| YouTube Channel

जठरः (jaTharaH)

 
Apte Hindi
Hindi
जठरः
पुं*
 - -
पेट
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जठरः, जठरम्, पक्वाशयः, कोष्ठः, अन्नाशयः, आमाशयः
noun
उदरे वर्तमानः सः भागः यस्मिन् भुक्तम् अन्नम् एकत्रितं भवति तस्य विपाकश्च भवति।
"अधिकेन सुरसभोजनेन जठरः पीडितः भवति।"
Synonyms:
 उदरम्, पिचिण्डः, कुक्षी, जठरः, तुन्दम्
noun
नाभिस्तनयोर्मध्यभागः।
"त्रिदिनोपवासेन तस्य उदरं कृशं अभवत्।"
Synonyms:
 जठरः
noun
एका जातिः ।
"जठरः मध्यदेशस्य आग्नेयदिशि निवसति"
Synonyms:
 जठरः
noun
एकः पर्वतः ।
"जठरस्य उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
Synonyms:
 जठरः
noun
एकः पुरुषः ।
"जठरस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जठरः, पुं
क्ली,
 (जायते गर्भो मलं वा अस्मिन्निति ।जन + “जनेररष्ठ च ।” उणां । ५ । ३८ । इतिअरः ठश्चान्तादेशः ।) उदरम् । इति मेदिनी ॥
(यथा, हितोपदेशे । २ । ४४ ।“पृष्ठतः सेवयेदर्कं जठरेण हुताशनम् ।स्वामिनं सर्व्वभावेन परलोकममायया ॥
”देशविशेषे, पुं । स तु कूर्म्मविभागे आग्नेय्यां दिशिवर्त्तते । यथा, बृहत्संहितायाम् । १४ । ८ ।“आग्नेय्यां दिशि कोशलकलिङ्गवङ्गोपवङ्गजठराङ्गाः ॥
”तथाच महाभारते । ६ । ९ । ४२ ।“अत ऊर्द्ध्वं जनपदान् निबोध गदतो मम ।”इत्युपक्रम्य, --“जठराः कुकुराश्चैव सदशार्णाश्च भारत ! ॥
”इत्युक्तवान् ॥
पर्व्वतविशेषः । यथा, भागवते । ५ । १६ । २७ ।“जठरदेवकूटौ मेरुं पूर्व्वेणाष्टादशयोजनसहस्र-मुदगायतौ द्बिसहस्रपृथुतुङ्गौ भवतः ॥
”उदररोगविशेषः ।“राजी जन्म बलीनाशो जठरे जठरेषु तु ।”इति निदानस्थाने द्बादशेऽध्याये वाभटेनोक्तम् ।एतत्सम्प्राप्तिर्यथा, सुश्रुते निदानस्थाने७ अध्याये ।“कोष्ठादुपस्नेहवदन्नसारोनिःसृत्य दुष्टोऽनिलवेगनुन्नः ।त्वचः समुन्नम्य शनैः समन्ता-द्बिवर्द्धमानो जठरं करोति ॥
”)