| YouTube Channel

जम्बुक (jambuka)

 
शब्दसागरः
English
जम्बुक
m.
 (-कः)
1. A jackal.
2. The deity of water, VARUNA.
3. A low
man.
4. The rose apple. जम् to eat, affix उकच् and वुक् augment,
eating flesh, &c. or जम्बु as above, and क added the affix also being
ऊकच्, जम्बूक । जम्बः इव कायति कै-क ।
Capeller Eng
English
जम्बुक
m.
 a jackal (used also as an abusive word).
Yates
English
जम्बुक (कः) 1.
m.
 A jackal
Varuna
a low man
rose-apple.
Spoken Sanskrit
English
जम्बुक - jambuka -
m.
 - rose apple [ Eugenia Jambos - Bot. ]
जम्बुक - jambuka -
m.
 - low man
जम्बुक - jambuka -
m.
 - kind of Bignonia [ possibly Bignonia Indica - Bot. ]
जम्बुक - jambuka -
m.
 - jackal
Wilson
English
जम्बुक
m.
 (-कः)
1 A jackall.
2 The deity of water, VARUṆA.
3 A low man.
4 The rose apple.
E.
 जम to eat, affix उकच् and वुक् augment, eating flesh, &c. or
जम्बु as above, and कन् added
the affix also being ऊकच्, जम्बूक.
Apte 1890
English
जंबु(बू)कः (की f.) 1 A jackal.
2 A low man.
3 The rose apple tree.
4 An epithet of Varuṇa.
Monier Williams Cologne
English
जम्बुक
m.
 a jackal,
MBh.
R.
Pañcat.
&c.
a low man,
Cāṇ.
Eugenia Jambos,
L.
a kind of Bignonia,
L.
N.
 of Varuṇa,
L.
of an attendant in Skanda's retinue,
MBh.
 ix, 2576
of a Śūdra, xii, 153, 67 (शम्ब्°, C)
Monier Williams 1872
English
जम्बुक जम्बुक, अस्, m. a jackal
a low
man
N. of one of the attendants of Skanda
an
epithet of Varuṇa
the plant Eugenia (commonly
called गोलाप जाम)
or perhaps a kind of Śyoṇāka
(आ), f. a female jackal
[cf. जम्बूक।]
—जम्बु-
केश्वर-तीर्थ (°क-ईश्°), अम्, n., N. of a Tīrtha.
Macdonell
English
जम्बुक jambu-ka,
m.
 jackal
vile person.
Benfey
English
जम्बुक जम्बुक,
m.
 A jackal, Pañc.
35, 2.
f.
 का, A female jackal, Pañc.
iv. d. 64.
Apte Hindi
Hindi
जम्बुकः
पुं*
 - -
गीदड़
जम्बुकः
पुं*
 - -
नीच मनुष्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जम्बु(म्बू)क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೃಗಾಲ /ನರಿ
निष्पत्तिः - > जमु (अदने) - "कुः" (उ० १-३७) । निपा० । पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > जमति मांसमत्ति
प्रयोगाः - > "गृध्रा कङ्का बकाः श्येना वायसा जम्बुकास्तथा"
उल्लेखाः - > भा० द्रोण० ९७-१३
जम्बु(म्बू)क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೇರಿಳೆ ಮರ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "कूः" बुक् च बाहु० ह्रस्वः । स्वार्थे "कः"
जम्बु(म्बू)क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಮ್ಮರ /ತಿಗಡು ಮರ
जम्बु(म्बू)क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರುಣ
जम्बु(म्बू)क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಚ /ಅಧಮ
विस्तारः - > "जम्बूकः फेरवे नीचे पश्चिमाशापतावपि"- मेदि० । "जम्बुको वरुणे फेरौ" - हेम० ।
L R Vaidya
English
jaMbuka {% m. (fem. ˚की) %} 1. A jackal
2. a low man.
Bopp
Latin
जम्बुक m. canis aureus. AM.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शृगाल
पु
शृगाल, जम्बुक, भीरु, दानव
शृगालो जम्बुको भीरुः शृगालो दानवो मतः ॥ ७९ ॥
verse 2.1.1.79
page 0013
Lanman
English
jambuka, m. jackal.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
जम्बुक 1. a) Damayantīk. 34.
जम्बुक m. Beiname Varuṇa's, S II, 194, 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सृगालो जम्बुकः फेरुः फेरण्डः फेरवः शिवा ॥ १२८९ ॥
घोरवाशी भूरिमायो गोमायुर्मृगधूर्तकः ।
हूरवो भरुजः क्रोष्टा शिवाभेदेऽल्पके किखिः ॥ १२९० ॥
-wordlist-
सृगाल (पुं), शृगाल (पुं), जम्बुक (पुं), फेरु (पुं), फेरण्ड (पुं), फेरव (पुं), शिवा (स्त्री), घोरवाशिन् (पुं), भूरिमाय (पुं), गोमायु (पुं), मृगधूर्तक (पुं), हूरव (पुं), भरुज (पुं), क्रोष्टृ (पुं), किखि (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गोमायु
गोमायु, भूरिमाय, शृगाल, जम्बुक, शिवा, फेरण्ड, फेरव, फेरु, क्रोष्टृ, मृगधूर्तक
गोमायुर्भूरिमायः स्याच्छृगालो जम्बुकः शिवा ।
फेरण्डः फेरवः फेरुः क्रोष्टा च मृगधूर्तकः ॥ २२९ ॥
verse 2.1.1.229
page 0028
Mahabharata
English
Jambuka^1, a warrior of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2576.
Jambuka^2, v. Śambuka.
पुराणम्
English
जम्बुक / JAMBUKA. (JAMBUMĀLIKA). A śūdra Sage. The child of a brahmin died when śrī rāma, after his twelve years’ exile in forest had returned to ayodhyā and was ruling the country in an ideal manner. The brahmin and his wife carried the dead body of their child to the palace with loud lamentations. Everybody felt surprised how there could be child-death in the land when the King was ruling it in the most dhārmic (righteous) manner. Then did nārada, who was present in the assembly, point out that in a corner of Rāmarājya a śūdra Sage was doing tapas and that it was the reason for the untimely death of the brahmin child. At once śrī rāma set out in search of the śūdra Sage after directing śatrughna to see that no enemy entered the country, and asking lakṣmaṇa to take care of the dead body of the brahmin child. After a rather detailed search śrī rāma found jambuka at the mountain called Śailam doing tapas hanging from the branch of a tree on his legs with head down. He told śrī rāma that he was the śūdra Sage called jambuka and was performing tapas thus so that he might ascend to heaven in his very body. śrī rāma at once cut off the head of the śūdra Sage, who attained, as soon as Rāma's sword fell on him, mokṣa (salvation), and the dead child of the brahmin returned to life again. (uttara rāmāyaṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जम्बुकः,
पुं,
 (जमतीति । जमु भक्षणे + “मृगय्वादयश्च ।” उणां १ । ३८ । इति कुप्रत्ययेन निपा-तनात् साधुः । ततः स्वार्थे कन् ।) शृगालः ।(यथा, महाभारते । १ । १४१ । ४६ ।“एवं तेषु प्रयातेषु जम्बुको हृष्टमानसः ।खादति स्म तदा मांसमेकः सन्मन्त्रनिश्चयात् ॥
”)वरुणः । (जम्बु इव कायतीति । कै + कः ।)वृक्षविशेषः । गोलापजाम इति भाषा ॥
नीचेत्रि । इति शब्दरत्नावली ॥
श्योणाकप्रभेदः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(सुवर्णकेतकी । यथा, --“केतकः सूचिकापुष्पो जम्बुकः क्रकचच्छदः ।सुवर्णकेतर्का त्वन्या लघुपुष्पा सुगन्धिनी ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे मागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जम्बुक
पु०
 जम्बु इव कायति वैक । (गोलावजाम) इतिख्याते १ वृक्षे । २ नीचे
त्रि०
 ३ श्योनाके राजनि० । स्वार्थेक । ४ जम्बुशब्दार्थे । ५ शृगाले पुंस्त्री० । “गृध्राः कङ्काबलाः श्येनावायसा जम्बुकास्तथा” भा० द्रो० ९७ अ० ।स्त्रियां जातित्वात् ङीष् । “मत्स्यमांसपरिभ्रष्टाकिं जम्बुकि! निरीक्षसे” उद्भटः । ५ कुमारानुचरभेदे ।“शृणु नामानि चाप्येषां येऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाः”इत्युपक्रमे “सञ्चारकः कोकनदी गृध्रपत्रश्च जम्बुकः”भा० श० ४९ अ० । दीर्घमध्येऽपि तदनुचरे तत्रैवाध्यायेचासवक्त्रश्च जम्बूकः शाकवक्त्रश्च कञ्जलः” ।
Capeller
German
जम्बुक
m.
 Schakal (auch als Schimpfwort).