| YouTube Channel

जलराक्षसी (jalarAkSasI)

 
Capeller Eng
English
जलराक्षसी
f.
N.
 of a sea-monster.
Monier Williams Cologne
English
जल—राक्षसी
f.
N.
 of a female demon (mother of the Nāgas who tried to prevent Hanumat's crossing the straits between the continent and Ceylon by attempting to swallow him
he escaped by reducing himself to the size of a thumb, darting through her huge body and coming out at her right ear),
MBh.
 iii, 16255
(called Su-rasā),
R.
 v, 6, 2 ff.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जलराक्षसी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಿಕೆಯೆಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸಿ
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जलराक्षसी स्त्री जलस्थिता राक्षसी । सिंहिकानाम्न्यांछायां गृहीत्वाऽऽकर्षिण्यां लवणाम्भसि स्थितायां राक्ष-स्याम् “शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम्” भा०ब० २८१ अ० । सा हि हनूमता यथा हता तथा रामा०सु० १ अ० उक्तम् ।“प्लवमानन्तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षमी । मनसाचिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी । अद्य दीर्थस्य कालस्यभविष्याम्यहमाशिता । इदं मम महासत्वं चिरस्य वश-मागतम् । इति संचिन्त्य मनसा च्छायामस्य समाक्षि-पत् । छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः ।समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा षङ्गूकृतपराक्रमः । प्रतिलोमेनवातेन महानौरिव सागरे । तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्ष-माणस्तदा कपिः । ददर्श स महासत्वमुत्थितं लवणा-म्भसि । तद्दृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननम् ।कपिराज्ञा यथाख्यातं सत्वमद्भुतदर्शनम् । छायाग्राहिमहावीर्यं तदिदन्नात्र संशयः । स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेनसिंहिकां मतिमान् कपिः । व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीववलाहकः । तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः ।वक्त्रं प्रसारयामास पातालाम्बरसन्निभम् । घनराजीवगर्जन्ती वानरं समदिदवत । स ददर्श ततस्तस्या विकृतंसुमहन्मुखम् । कीयमात्रञ्च मेधावी मर्माणि च महा-कपिः । स तस्या विकृते वक्त्रे वजसंहननः कपिः । संक्षिप्यमुहुरात्मानं निपपात महाकपिः । आस्ये तस्यानिमज्जन्तन्ददृशुः सिद्धचारणाः । ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्वंपर्वणि राहुणा । ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्यवानरः । उत्पपाताथ वेगेन मनःसम्पातविक्रमः” ।