| YouTube Channel

जनि (jani)

 
शब्दसागरः
English
जनि
f.
 (-निः-नी)
1. A woman in general.
2. A mother.
3. Birth, pro-
duction.
4. The wife of a son, or brother's son, &c.
5. A fragrant
plant: see जतूका.
E.
 जन् to be born or to bear, Unadi affix भावे इन्,
and optionally वा ङीप् added.
Capeller Eng
English
ज॑नि
f.
 woman, wife,
pl.
 metaph. the fingers
जनि also
birth, origin, birthplace.
Yates
English
जनि (निः-नी) 2. 3.
f.
 A woman, a
mother
birth
son's wife.
Spoken Sanskrit
English
जनि - jani -
f.
 - life
जनि - jani -
f.
 - wife
जनि - jani -
f.
 - kind of fragrant plant
जनि - jani -
f.
 - woman
जनि - jani -
f.
 - mother
जनि - jani -
f.
 - birth
जनि - jani -
f.
 - production
जनि - jani -
f.
 - birthplace
जनि - jani -
f.
 - root jan
जनि - jani -
f.
 - birthplace
जन्मप्रतिष्ठा - janmapratiSThA -
f.
 - birthplace
प्रसवस्थलि - prasavasthali -
f.
 - birthplace
जनुस् - janus -
m.
 - birthplace
प्रभव - prabhava -
m.
 - birthplace
प्रसव - prasava -
m.
 - birthplace
जन्मस्थान - janmasthAna -
n.
 - birthplace
जनित्र - janitra -
n.
 - birthplace
जन्मक्षेत्र - janmakSetra -
n.
 - birthplace
जन्मन् - janman -
n.
 - birthplace
पयोजन्मन् - payojanman -
m.
 - water-birthplace
पापयोनि - pApayoni -
f.
 - bad or low birthplace
अयोध्या - ayodhyA -
f.
 - ancient city of India [ birthplace of Rama ]
स्वयोनि - svayoni -
f.
 - one's own birthplace or source
Wilson
English
जनि
f.
 (-निः or -नी)
1 A woman in general.
2 A mother.
3 Birth, production.
4 The wife of a son, or brother's son, &c.
5 A fragrant plant
see जतूका.
E.
 जन to be born or to bear, Uṇādi affix इन्, and optionally ङीष्
added.
Apte
English
जनिः [janiḥ] जनिका [janikā] जनी [janī], जनिका जनी
f.
Birth, creation, production
अम्भोजन्मजनिस्तदन्तरगतः
Bhāg.*
 1.13.15.
A woman.
A mother.
A wife
जन्युः पतिस्तन्वं 1 मा विविश्याः
Rv.*
 1.1.3.
A daughtert-in-law.
Apte 1890
English
जनिः,
जनिका,
जनी f. 1 Birth, creation, production.
2 A woman.
3 A mother.
4 A wife.
5 A daughterin-law.
Monier Williams Cologne
English
ज॑नि, °नी,
f.
 a woman, wife (gen. °न्युर्,
RV.
 x, 10, 3),
RV.
 (pl. also fig. ‘the fingers’),
VS.
birth, production,
Sarvad.
KapS.
 i, 97, Sch.
a kind of fragrant plant,
L.
a mother,
L.
birth, i.e. life,
AgP.
 xxxviii, 1
birthplace,
Hariv.
 11979
the root जन्,
Bādar.
 iii, 1, 24, Sch.
cf.
 ग्ना॑.
Monier Williams 1872
English
जनि, इस्, or जनी, f. a woman, wife, mother
any
female animal, (in the Veda perhaps metaphorically =
the fingers, e. g. जनिभिः समिद्ध, kindled by the
fingers)
the wife of a son or brother's son
birth,
production
birthplace
a kind of fragrant plant
[cf.
Hib. gean, ‘a woman
’ Goth. qvêns, qveins
Eng.
queen.]
—जनि-काम, अस्, आ, अम्, Ved. wishing for a
wife.
—१। जनि-त्व or जनि-त्वन, अम्, n. the state
of a wife, wedlock, conjugal state.
—जनि-दा, आस्, आस्,
अम्, Ved. giving a wife.
—जनि-नीलिका, f., N. of a
plant, = महा-नीली.
—जनि-मत् or जनि-वत्, आन्,
अती, अत्, Ved. having a wife, relating to women.
जनि or जनी
add — cf. Gr. γυνή
Macdonell
English
जनि ján-i (or ī),
f.
 woman
wife (pl. fig. 🞄the fingers)
birth, origin.
Benfey
English
जनि जन् + इ,
f.
1. A woman, Chr.
291, 1 = Rigv. i. 85, 1.
2. Birth-place,
Hariv. 11979.
Apte Hindi
Hindi
जनिः
स्त्री*
 - जन् + इन्
"जन्म, सृजन, उत्पादन, "
जनिः
स्त्री*
 - जन् + इन्
स्त्री
जनिः
स्त्री*
 - जन् + इन्
माता
जनिः
स्त्री*
 - जन् + इन्
पत्नी
जनिः
स्त्री*
 - जन् + इन्
"स्नुषा, पुत्रवधू"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪತ್ತಿ /ಹುಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "इण्" (उ० ४-१२९)
जनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಯಿ
जनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಂಗಸು
L R Vaidya
English
jani {% f. %} 1. Birth, creation, production
2. a woman
3. a mother
4. a daughter-in-law
5. a wife.
Bopp
Latin
जनि v. जनी.
Lanman
English
jáni [343c], f. woman
wife. [√jan: cf.
γυνή, Eng. quean, ‘woman’: for mg, cf.
jāyā.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
*जनि f. Mutter, Manm. II, 16b.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उत्पत्तिर्जन्मजनुषी जननं जनिरुद्भवः ।
-wordlist-
उत्पत्ति (स्त्री), जन्मन् (क्ली), जनुस् (क्ली), जनन (क्ली), जनि (स्त्री), उद्भव (पुं)
नाममाला
Sanskrit
भार्या, जाया, जनि, कुल्या, कलत्र, गेहिनी, गृह, महिला, मानिनी, पत्नी, दारा, पुरन्ध्री
भार्या जाया जनिः कुल्या कलत्रं गेहिनी गृहम् ।
महिला मानिनी पत्नी तथा दाराः पुरन्ध्रयः ॥ ३२ ॥
verse 0.1.1.32
page 0016
Vedic Reference
English
Jani, Janī. — These words appear to denote ‘wife, ’ usually
applying to her in relation to her husband (Pati). The more
general sense of ‘woman’ is doubtful
for when Uṣas is called
a fair Janī, ^1 ‘wife’ may be meant, and the other passage^2 cited
for this sense by Delbrück, ^3 which refers to the begetting of
children, seems to demand the sense of ‘wives.’ Since the
words usually appear in the plural, ^4 it is possible they may
refer not to ‘wives’ proper, but to Hetairai. This is, how-
ever, rendered unlikely because the Rigveda^5 uses the phrase
patyur janitvam, denoting ‘wifehood to a husband, ’ as well
as the expression janayo na patnīḥ, ^6 ‘like wives (who are)
mistresses, ’^7 besides containing passages in which the word has
reference to marriage.^8 The singular occurs in the dialogue of
Yama and Yamī.^9
1) Rv. iv. 52, 1.
2) v. 61, 3.
3) Die indogermanischen Verwandschafts-
namen, 413.
4) i. 85, 1
iv. 5, 5
19, 5
vii. 18, 2
26, 3
ix. 86, 32
Vājasaneyi Saṃhitā,
xii. 35
xx. 40. 43, etc. Cf. Rv. x. 43, 1.
In x. 110, 5, the phrase is patibhyo na
janayaḥ, where both plurals may be
generic
5) x. 18, 8. Cf. janitvana in viii. 2,
42.
6) i. 62, 10
186, 7.
7) The distinction of sense was prob-
ably this: jani meant ‘wife, ’ as bearing
children (from jan, ‘beget’), while
patnī was ‘wife, ’ as being mistress
of the house (feminine of pati, ‘lord, ’
‘husband’).
8) v. 61, 3. So in x. 40, 10, the word
seems certainly to refer to marriage.
9) x. 10, 3.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जनिः,
स्त्री,
 (जननमिति । जन + “जनिघसि-भ्यामिण् ।” उणां ४ । १२९ । इति इण् ।जनिवध्योश्चेति वृद्धिनिषेधः ।) उत्पत्तिः ।इत्यमरः । १ । ४ । ३० ॥
(यथा, हरि-वंशे । २०८ । ४० ।“वनस्पत्योषधींश्चैव युगपत् प्रतिपद्यसे ।बालभावाय वसुधां पक्षे पक्षे जनिस्तव ॥
”जायते यस्याम् । जन + आधारे इण् ।) नारी ।माता । इति शब्दरत्नावली ॥
(जायते सुख-मनयेति । करणे इण् ।) जनीनामगन्धद्रव्यम् ।इत्यमरटीकायां रायमुकुटः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जनि(नी) स्त्री जनं--भावे इन् वा ङीप् । १ उत्पत्तौ “जनिःकर्त्तुः प्रकृतिः” पा० २ अभूतप्रादुर्भावे । जायते स्वयं गर्भोवाऽस्याम्, आधारे इ । २ नार्य्याम् । ३ मातरि ४ स्नुषायां चअमरः ५ जायायाम् । जायते आरोग्यमनया । ६ ओषधि-भेदे ७ जतुकायाञ्च शब्दरत्ना० । ८ जनीनामगन्धद्रव्येरायमुकुटः । “उदीर्य्य धुर्य्यं कपटाज्जनीं जनः” नैष० ।
Capeller
German
ज॑नि u. ज॑नी
f.
 Weib, Gattin
Geburt,
Entstehung. Pl. bildl. die Finger.
Grassman
German
jáni, jánī, f., Weib, Gattin [als die gebärende, von jan, Cu. 〔128〕, vgl. gnā́], 1〉 Weib
2〉 Gattin, insbesondere 3〉 mit dem Zusatze pátnī
4〉 von Göttern, namentlich pl., die Götterweiber, insbesondere 5〉 wie gnā́s, die mit Tvastar in Verbindung stehenden
6〉 bildlich von den Fingern beim Hervorbringen des Feuers durch Reiben. — Adj.: sūnára, sánīḍa.
-ī [N. s.] 4〉 {348, 1} (uṣā́s).
-yus [G.] 2〉 (tanúam) {836, 3}.
-ayas 1〉 {85, 1}
{315, 5}
{415, 3}
{844, 7}
{950, 7}. — 2〉 {301, 5}
{866, 10}
{869, 1}
{936, 5}. — 3〉 {62, 10}
{186, 7}. — 6〉 {71, 1}.
-īs [A. p.] 4〉 subhāgā́s {167, 7}. — 2〉 {542, 3}.
-ibhis 4〉 {534, 2}. — 5〉 {227, 3}
{491, 13}
{890, 10}. — 6〉 {260, 3}.
-īnām 1〉 ṛtús {400, 8}. — 2〉 pátis {66, 8}
{798, 32}.
jáni:
-īs [A. p.] 1〉 {637, 7}
*-ibhyas 1〉 {1009, 3}.
Burnouf
French
जनि जनि
f.
 (जन्
sfx. इ) production, naissance.
mère
femme en gén.
Esp. de plante.