| YouTube Channel

जागृवि (jAgRvi)

 
शब्दसागरः
English
जागृवि
m.
 (-विः) Fire or its deity.
E.
 जागृ to wake. Unadi affix क्विन्, न
गुणः । नृपे, तस्य स्वकार्य्ये अप्रमत्तत्वात् तथात्वम् । अग्नौ जागरणशीले च त्रि ।
Capeller Eng
English
जा॑गृवि
a.
 watchful, attentive, quick
exciting.
Yates
English
जागृवि (विः) 2.
m.
 Fire or its deity.
Spoken Sanskrit
English
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - going on burning
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - active
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - animating
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - not extinguishing
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - attentive
जागृवि - jAgRvi -
adj.
 - watchful
जागृवि - jAgRvi -
ind.
 - so as to watch
जागृवि - jAgRvi -
m.
 - king
जागृवि - jAgRvi -
m.
 - fire
Wilson
English
जागृवि
m.
 (-विः) Fire or its deity.
E.
 जागृ to wake, Uṇādi affix क्विन्.
Apte
English
जागृवि [jāgṛvi],
a.
Ved.
Watchful, attentive, vigilant.
Awake.
Clear, bright (as fire)
येन ज्योतिरजन- यन्नृतावृधो देवं देवाय जागृवि
Rv.*
 8.89.1.
Active, animating.
विः A king.
Agni or fire
देवो देवेष्वनवद्य जागृविः
Rv.*
 1.31.9.
Apte 1890
English
जागृवि a. Ved. 1 Watchful, attentive, vigilant.
2 A wake.
3 Clear, bright (as fire).
4 Active, animating.
विः 1 A king.
2 Agni, or fire.
Monier Williams Cologne
English
जा॑गृवि
mfn.
 (Pāṇ. vii, 3, 85) watchful, attentive,
RV.
AV.
PārGṛ.
 iii, 4
going on burning, not extinguishing,
RV.
active, animating (Soma, dice),
RV.
VS.
जा॑गृवि
m.
 a king,
Uṇ.
 , Sch.
fire,
L.
जा॑गृवि (इ),
ind.
 so as to watch,
VS.
 xxi, 36.
Monier Williams 1872
English
जागृवि, इस्, इस्, इ, Ved. watchful, attentive
awake
not extinguished, clear, bright (as fire)
active, ani-
mating, exciting
(इस्), m. fire or its deity
a king.
Macdonell
English
जागृवि jāgṛ-vi,
a.
 watchful
bright
stimulating.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जागृवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜ /ದೊರೆ
निष्पत्तिः - > जागृ (निद्राक्षये) -"क्विन्" (उ० ४-५४)
जागृवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ /ಬೆಂಕಿ
जागृवि
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಾಗರಣೆಯ ಸ್ವಭಾವದ /ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।
कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥
कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।
अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥
शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-
ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।
बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौ
बर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥
विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
-wordlist-
वह्नि (पुं), बृहद्भानु (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), धनञ्जय (पुं), हव्याशन (पुं), हविराशन (पुं), हुताशन (पुं), कृपीटयोनि (पुं), दमुनस् (पुं), विरोचन (पुं), आशुशुक्षणि (पुं), छागरथ (पुं), तनूनपाद् (पुं), कृशानु (पुं), वैश्वानर (पुं), वीतिहोत्र (पुं), वृषाकपि (पुं), पावक (पुं), चित्रभानु (पुं), अप्पित्त (क्ली), धूमध्वज (पुं), कृष्णवर्त्मन् (पुं), अर्चिष्मत् (पुं), शमीगर्भ (पुं), तमोघ्न (पुं), शुक्र (पुं), शोचिष्केश (पुं), शुचि (पुं), हुतवह (पुं), उषर्बुध (पुं), सप्तजिह्व (पुं), मन्त्रजिह्व (पुं), ज्वालाजिह्व (पुं), ज्वलन (पुं), शिखिन् (पुं), जागृवि (पुं), जातवेदस् (पुं), बर्हिःशुष्मन् (पुं), अनिलसख (पुं), वसु (पुं), रोहिताश्व (पुं), आश्रयाश (पुं), बर्हिर्ज्योति (पुं), दहन (पुं), बहुल (पुं), हव्यवाह (पुं), अनल (पुं), अग्नि (पुं), विभावसु (पुं), सप्तार्चिस् (पुं), उदर्चिस् (पुं), स्वाहा (स्त्री), आग्नेयी (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जागृविः,
पुं,
 (जागर्त्ति साक्षिस्वरूपतयेति । जागृ +“जॄशॄस्तॄजागृभ्यः क्विन् ।” उणां । ४ । ५४ ।इति क्विन् ।) अग्निः । इति हेमचन्द्रः । ४ ।१६५ ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ५ । ११ । १ ।“जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः ॥
”जागर्त्ति प्रजानां शुभाशुभकार्य्यदर्शनार्थमिति ।नृपतिः । इत्युज्ज्वलदत्तः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जागृवि
पु०
 जागृ--क्विन् न गुणः । १ नृपे उज्ज्वल० तस्यस्वकार्य्येऽप्रमतत्वात् तथात्वम् । २ अग्नौ हेम० ३ जाग-रणशीले
त्रि०
 “समानमज्मन् पर्य्येति जागृविः”ताण्ड्य० ब्रा० १ । ७ । ६ । “जागृविः जागरूकः” भा०“विभीदको जागृविर्मह्यमच्छान्” ऋ० १० । ३४ । १ । “जनस्यगोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः” ऋ० ५ । ११ । १ ।
Capeller
German
जा॑गृवि wachsam, munter
belebend.
Grassman
German
jā́gṛvi [von gar, Intens.], a., wachsam, und zwar 1〉 von Agni, als dem nicht verlöschenden, aber auch als dem wachsamen Behüter des Hauses
2〉 wachsam, regsam, vom Soma, 3〉 von Indra
4〉 wachsam, d. h. nicht ablassend, vom Gebet und Opfer.
-e 1〉 {237, 7}
{258, 3}. — 3〉 {701, 23}.
-is 1〉 {31, 9}
{236, 12}
{260, 3}
{365, 1} (gopā́s)
{664, 29}. — 2〉 {748, 2}
{756, 3}
{783, 1}
{809, 2}. _{809, 37}
{818, 4}
{819, 6}. _{819, 12}
{860, 1} (sómasya‿iva bhakṣás). — 4〉 matís {273, 1}
dhī́s {273, 2}.
-im 1〉 {456, 8} (viśpátim). — 2〉 {271, 8}. — 3〉 adhvarám {262, 5}.
-i 1〉 jyótis {698, 1}.
Burnouf
French
जागृवि जागृवि
m.
 (sfx. वि) le veilleur de nuit,
c-à-d. le feu sacré, Agni.