जम्बीर (jambIra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 जम्बीर m.
  (-रः)
	 1. Common lime,  (Citrus acida
) the name seems to be
applied to more than one species.
	 2. A plant,  called by some a
sort of basil,  with small leaves
 also जम्भीर,  and जम्बिर.
 E.
  जम् to eat, 
ईरन् affix,  and वुक् augment.

Capeller Eng

English

 जम्बीर m.
  the citron tree
 n.
  a citron. 

Yates

English

 जम्बीर (रः) 1.
m.
  Common lime.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

जम्बीर 	-	 jambIra 	-	 n.
  	-	 lemon
सुपूर 	-	  supUra 	-	 n.
  	-	  citron  [ kind of lemon ]
निम्बूकफलपानक 	-	  nimbUkaphalapAnaka 	-	 n.
  	-	 lemonade
अम्बुकेशर 	-	  ambukezara 	-	 m.
  	-	 lemon tree
गम्भीर 	-	  gambhIra 	-	 m.
  	-	 lemon tree
अतिगन्ध 	-	  atigandha 	-	 m.
  	-	 lemon-grass
जम्बीररस 	-	  jambIrarasa 	-	 n.
  	-	 lemon juice
जम्बीरपानक 	-	  jambIrapAnaka 	-	 n.
  	-	 lemon juice
निम्बु सुवासतृण 	-	  nimbu suvAsatRNa 	-	 n.
  	-	 lemon grass  [ Bot.: Cimbopogon citratus ]
गन्धाम्ला 	-	  gandhAmlA 	-	 f.
  	-	  wild lemon tree
बीजक 	-	  bIjaka 	-	 m.
  	-	  citron or lemon
गाढ निम्बू पीत 	-	  gADha nimbU pIta 	-	 adj.
  	-	  deep lemon yellow
निम्बूक 	-	  nimbUka 	-	 m.
  	-	  common lime or lemon  [ Citrus Acida - Bot. ]
निम्बू 	-	  nimbU 	-	 m.
  	-	  common lime or lemon  [ Citrus Acida - Bot. ]
लुङ्ग 	-	  luGga 	-	  citrus fruit resembling lemon   citron

Wilson

English

 जम्बीर
m.
  (-रः)
1 Common lime,  (Citrus acida
) the name seems to be applied to more than one
species.
2 A plant,  called by some a sort of basil,  with small leaves
 also
जम्भीर,  and जम्बिर.
E.
  जम to eat,  ईरन् affix,  and बुक् augment.

Apte

English

जम्बीरः [jambīrḥ],  The citron tree. -रम् A citron
 बिल्वैः कपित्थै- र्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभिः Bhāg.*
  8.2.14.

Apte 1890

English

 जंबीरः The citron tree. 
रं A citron. 

Monier Williams Cologne

English

 जम्बीर m.
  (=  °म्भीर) =
  °म्भिन्,  the citron tree,  BhP.
   viii,  2,  13
 SkandaP.
   &c.
  

 =
  °रक,  Suśr.
 

 जम्बीर n.
  a citron,  ib.

Monier Williams 1872

English

 जम्बीर,  अस्,  m. the citron tree or common
lime
 a plant called by some a sort of basil with
small leaves,  a kind of Ocimum,  = मरुवक or
प्रस्थ-पुष्प
 (अम्),  n. a citron
 [cf. जम्-
भीर,  जम्भ,  जम्भल।]

Apte Hindi

Hindi

जम्बीरः
पुं*
  - "जम्भ् +  ईरिन्,  ब आदेशः"
चकोतरे का पेड़

जम्बीरम्
नपुं*
   - -
चकोतरा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

जम्बीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಂಬೆ ಗಿಡ
जम्बीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರುಗ
जम्बीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಗ್ಗರ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > जमु (अदने) - "ईरन्" (उ० ४-३५) निपा० ।
व्युत्पत्तिः - > जम्यते

L R Vaidya

English

 jaMbIra {% (I) m. %} The citron tree.

 jaMbIra {% (II) n. %} A citron.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyur rtsi chen po
जम्बीर / जम्भीर

gam bu ra
जम्बीर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
करुणे मल्लिकापुष्पो जम्बीरे जम्भजम्भलौ ॥ ११४९ ॥
-wordlist-
 
करुण (पुं),  मल्लिकापुष्प (पुं),  जम्बीर (पुं),  जम्भ (पुंक्ली),  जम्भल (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

करुण
करुण,  जम्बीर
करुणो जम्बीरः स्याद्बदरी कुवली च कर्कन्धुः ॥ १९४ ॥
verse 2.1.1.194
page 0024

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: जम्बीरः
Root: जम्बीर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Small kind of Tulaśi
Shloka(s):
3|3|120|1 ► अल्पपत्रस्तु जम्बीरः फणिर्जकसमीरणौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|120|1 ⇢ अल्पपत्रः (अल्पपत्र) (पुं) ⇒ Small sort of Tulasi ⇒ 
➠ 3|3|120|1 ⇢ जम्बीरः (जम्बीर) (पुं) ⇒ Small kind of Tulaśi ⇒ 
➠ 3|3|120|1 ⇢ फणिर्जकः (फणिर्जक) (पुं) ⇒ Small kind of Tulasi
 Tamil Cir̤u tuḻāy ⇒ 
➠ 3|3|120|1 ⇢ समीरणः (समीरण) (पुं) ⇒ Small kind of Tulasi
 Tamil Cir̤u tuḻāy ⇒ 
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ तुलसी
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  जम्बीरः
Root:  जम्बीर
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ 
Shloka(s): 
2|4|79|1 ► समीरणो मरुबकः प्रस्थपुष्पः फणिज्जकः। (वनौषधिवर्गः)
2|4|79|2 ► जम्बीरोऽप्यथ पर्णासे कठिञ्जरकुठेरकौ॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|4|79|1 ⇢ समीरणः (समीरण) (पुं) ⇒ air, wind, breath, breeze, promoting, traveller, stimulating, wind of the body, causing activity, setting in motion, marjoram or a similar plant
➠ 2|4|79|1 ⇢ मरुबकः (मरुबक) (पुं)
➠ 2|4|79|1 ⇢ प्रस्थपुष्पः (प्रस्थपुष्प) (पुं) ⇒ species of plant, variety of tulasi or basil, flowering on mountain-tops
➠ 2|4|79|1 ⇢ फणिज्जकः (फणिज्जक) (पुं)
➠ 2|4|79|2 ⇢ जम्बीरः (जम्बीर) (पुं)
Related word(s): 
जातिः ➡ ओषधिः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 जम्बीरः,  पुं,
   (जम्यते भक्ष्यते इति । जमु भक्षे+ “गम्भीरादयश्च ।” इति निपातनात् ईरन्प्रत्ययेन साधुः ।) फलवृक्षविशेषः । जामीरइति लेवु इति च भाषा । तत्पर्य्यायः । दन्त-शठः २ जम्भः ३ जंम्भीरः ४ जम्भलः ५ ।इत्यमरः । २ । ४ । २४ ॥
 जम्भी ६ रोच-नकः ७ शोधी ८ जाड्यारिः ९ दन्तहर्षणः १०गम्भीरः ११ जम्बिरः १२ दन्तकर्षणः १३ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 रेवतः १४ वक्त्रशोधी १५दन्तहर्षकः १६ । इति जटाधरः ॥
 तस्य गुणाः ।“जम्बीरमुष्णं गुर्व्वम्लं वातश्लेष्मविबन्धनुत् ।शूलं कासकफक्लेशच्छर्द्दितृष्णामदोषजित् ॥
आस्यवैरस्यहृत्पीडावह्निमान्द्यकृमीन् हरेत् ।स्वल्पजम्बीरिका तद्वत् तृष्णाच्छर्द्दिनिवारिणी ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
तस्य फलस्य गुणाः । अम्लमधुररसत्वम् । वात-नाशित्वम् । पथ्यत्वम् । पाचनत्वम् । रोचन-त्वम् । पित्तबलाग्निवृद्धिकारित्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
 अत्यम्लत्वम् । गुरुत्वम् । सुगन्धि-लम् । दुर्ज्जरत्वम् । वह्निकफवातविबन्धनाशि-त्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
 पक्वस्य तस्य गुणाः ।मधुरत्वम् । कफार्त्तिपित्तास्रदोषनाशित्वम् ।वर्णवीर्य्यरुचिपुष्टितृप्तिकारित्वञ्च । मरुवकः ।अर्जकः । सितार्जकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(क्षुद्रपत्त्रतुलसी । यथा,  वैद्यकरत्नमालायाम् ।“खरपर्णस्तु जम्बीरः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 जम्बीर पु०
  जम--गम्भीरा० नि० ईरन् बुक् च । (जामीरनेवु) ख्याते वृक्षभेदे । “जम्बीरमुष्णं गुर्वम्लं वात-श्लेष्मविबन्धनुत् । शूलकासकफक्लेशच्छर्दितृष्णामदोष-जित् । आस्यवैरस्यहृत्पीडावह्निमान्द्यकृमीन् हरेत् ।स्वल्पजम्बीरिका तद्वत्तृष्णाच्छर्दिनिवारिणी” भावप्र० ।२ मरुवके,  ३ अर्जके,  ४ सितार्जके,  राजनि० पृषो० ह्रस्वःजम्बिर तत्रार्थे पु०
  शब्दर० ।

Capeller

German

 जम्बीर m.
  Citronenbaum
 n.
  Citrone.

Stchoupak

French

 जम्बीर-
 m.
  citronnier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.