जन्तु (jantu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishजन्तु - jantu - - child
जन्तु - jantu - - person
जन्तु - jantu - - being
जन्तु - jantu - - insects
जन्तु - jantu - - servant
जन्तु - jantu - - creature
जन्तु - jantu - - kinsman
जन्तु - jantu - - tree
जन्तु - jantu - - living being
जन्तु - jantu - - man
जन्तु - jantu - - worms
जन्तु - jantu - - any animal of the lowest organisation
जन्तु - jantu - - offspring
जन्तु - jantu - - beast
जन्तु jantu insects
कीटघ्न kITaghna killing insects
कीटज kITaja coming from insects
कीताः सस्यम् बाधन्ते kItAH sasyam bAdhante insects spoil the crop
जन्तुमत् jantumat containing worms or insects
आकीटपतङ्गपिपीलकम् AkITapataGgapipIlakam down to worms flying insects ants
कौक्कुटिक kaukkuTika kind of mendicant who walks with his eyes fixed on the ground for fear of treading upon insects
जन्तु jantu worms
कृमयः kRmayaH pl. worms
कृमिल kRmila having worms
क्रिम्ण krimNa having worms
कृमिण kRmiNa having worms
जन्तुघ्न jantughna killing worms
सकीट sakITa full of worms
कीटशत्रु kITazatru enemy of worms
कृमिजग्ध kRmijagdha eaten by worms
कृमिभोजन kRmibhojana feeding on worms
कृमिकृत् kRmikRt generating worms
कृमिकण्टक kRmikaNTaka destroying worms
जन्तुनाशन jantunAzana destroying worms
कृमिज kRmija produced by worms
कीटपतङ्ग kITapataGga worms and pilsers
अन्तर्गडु antargaDu having worms within
कृमिन् kRmin affected with worms
अन्त्राद antrAda worms in the intestines
कृमिरोग kRmiroga disease caused by worms
अकृमिपरिसृप्त akRmiparisRpta not crawled over by worms
विपदुमक vipadumaka dead body gnawed by worms
जन्तुमत् jantumat containing worms or insects
कृमिमत् kRmimat affected or covered with worms
आकीटपतङ्गपिपीलकम् AkITapataGgapipIlakam down to worms flying insects ants
अन्तःकृमि antaHkRmi disease caused by worms in the body
पुण्ड्रक puNDraka man who lives by breeding silk-worms
कृमिकर्ण kRmikarNa worms or lice generated in the external ear
Wilson
EnglishApte
Englishजन्तुः [jantuḥ], [जन्-तुन्]
A creature, a living being, man
5.2
3.77.
The (individual) soul.
An animal of the lowest organization.
People, mankind.
कम्बुः a snail's shell.
a snail.
घ्नः the citron.
a snail. -फलः the Udumbara tree.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishजन्तु, उस्, m. a creature, a living being, man,
person
people, mankind
any animal, (usually beings
of the lowest organization, such as worms, insects,
&c.)
N. of a son of Somaka
[cf. क्षिति-जन्तु,
क्षुद्र-ज्°, जल-ज्°।]
—जन्तु-कम्बु, उ, n. any
animal living in a shell, as a snail
a snail's shell.
—जन्तु-घ्न, अस्, ई, अम्, killing worms
N. of
several vermifuge plants
(अस्), m. the citron
(ई),
f., N. of a plant, = विडङ्ग
(अम्), n. = विडङ्ग
Asa Fœtida.
—जन्तु-नाशन, अस्, ई, अम्, destroying
worms
(अम्), n. Asa Fœtida.
—जन्तु-पादप,
अस्, m., N. of a tree, = कोशाम्र.
—जन्तु-फल,
अस्, m. the glomerous fig-tree, Ficus Glomerata
[cf.
उदुम्बर।]
—जन्तु-मत्, आन्, अती, अत्, containing
worms or insects.
—जन्तु-मारिन्, ई, m. or (ई), f.
‘destroying worms, ’ the citron.
—जन्तु-हन्त्री, f.,
N. of a vermifuge, = विडङ्ग।
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiजन्तुः
- जन् + तृन्
"जानवर, जीवित प्राणी, मनुष्य"
जन्तुः
- -
"आत्मा, व्यक्ति"
जन्तुः
- -
निम्न जाति का जानवर
Shabdartha Kaustubha
Kannadaजन्तु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಾಣಿ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "तुः" (उ० १-७२)
व्युत्पत्तिः - > जायते
प्रयोगाः - > "एकः प्रजायते जन्तुः एक एव प्रलीयते । एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम् ॥" "अमर्षशून्येन जनस्य जन्तुना न जातहार्देन न विद्विषादरः" ।
उल्लेखाः - > मनु० ४-२४०, किरा० १-३३
जन्तु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯ /ಪುರುಷ
प्रयोगाः - > "बिभर्ति सर्वभूतानि वेदशास्त्रं सनातनम् । तस्मादेतत् परं मन्ये यज्जन्तोरस्य साधनम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० १२-९९
जन्तु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವ
प्रयोगाः - > "एतेषामेव जन्तूनां भार्यात्वमुपयान्ति ताः"
उल्लेखाः - > मनु० १२-६९
जन्तु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇರುವೆ ಮೊದಲಾದಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿ
प्रयोगाः - > "संरक्षणार्थं जन्तूनां रात्रावहनि वा सदा । शरीरस्यात्यये चैव समीक्ष्य वसुधां चरेत् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ६-६८
जन्तु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೋಮನಕವೆಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಮಗ
प्रयोगाः - > "जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव पार्थिव"
उल्लेखाः - > भा० वन० १२८
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishWordnet
Sanskrit जीवित, चेतन, जन्मिन्, जन्तु, जन्यु, शरीरिन्
यस्मिन् जीवः अस्ति।
"जीवितानां प्राणिनाम् आन्तरिकवृद्धिः भवति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanskye ba po
१) जन्तु २)
skye bo
१) उत्पत्ति ° २) जगत् ३) जन ४) जन्तु / जन्यु ५) प्रजन / प्रजा ६)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritक्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषश्चेतनः स पुनर्भवी ।
जीवः स्यादसुमान्सत्वं देहभृज्जन्युजन्तवः ॥ १३६६ ॥
क्षेत्रज्ञ (पुं), आत्मन् (पुं), पुरुष (पुं), चेतन (पुं), पुनर्भविन् (पुं), जीव (पुं), असुमत् (पुं), सत्त्व (पुंक्ली), देहभृत् (पुं), जन्यु (पुं), जन्तु (पुंक्ली)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritवृक्षे त्वारोहकः स्कन्धी सीमिको हरितच्छदः ।
ऊरुर्जन्तुर्वह्रिभूश्च
आरोहक (पुं), स्कन्धिन् (पुं), सीमिक (पुं), हरितच्छद (पुं), ऊरु (पुं), जन्तु (पुं), वह्निभू (पुं)
Tamil
Tamilஜந்து : மிருகம், உயிருள்ள பிராணி, கீழ்ப்பட்ட இனம், நபர்.
Mahabharata
EnglishJantu, son of king Somaka. § 408 (Jantūp.): III, 127, 10473, 10475, 10476, 10483, 10488, 10490
128, 10492, 10498.
पुराणम्
Englishजन्तु / JANTU .1) General information. A King of the pūru dynasty. It is mentioned in agni purāṇa, Chapter 278, that he was the son of the King somaka and father of the King Vṛṣatanu.2) jantu born again. somaka had hundred wives. But only one of them gave birth to a child. That child was jantu. He was a pet of all the hundred wives. Once jantu was bitten by an ant. All the hundred queens began crying and shouting and all ran to him. Hearing the tumult in the women's apartment of the palace, the King and the minister ran to that place. When the tumult was over the King began to think. “It is better to have no sons at all, than to have only one son. There are hundred queens. But none of them bears a child. Is there a solution for this?”
At last the King summoned his family-priests and consulted them. The decision of the priests was that if the King should sacrifice his only son, then all his wives would become pregnant and all would give birth to children, and that among the sons thus born, jantu also would be reborn. The mother of jantu did not look at this project with favour. “How can we be sure that jantu also will be there among the sons to be born, after his death?” She was worried by this thought. The priests consoled her and said that there will be a golden mole on the left flank of jantu. Finally the mother agreed to their plan. Sacrificial dais was arranged. Sacrificial fire for holy offerings was prepared. The priests tore the child into pieces and offered them as oblation in the fire. When the sacrifice was finished, all the hundred queens became pregnant. Each of them gave birth to a child. As the priests had predicted, there was a golden mole on the left flank of the child delivered by the mother of jantu. (M.B. Vana Parva, Chapters 127 and 128).
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritजन्तुः, (जायते उद्भवतीति । जन + “कमि-मनिजनीति ।” उणां । १ । ७२ । इति तुः ।)प्राणी । इत्यमरः । १ । ४ । ३० ॥
(यथा, मनौ । ४ । २४० ।“एकः प्रजायते जन्तुरेक एव प्रलीयते ।एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम् ॥
”मनुष्ये बहुवचनान्तः । इति निघण्टुः ॥
यथा, ऋग्वेदे । १ । ९४ । ५ ।“विशां गोपा अस्य चरन्ति जन्तवोद्बिपच्च यदुत चतुष्पदक्तुभिः ॥
”सोमकस्य राज्ञः पुत्त्रविशेषः । अस्य विवरण-मुक्तं यथा, महाभारते । ३ । १२७ -- १२८अध्याययोः ।“युधिष्ठिरासीन्नृपतिः सोमको नाम धार्म्मिकः ।तस्य भार्य्याशतं राजन् ! सदृशीनामभूत्तदा ॥
स वै यत्नेन महता तासु पुत्त्रं महीपतिः ।कञ्चिन्नासादयामास कालेन महता ह्यपि ॥
कदाचित्तस्य वृद्धस्य घटमानस्य यत्नतः ।जन्तुर्नाम सुतस्तस्मिन् स्त्रीशते समजायत ॥
तं जातं मातरः सर्व्वाः परिवार्य्य समासते ।सततं पृष्ठतः कृत्वा कामभोगान् विशाम्पते ! ॥
ततः पिपीलिका जन्तुं कदाचिददशत् स्फिचि ।स दष्टो व्यनदन्नादं तेन दुःखेन बालकः ॥
ततस्ता मातरः सर्व्वाः प्राक्रोशन् भृशदुःखिताः ।प्रावार्य्य जन्तुं सहिताः स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥
तमार्त्तनादं सहसा शुश्राव स महीपतिः ।अमात्यपर्षदो मध्ये उपविष्टः सहर्त्विजा ॥
ततः प्रस्थापयामास किमेतदिति पार्थिवः ।तस्मै क्षत्ता यथावृत्तमाचचत्ते सुतं प्रति ॥
त्वरमाणः स चोत्थाय सोमकः सह मन्त्रिभिः ।प्रविश्यान्तःपुरं पुत्त्रमाश्वासयदरिन्दमः ॥
सान्त्वयित्वा तु तं पुत्त्र निष्क्रम्यान्तःपुरान्नृपः ।ऋत्विजा सहितो राजन् ! सहामात्य उपा-विशत् ॥
सोमक उवाच ।धिगस्त्विहैकपुत्त्रत्वमपुत्त्रत्वं वरं भवेत् ।नित्यातुरत्वाद्भूतानां शोक एवैकपुत्त्रता ॥
इदं भार्य्याशतं ब्रह्मन् ! परीक्ष्य सदृशं प्रभो ! ।पुत्त्रार्थिना मया चोढं न तासां विद्यते प्रजा ॥
एकः कथञ्चिदुत्पन्नः पुत्त्रो जन्तुरयं मम ।यतमानासु सर्व्वासु किन्नु दुःखमतः परम् ॥
वयश्च समतीतं मे सभार्य्यस्य द्बिजोत्तम ! ।आसां प्राणाः समायत्ता मम चात्रैकपुत्त्रके ॥
स्यात्तु कर्म्म तथा युक्तं येन पुत्त्रशतं भवेत् ।महता लघुना वापि कर्म्मणा दुंष्करेण वा ॥
ऋत्विगुवाच ।अस्ति चैतादृशं कर्म्म येन पुत्त्रशतं भवेत् ।यदि शक्नोषि तत् कर्त्तुमथ वक्ष्यामि सोमक ! ॥
सोमक उवाच ।कार्य्यं वा यदि वाकार्य्यं येन पुत्त्रशतं भवेत् ।कृतमेवेति तद्विद्धि भगवन् ! प्रब्रवीतु मे ॥
ऋत्विगुवाच ।यजस्व जन्तुना राजंस्त्वं मया वितते क्रतौ ।ततः पुत्त्रशतं श्रीमद्भविष्यत्यचिरेण ते ॥
वपायां हूयमानायां धूममाघ्राय मातरः ।ततस्ताः सुमहावीर्य्यान् जनयिष्यन्ति ते सुतान् ।तस्यामेव तु ते जन्तुर्भविता पुनरात्मजः ।उत्तरे चास्य सौवर्णं लक्ष्म पार्श्वे भविष्यति ॥
ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुना ।मातरस्तु वलात् पुत्त्रमपाकार्षुः कृपान्विताः ॥
हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमाहताः ।रुदत्यः करुणञ्चापि गृहीत्वा दक्षिणे करे ॥
सव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोऽपि स्म कर्षति ।कुररीणामिवार्त्तानां समाकृष्य तु तं सुतम् ॥
विशस्य चैनं विधिना वपामस्य जुहाव सः ।वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरः ॥
आर्त्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दन ! ॥
सर्व्वाश्च गर्भानलभंस्ततस्ताः परमाङ्गनाः ॥
ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशाम्पतेः ।जज्ञे पुत्त्रशतं पूर्णं तासु सर्व्वासु भारत ! ॥
जन्तुर्ज्येष्ठः समभवत् जनित्र्यामेव पार्थिव ! ।स तासामिष्ट एवासीत् न तथा ते निजाः सुताः ॥
तच्च लक्षणमस्यासीत् सौवर्णं पार्श्व उत्तरे ।तस्मित् पुत्त्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैरपि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritजन्तु जन--तुन् । १ जननशीले प्राणिनि अमरः अविद्या-दोषात् देहात्माभिमानिनि २ जीवे । “एतेषामेव जन्तूनांभार्य्यात्वमुपयान्ति ताः” मनुः । “ज्ञानमस्ति समस्तस्यजन्तोर्विषयगोचरे” देवीमा० “स्वेदजाः कृमयः प्रोक्ताजन्तवश्च यथाक्रमम्” भा० आश्व० ११३६ श्लो० । सोमकस्यनृपस्य भार्य्याशते जायमाने पुत्रभेदे “युधिष्ठिरासीन्नृपतिः सोमको नाम धार्म्मिकः” इत्युपक्रमे “कदाचित्तस्यवृद्धस्य घटमानस्य यत्नतः! जन्तुर्नाम सुतस्तस्मिन् स्त्रीशतेसमजायन” इत्युक्त्वा “तस्य राज्ञ एकपुत्रत्वदुःखनिवार-णाय लोमशेन वह्नौ जन्तुवपाया हवने कृते जन्तुपूर्वकंपुत्रशतं स्त्रीशते तस्याजायत इत्युक्तम् भा० व० १२७ ।२२८ अ० । जन्तूपाख्याने दृश्यम् । ४ मनुष्ये ब० व०”निघण्टुः ।
Capeller
GermanGrassman
Germanjantú, m., Erzeugtes [von jan], Kind, Nachkomme
2〉 Angehörige, Diener
3〉 lebende Wesen, Menschen, Leute, im Sing. meist collectiv
4〉 Geschlecht, Stamm (der Götter und Menschen).
-ús 1〉 bildlich vācás {779, 13} (sómas).
-úm 3〉 {574, 3}.
-áve 3〉 {236, 12}.
-ós 3〉 víśvasya {386, 7}
{620, 16}. — 4〉 ubháyasya {525, 1}
víṣuṇasya {537, 5}.
-ávas 1〉 {874, 1} (pitáram ná)
śvaitreyásya {373, 3}. — 2〉 asya (índrasya) {94, 5}
te (índrasya) {81, 9} (die Frommen). — 3〉 {45, 6}
{74, 3}
{361, 2}
divás, gmás, apā́m {875, 2}.
-úbhis 1〉 mánuṣas {237, 6}. — 2〉 {966, 4}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.