| YouTube Channel

जसु (jasu)

 
Capeller Eng
English
ज॑सु
f.
exhaustion, weakness.
Spoken Sanskrit
English
जसु jasu
f.
hiding-place
जसु jasu
f.
resting-place
जसु jasu
f.
weakness
जसु jasu
f.
exhaustion
Apte
English
जसुः [jasuḥ], 1 A weapon (आयुध).
Weakness, exhaustion.
Apte 1890
English
जसुः 1 An weapon(आयुध).
2 Weakness, exhaustion.
Monier Williams Cologne
English
ज॑सु
f.
exhaustion, weakness,
RV.
x, 33, 2
‘resting-place’, hiding-place (?), x, 68, 6.
Monier Williams 1872
English
जसु, उस्, f., Ved. exhaustion, weakness
a hiding-
place, cover (?).
Macdonell
English
जसु jás-u,
f.
exhaustion
-uri,
a.
exhausted
🞄-van,
a.
wretched.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जसु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಣ /ಮೇಲ್ಮೆಯ ಮಟ್ಟ /ದರ್ಜೆ
विस्तारः - > "गुणे जसुः"- वैज०
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
जस्
मूलधातुः:
जसु
धात्वर्थः:
हिंसायाम्-ताडने
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
जासयति-ते
धातुः:
जस्
मूलधातुः:
जसु
धात्वर्थः:
मोक्षणे
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
जस्यति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
जसुँ जसु मोक्षणे
- जस्यति अजसत् 105
जसुँ जसु हिंसायाम्
- चौरस्योज्जासयति (17) 131
जसुँ जसु ताडने
- जासयति अर्थभेदात् पुनः पठ्यते जस्यतीतिदिवादेर्जसु मोक्षण इत्यस्य 179
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जसु
पु०
जस--उन् आयुधे “यदा बलस्य पीयतो जसुम्”ऋ० १० ६८ “जसुमायुधम्” भा०
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
जसुँ जसु मोक्षणे
- जस्यति अजसत् जस्त्वा, जसित्वा नमिकम्पि (32167) इति रः-अजस्रम् चुरादौ जस हिंसायाम् (10117)-उज्जासयति 99
जसुँ जसु हिंसायाम्
जासिनिप्रहण- (2356) इति षष्ठी चौरस्योज्जासयति दिवादौ (4105) जस्यति 130
धातुवृत्तिः
Sanskrit
जसुँ जसु (अर्थः) मोक्षणे
जस्यति इत्यादि यस्यतिवत् ( अजस्रम्) "नमिकम्पिस्म्यस'' इतिनञ्पूर्वाज्जसेरप्रत्ययः स्वभ्ज्ञावादयं क्रियासात्ये "जासिनिग्रहण'' इति कर्मणि षष्ठीविधौहिंसार्थग्रहणात् अस्य बद्धान् जासयतीति द्वितीयैव जसि रक्षणे, जसु हिंसायाम्, जसु ताडने, इति त्रयं चुरादौ 103
जसुँ जसु (अर्थः) हिंसायाम्
( जासयति चोरस्य चोरमिति वा ) "जासिनिप्रहण'' इति कर्मणिशेषे षष्ठी जासीति निर्द्देशाच्चोरमजीजसदित्यत्र षष्ठीति न्यासे इदमपि दूषितं प्रागेव क्त्वायामिड्विकल्पार्थादूदित्करणादस्य णिजनित्य इति जसतीति भवति ( जसित्त्वा जस्त्वा जस्तम् ) 134
जसुँ जसु (अर्थः) ताडने
( जासयति चोरस्य ) "जासिनिप्रहण'' इति कर्मणि शेषे षष्ठी हिंसायां पठितस्यास्य पुनः पाठोऽर्थभेदात् नहि ताडनं हिंसा, तज्जन्यत्वात्तस्याः उदित्वादस्यापि णिज्विकल्पितः तेन जसतीति भवति 183
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जसु मोक्षणे”@} 2 ‘मोक्षणे जस्यतीति स्यात् णावत्रार्थे तु जंसयेत्।।
हिंसाताडनयोर्धात्वोः उदितोर्जासयेदिति।’ 3 इति देवः।
जासकः-सिका, जासकः-सिका, जिजसिषकः-षिका, जाजसकः-सिका
जसिता-त्री, जासयिता-त्री, जिजसिषिता-त्री, जाजसिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकग्रसुधातुवत् 4 ज्ञेयानि।
नञ्- पूर्वादस्माज्जसेः ‘नमिकम्पिस्म्यजस--’ 5 इति रप्रत्यये-- 6 अजस्रम् इति भवति।
अयं स्वभावात् क्रियासातत्ये वर्तते।
अस्य धातोः परस्मैप दित्वात् दिवादित्वाच्च जस्यन्-न्ती, जसिष्यन्-न्ती-ती इति शतरि रूपाणीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५९५)
02
=>
(४-दिवादिः-१२११। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १८८-९)
04
=>
(४४०)
05
=>
(३-२-१६७)
06
=>
[[B। ‘अजस्रमास्फालितवल्लकीगुणक्षतोज्ज्वलाङ्गुष्ठनखांशुभिन्नया।’ शि। पा। १। ९।]]
1 {@“जसु हिंसायाम्”@} 2 उदित्करणाण्णिचो वैकल्पिकत्वम्।
‘मोक्षणे जस्यतीति स्यात् णावत्रार्थे तु जंसयेत्।।
हिंसाताडनयोर्धात्वोः उदितोर्जासयेदिति।’ 3 इति देवः।
आसकः-सिका, जिजासयिषकः-षिका, जासकः-सिका, जिजसिषकः-षिका, जाजसकः-सिका
आसयिता-त्री, जिजासयिषिता-त्री, जसिता-त्री, जिजसिषिता-त्री, जाजसिता-त्री
जासयन्-न्ती, जिजासयिषन्-न्ती, जसन्-न्ती, जिजसिषन्-न्ती
-- 4 जासयिष्यन्-न्ती-ती, जिजासयिषिष्यन्-न्ती-ती जसिष्यन्-न्ती-ती, जिज-सिषिष्यन्-न्ती-ती
-- जासयमानः, जिजासयिषमाणः
-- जाजस्यमानः
जासयिष्यमाणः, जिजासयिषिष्यमाणः, -- जाजसिष्यमाणः
5 उज्जाः-उज्जासौ-उज्जासः
-- -- जासितः, जिजासयिषितः, 6 जस्तं-तः, जिजसिषितः, जाजसितः-तवान्
जासः 7 असुरजासी, जिजासयिषुः, जसः, जिजसिषुः, जाजसः
जासयितव्यम्, जिजासयिषितव्यम्, जसितव्यम्, जिजसिषितव्यम्, जाजसितव्यम्
जासनीयम्, जिजासयिषणीयम्, जसनीयम्, जिजसिषणीयम्, जाजसनीयम्
जास्यम्, जिजासयिष्यम्, जास्यम्, जिजसिष्यम्, जाजस्यम्
ईषज्जासः-दुर्जासः-सुजासः
-- -- जास्यमानः, जिजासयिष्यमाणः, जस्यमानः, जिजसिष्यमाणः जाजस्यमानः
जासः, जिजासयिषः, जासः, जिजसिषः, जाजसः
जासयितुम्, जिजासयिषितुम्, जसितुम्, जिजसिषितुम्, जाजसितुम्
जासना, जिजासयिषा, जस्तिः, जिजसिषा, जाजसा
जासनम्, 8 चौरस्य] उज्जासनम्, जिजासयिषणम्, जसनम्, जिजसिषणम्, जाजसनम्
जासयित्वा, जिजासयिषित्वा, 9 जसित्वा-जस्त्वा, जिजसिषित्वा, जाजसित्वा
प्रजास्य, प्रजिजासयिष्य, प्रजस्य, प्रजिजसिष्य, प्रजाजस्य
10 जासम् २, जासयित्वा २, जिजासयिषम् २, जिजासयिषित्वा २, जासम् २, जासित्वा २, जिजसिषम् २, कोजसिषित्वा २, जाजसम्
जाजसित्वा।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५९६)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६६९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १८८-९)
04
=>
[पृष्ठम्०५६३+ २४]
05
=>
[[१। णिजन्तात् क्विपि उपधावृद्धौ क्विब्लोपे णेर्लोपे ‘ससजुषो रुः’ (८-२-६६) इति रुत्वे विसर्गे रूपम्।]]
06
=>
[[२। उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पनात्, निष्ठायाम्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः।]]
07
=>
[[आ। ‘इत्थं वदत्यसुरजासिनि पिण्डितायस्स्थेमाऽथ रोषितमतिः प्रतिमल्लडेपी।’ धा। का। ३। ३२।]]
08
=>
[[[३। कर्मणः शेषत्वविवक्षायाम् ‘जासिनिप्रहण--’ (२-३-५६) इति षष्ठी भवति। तस्य ‘प्रतिपदविधाना षष्ठी समस्यते’ इति वचनात् समासाभावः फलम्।]]
09
=>
[[४। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]
10
=>
[पृष्ठम्०५६४+ २५]
1 {@“जसु ताडने”@} 2 ‘हिंस ताडनयोर्धात्वोः उदितोर्जासयेदिति।’ 3 इति देवः।
जासकः-सिका, जिजासयिषकः-षिका, जासकः-सिका, जिजसिषकः-षिका, जाजसकः-सिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि अव्यव- हितपूर्वलिखितहिंसार्थकजसुधातुवत् 4 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५९७)
02
=>
(१०-चुरादिः-१७१९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १८९।)
04
=>
(५९६)
Capeller
German
1. ज॑सु
f.
Erschöpfung.
2. जसु = जस् (g.).
Grassman
German
jásu, f., 1〉 Erschöpfung, Mattigkeit [von jas]
2〉 Ruhestätte.
-us 1〉 {859, 2}.
-um 2〉 {894, 6} valásya.