ्गल जाङ्गल, अस्, ई, अम् (fr. जङ्गल),
arid
sparingly grown with trees &c. but nevertheless
fertile
rural, picturesque, diversified with hill, vale,
wood, and water
found or existing in such a district
desert, covered with jungle
wild, not tame (as an
animal &c.)
savage, barbarous
(अस्), m. the franco-
line partridge
N. of a man
(आस्), m. pl., N. of a
people
(ई), f. the plant Mucuna Pruritus
(अम्), n.
flesh
game, the flesh of deer &c.
Macdonell
English
जाङ्गल jāṅgala,
a.
open, dry, even, and productive 🞄(country)
existing in such a country
🞄m. quail
n.
game, meat.
Benfey
English
जाङ्गल जाङ्गल, i. e. जङ्गल + अ,
I.
adj.
1. Dry, even and productive (coun-
try), Man. 7, 69.
2. Existing in such a
country, Suśr. 1, 184, 12.
3. Belong-
ing to game which lives in such a
country, Suśr. 1, 72, 2.
II.
n.
Game,
Suśr. 2, 342, 21.
III.
m.
pl. The name
of a people, MBh. 5, 2127.
--
Comp.
कुरु-, 1.
n.
the name of a country,
Rām. 2, 68, 13. 2.
m.
pl. the name of
its inhabitants, MBh. 3, 356.
Apte Hindi
Hindi
जाङ्गल
वि* - जङ्गल + अण्
"देहाती, चित्रोपम"
जाङ्गल
वि* - -
जङ्गली
जाङ्गल
वि* - -
"बर्बर, असभ्य"
जाङ्गल
वि* - -
"बंजर, ऊसर"
जाङ्गलः
पुं*
- -
"चकोर, तीतर"
जाङ्गलम्
नपुं*
- -
मांस
जाङ्गलम्
नपुं*
- -
हरिण का मांस
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जाङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿತ್ತಿರಿಪಕ್ಷಿ /ಕಪಿಂಜಲ ಪಕ್ಷಿ
जाङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯದ ಮೃಗಗಳ ಮಾಂಸ
जाङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು
जाङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಂಗಲ ದೇಶ /ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ
जाङ्गल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ /ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-५३)
व्युत्पत्तिः - > जङ्गले भवः
L R Vaidya
English
jAMgala {% (I) a. (f. ली) %} 1. Rural, picturesque
2. wild
3. savage, barbarous.
jAMgala {% (II) m. %} The francoline partridge.
jAMgala {% (III) n. %} Flesh.
Indian Epigraphical Glossary
English
jāṅgala (IA 18), cf. s-ānūpa-jāṅgala, an epithet of the gift
land
either ‘arid’ or ‘covered with jungle’.
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
जङ्गलः स्याज्जाङ्गलोऽपि मालवन्मालको मतः ८४
-wordlist-
जाङ्गल (पुं), मालक (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पलल
पलल, जाङ्गल, मांस, पल, पिशित, आमिष, क्रव्य, तरस
पललं जाङ्गलं मांसं पलं पिशितमामिषम्
क्रव्यं तरसमेकार्थं विस्रं स्यादामगन्धिकम् ६३१
verse 3.1.1.631
page 0072
नाममाला
Sanskrit
जाङ्गल, पिशित, मांस, पल, पेशी
जाङ्गलं पिशितं मांसं पलं पेशी तत्प्रियः
यातुधानस्तथा रक्षो रात्र्यादिचर इष्यते ५५
verse 0.1.1.55
page 0030
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: जाङ्गलः
Root: जाङ्गल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Arid
Shloka(s):
3|1|45|2 अनूपः साम्बुरन्यस्तु जाङ्गलः शून्य उच्चटः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
3|1|45|2 जाङ्गलः (जाङ्गल) (पुं) Arid
3|1|45|2 जाङ्गला (जाङ्गल) (स्त्री) Arid
3|1|45|2 जाङ्गलम् (जाङ्गल) (नपुं) Arid
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः भूमिः
Mahabharata
English
Jāṅgala, pl. (ºāḥ), a people. § 561 (Yānasandhip.): V, 54, 2127 (Kuravas te sa-Jºāḥ).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 346 (Mādreya-Jºāḥ), 364. Cf. Kurujāṅgala, pl.
पुराणम्
English
जांगल / JĀṄGALA. A country in ancient india. (M.B. bhīṣma Parva, Chapter 9, Stanza 56).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जाङ्गलं,
क्ली,
(जाङ्गलेषु स्थलजपशुविशेषेषु भवम् ।जाङ्गल + अण् ।) मांसम् इति हेमचन्द्रः
जाङ्गलः,
पुं,
(जङ्गले भवः जङ्गल + अण् ।)कपिञ्जलपक्षी इति मेदिनी ले, ९५
निर्व्वारिदेशः इति शब्दरत्नावली
(अस्यलक्षणं यथा, --“स्वल्पोदकतृणो यस्तु प्रवातः प्रचुरातपः ।स ज्ञेयो जाङ्गलो देशः बहुधान्यादिसंयुतः
”)भावप्रकाशमतेऽस्य लक्षणं यथा, --“आकाशशुभ्र उच्चश्च स्वल्पपानीयपादपः ।शमीकरीरविल्वार्कपीलुकर्कन्धुसङ्कुलः
हरिणैणर्क्षपृषतगोकर्णखरसङ्कुलः ।सुस्वादुफलवान् देशो वातलो जाङ्गलः स्मृतः
”(“खरपरुषविशालाः पर्व्वताः कण्टकीर्णाःदिशि दिशि मृगतृष्णा भूरुहाः शीर्णपर्णाः ।अतिखररविरश्मिः पांशुभृत् शुष्कभूमिःसरसरसविहीनः कूपकाम्भःप्रकर्षः
तदनुविरसशस्याद्दारुणो गोमनुष्यःप्रभवति रसमांसं रूक्षभावञ्च सम्यक् ।पुनरपि हिमवाहं शालिशस्यं चेक्षु-र्भवति रुधिरपित्तं कोपमाशु ह्युपैति
”इति हारीते प्रथमस्थाने चतुर्थेऽध्याये
)तस्य गुणाः वातपित्तकारित्वम् उष्णत्वम् ।रूक्षत्वञ्च तद्देशीयजलगुणः अनूपदेशात्विपरीतत्वम् इति राजवल्लभः
रूक्षत्वम् ।लवणत्वम् लघुत्वम् तनुत्वम् पथ्यत्वम् ।वह्निकफबहुविकारकारित्वञ्च इति भाव-प्रकाशः
जङ्गलदेशोद्भवश्च
जाङ्गलः, त्रि, स्थलजपशुविशेषः यथा, --“हरिणैणकुरङ्गर्ष्यपृषतन्यङ्कुशम्बराः ।राजीवोऽपि मुण्डी चेत्याद्या जाङ्गलसंज्ञकाः
हरिणस्ताम्रवर्णः स्यादेणः कृष्णः प्रकीर्त्तितः ।कुरङ्ग ईषत्ताम्रः स्याद्धरिणाकृतिको महान्
ऋष्यो नीलाण्डको लोके रोरु इति कीर्त्तितः ।पृषतश्चन्द्रबिन्दुः स्याद्धरिणात् किञ्चिदल्पकः
न्यङ्कुर्बहुविषाणोऽथ शम्बरो गवयो महान् ।राजीवस्तु मृगो ज्ञेयो राजीभिः परितो वृतः
यो मृगः शृङ्गहीनः स्यात् मुण्डीति निगद्यते
”तस्य मांसस्य गुणाः मधुरत्वम् रूक्षत्वम् ।कषायत्वम् लघुत्वम् वल्यत्वम् बृंहणत्वम् ।वृष्यत्वम् दीपनत्वम् दोषहरत्वम् मूकत्व-प्तिन्मिनत्वगद्गदत्वार्द्दितवाधिर्य्यारुचिच्छर्द्दिप्रमेहसुखजरोगश्लीपदगलगण्डवायुनाशित्वञ्च इतिभावप्रकाशः
शीतत्वम् मनुष्यहितत्वम् इतिराजवल्लभः
*
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जाङ्गल
पु०
जङ्गले भवः जङ्गलप्रायो वा अण् वनप्राये२ जङ्गलस्थपशुमांसे तत्रत्ये उदके शब्दार्थचि० ।“अल्पोदकतृणो यस्तु प्रवातः प्रचुरातपः ज्ञेयोजाङ्गलो देशो बहुधान्यादिसंयुतः” कुल्लू० धृतवाक्योक्त-लक्षणे देशभेदे
पु०
भावप्र० अन्यथा तल्लक्षणमुक्तं यथा“आकाशशुभ्र उच्चश्च स्वल्पपानीयपादपः शमी-करीरविल्वार्कपीलुकर्कन्धुसङ्कुलः हरिणैणर्ष्यपृषतगोकर्णखरसङ्कुलः सुखादुफलवान् देशो वातलो-जाङ्गलः स्मृतः” ।“बहूदकनगोऽनूपः कफमारुतरोगवान् जाङ्गलो-ऽल्पाङ्गशाखी पित्तासृङ्मारुतोत्तरः” तद्देशगुणा-स्तत्रोक्ता जाङ्गलानां पशूनां विशेषः तन्मांसगुणाश्च तत्रैवोक्ता यथा “हरिणैणकुरङ्गर्ष्यपृषतन्यङ्कुशंवराः राजीवोऽपि मुण्डी चेत्याद्याःजाङ्गलसंज्ञकाः हरिणस्ताम्रवर्णः स्यादेणः कृष्णःप्रकीर्त्तितः कुरङ्ग ईषत्ताम्रः स्यादेणतुल्याकृतिर्म-हान् ऋष्यो नीलाङ्गको लोके सारोह्य इति की-र्त्तितः पृषतश्चन्द्रविन्दुः स्याद् हरिणात् किञ्चिद-ल्पकः न्यङ्कुर्बहुविषाणोऽथ शंवरो गवयो महान् ।राजीवस्तु मृगो ज्ञेयो राजिभिः परितोवृतः यो मृगःशृङ्गहीनः स्वात् मुण्डीति निगद्यते जाङ्गलाःव्रायशः सर्वे पित्तश्लेष्महराः स्मृताः किञ्चिद्वातकराश्चापिलघवो बलवर्द्धनाः” “तत्रेमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वामाद्रेयजाङ्गलाः” भा० भी० अ० कपिञ्जलखगेपु० स्त्री मेदि० स्त्रियां जातित्वात् ङीष्
Capeller
German
जाङ्गल trocken, eben, fruchtbar (Gegend)
in einer fruchtbaren Gegend lebend
m.
Haselhuhn
n.
Wildpret, Fleisch.
Burnouf
French
जाङ्गल जाङ्गल a. (जङ्गल) du désert, sauvage,
qui a l'aspect désert, qui ressemble à une solitude. -- S.
m.
la
perdrix francolin. -- S.
n.
chair, viande. -- S.
f.
जाङ्गली
carpopogon pruriens, bot.
जाय्गलि
m.
homme qui va dans les jongles chasser aux
serpents.
Stchoupak
French
जाङ्गल-
a. aride, relatif à la jungle
nt. viande, chair
m.
pl.
n.
d'un peuple.