| YouTube Channel

जटा (jaTA)

 
शब्दसागरः
English
जटा
f.
 (-टा)
1. The hair matted as worn by the god SIVA, and by
ascetics
the long hairs occasionally clotted together, and brought
over the head so as to project like a horn from the forehead, at
other times allowed to fall carelessly over the back and shoulders.
2. The root of a tree, a fibrous root.
3. Spikenard: see जटामांसी.
4.
A plant, (Asparagus racemosa.)
5. Cowach.
6. Hedysarum, vari-
ous species.
E.
 जट् to entangle, अच् affix
or जन् to be produced,
टन् Unadi affix, and the radical final rejected.
Capeller Eng
English
जटा
f.
 twisted or matted hair (worn by ascetics and
mourners).
Yates
English
जटा (टा) 1.
f.
 The hair matted as
worn by
Shiva and ascetics
a
fibrous root
spikenard.
Wilson
English
जटा
f.
 (-टा)
1 The hair matted as worn by the god ŚIVA, and by ascetics
the long hairs
occasionally clotted together, and brought over the head so as to project like a
horn from the forehead, at other times allowed to fall carelessly over the back
and shoulders.
2 The root of a tree, a fibrous root.
3 Spikenard: see जटामांसी.
4 A plant, (Asparagus racemosa.)
5 Cowach.
6 Hedysarum, various species.
E.
 जट to entangle, अच् affix
or जन to be produced, टन्
Uṇādi affix, and the radical final rejected.
Monier Williams Cologne
English
जटा a
f.
 the hair twisted together (as worn by ascetics, by Śiva, and persons in mourning),
PārGṛ.
 ii, 6
Mn.
 vi, 6
MBh.
 (ifc. f(आ). , iii, 16137)
&c.
a fibrous root, root (in general),
Bhpr.
 v, 111
ŚārṅgS.
 i, 46 and 58
N.
 of several plants (= टा-वती,
L.
Mucuna pruritus,
L.
Flacourtia cataphracta,
L.
=
 °टा-मूला,
L.
=
 रुद्र-जटा,
L.
 ),
Suśr.
 v
f.
N.
 of a Pāṭha or arrangement of the Vedic text (still more artificial than the Krama, each pair of words being repeated thrice and one repetition being in inverted order),
Caraṇ.
जटा b
f.
 See
s.v.
 °ट.
Macdonell
English
जटा jaṭā,
f.
 braid of hair (as worn by ascetics, 🞄Śiva, and by mourners): -kalāpa,
m.
 🞄cue, pigtail
-jala,
n.
 braided locks, cue
-jūṭa, 🞄m. top-knot
-dhara,
a.
 wearing braided hair
🞄m. ascetic
Śiva
-dhārin,
a.
 id.
-bhāra,
m.
 🞄[Page98-2] 🞄mass of braided hair: -dhara,
a.
 wearing a-
🞄-maṇḍala,
n.
 circle of braided locks on the 🞄crown.
Apte Hindi
Hindi
जटा
स्त्री*
 - जट् + अच् + टाप्
"बटे हुए बाल, आपस में बल खाकर चिपके हुए बाल"
जटा
स्त्री*
 - -
तन्तुमय जड़
जटा
स्त्री*
 - -
सामान्य जड़
जटा
स्त्री*
 - -
शाखा
जटा
स्त्री*
 - -
शतावरी का पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಯಮದಲ್ಲಿರುವವರ ಸಿಕ್ಕುಕಟ್ಟಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ತಲೆಗೂದಲು /ಜಡೆ
निष्पत्तिः - > जट (सङ्घाते) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "दधानमभोरुहकेसरद्युतीर्जटाः शरच्चन्द्रमरीचिरोचिषम्"
उल्लेखाः - > माघ० १-५
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರುಗಳ ಸಮೂಹ /ಗೊಂಚಲಾಗಿರುವ ಬೇರು
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಟಾಮಾಂಸಿ
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರುಗಳ ಸಮೂಹ /ಗೊಂಚಲಾಗಿರುವ ಬೇರು
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಾಖೆ /ರೆಂಬೆ
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶತಾವರಿ ಗಿಡ
जटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇದಪಾಠದ ಒಂದು ಕ್ರಮ
L R Vaidya
English
jawA {% f. %} 1. The hair matted and twisted together, असव्यापि शकुंतनीडनिचितं बिभ्रज्जटामंडलम् Sak.vii., M.vi.4
2. a fibrous root
3. a root in general
4. a branch.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
३०, जटा, तिथि, दिन, साध्वी
Bopp
Latin
जटा f. (r. जट् s. आ) coma implicata, involuta (*) SU. 1. 8.
(*) Wils.: The hair matted as worn by the god Siwa,
and by ascetics
the long hairs occasionally clotted toge-
ther, and brought over the head, so as to project like a
horn from the forehead, at other times allowed to fall
carelessly over the back and shoulders.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
फणा
स्त्री
फणा, भुजङ्ग_फण, जटा, तृष्णा, मन्थनकुण्डली
गोविषाणः फणो ज्ञेयो भुजङ्गस्य फणः फणा ।
फणा जटा फणा तृष्णा फणा मन्थनकुण्डली ॥ ८८ ॥
verse 1.1.1.88
page 0006
शिफा
स्त्री
शिफा, शेफालिका, श्लाघा, जटा
शिफा शेफालिका ज्ञेया शिफा श्लाघा शिफा जटा ।
verse 2.1.1.34
page 0010
Lanman
English
jaṭā, f. matted hair
tangled locks.
Abhyankara Grammar
English
जटा a kind of Vedic recital wherein each word is repeated six times. जटा is called one of the 8 kinds ( अष्टविकृति) of the Kramapatha, which in its turn is based on the Padapatha
cf. जटा माला शिखा रेखा ध्वजो दण्डो रथो घनः। अष्टौ बिकृतय: प्रोक्ताः क्रमपूर्वा मनीषिभिः । जटा is defined as अनुलोमविलोमाभ्यां त्रिवारं हि पठेत् क्रमम् । विलोमे पदवत्संधिः अनुलोमे यथाक्रमम् । The recital of ओषधयः संवदन्ते संवदन्ते सोमेन can be illustrated as ओषधयः सं, समोषधयः, ओषधयः सं, सं वदन्ते, वदन्ते सं, सेवदन्ते, वदन्ते सोमेन, सोमेन वदन्ते , वदन्ते सोमेन ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रुद्रजटा, रौद्री, जटा, रुद्रा, सौम्या, सुगन्धा, सुवहा, घना, ईश्वरी, रुद्रलता, सुपत्रा, सुगन्धपत्रा, सुरभिः, पत्रवल्ली, जटावल्ली, रुद्राणी, नेत्रपुष्करा, महाजटा, जटारुद्रा
noun
क्षुपविशेषः।
"रुद्रजटायाः पर्णानि मयूरशिखायाः पर्णानि इव भवन्ति।"
Synonyms:
 जटामांसी, तपस्विनी, जटा, मांसी, जटिला, लोमशा, मिसी, नलदम्, वह्निनी, पेषी, कृष्णजटा, जटी, किरातिनी, जटिला, भृतजटा, पेशी, क्रव्यादि, पिशिता, पिशी, पेशिनी, जटा, हिंसा, मांसिनी, जटाला, नलदा, मेषी, तामसी, चक्रवर्तिनी, माता, अमृतजटा, जननी, जटावती, मृगभक्ष्या, मिंसी, मिसिः, मिषिका, मिषिः
noun
औषधीयवनस्पतेः सुगन्धितं मूलम्।
"जटामांस्याः उपयोगः विभिन्नेषु औषधेषु भवति।"
Synonyms:
 अत्यम्लपर्णी, तीक्ष्णा, कण्डुरा, वल्लिशूरणः, करवडवल्ली, वयस्था, अरण्यवासिनी, जटा
noun
लताविशेषः।
"सत्या अत्यम्लपर्ण्याः पत्राणि छिनत्ति।"
Synonyms:
 शतावरी, शतमूली, बहुसुता, अभीरुः, इन्दीवरी, वरी, ऋष्यप्रोक्ता, भीरुपत्री, नारायणी, अहेरुः, रङ्गिणी, शटी, द्वीपिशत्रुः, ऋष्यगता, शतपदी, पीवरी, धीवरी, वृष्या, दिव्या, दीपिका, दरकण्ठिका, सूक्ष्मपत्रा, सुपत्रा, बहुमूला, शताह्वया, खाटुरसा, शताह्वा, लघुपर्णिका, आत्मगुप्ता, जटा, मूला, शतवीर्या, महौषधी, मधुरा, शतमूला, केशिका, शतपत्रिका, विश्वस्था, वैणवी, पार्ष्णी, वासुदेवप्रियङ्करी, दुर्मन्या, तैलवल्ली, ऋष्यप्रोक्ता
noun
क्षुपकवत् वल्लीविशेषः।
"शतावर्याः मूलं बीजं च औषधनिर्माणाय उपयुज्यते।"
Synonyms:
 जटा
noun
वृक्षमूलात् जातानि सुपेशानि मूलानि।
"ग्रामे जटाः ईन्धनरूपेण उपयुज्यन्ते।"
Synonyms:
 जटः, जटा, जटम्
noun
वृक्षशाखायाः उद्भूतानि मूलानि।
"बालाः वटवृक्षस्य जटान् धृत्वा आन्दोलयन्ति।"
Synonyms:
 जटा, जटिः, जटी, जूटः, जुटकम्, शटम्, कौटीरम्, जूटकम्, हस्तम्
noun
परस्परलग्नाः कचाः विशेषतः व्रतिनां शिखा।
"गङ्गा शिवस्य जटासु संलग्ना जाता।"
Synonyms:
 नागरमुस्ता, नागरोत्था, नागरादिघनसंज्ञका, चक्राङ्का, नादेयी, चूडाला, पिण्डमुस्ता, शिशिरा, वृषध्माङ्क्षी, कच्छरुहा, चारुकेसरा, उच्चटा, पूर्णकोष्छसंज्ञा, कलापिनी, जटा
noun
तृणविशेषः यस्य मूलानि कफपित्तज्वरातिसारारुच्यादिषु भेषजरुपेण युज्यते।
"वैद्येन भेषजार्थे समूलं नागरमुस्ता आनीता।"
Synonyms:
 जटा, जटापाठः
noun
वेदानां पाठप्रकारः ।
"सः जटां पठति"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skra
१) केश २) जटा ३) पूर्धज ४) वाल ५) वृजिन ६) शिरज ७) शिरोरुह
skra rtsa
जटा
lcang mo
अलक / जटा / वेणी
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जटा सटा वृषी पीठं कुण्डिका तु कमण्डलुः ॥ ८१६ ॥
-wordlist-
जटा (स्त्री), सटा (स्त्री), वृषी (स्त्री), पीठ (क्ली), कुण्डिका (स्त्री), कमण्डलु (पुंक्ली)
--source--
मूलाच्छाखावधिर्गण्डिः प्रकाण्डोऽथ जटा शिफा ।
-wordlist-
प्रकाण्ड (पुंक्ली), जटा (स्त्री), शिफा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पाद
पाद, मूल, जटा, शिफा
करहाटं भवेत्कन्दः पादो मूलं जटा शिफा ॥ १८३ ॥
verse 2.1.1.183
page 0023
जटा
जटा, सटा
पलितं पाण्डुराः केशा व्रतिनां तु जटा सटा ॥ ५३२ ॥
verse 2.1.1.532
page 0061
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जटा,
स्त्री,
 (जटति परस्परं संलग्ना भवतीति ।जट् + अच् । यद्बा, जायते प्रादुर्भवतीति ।जन् + “जनेष्टन् लोपश्च ।” उणां । ५ । ३० ।इनि टन् अन्त्यलोपश्च ।) व्रतिनां शिखा ।लग्नकचः । तत्पर्य्यायः । शटा २ । इत्य-मरः ॥
जटिः ३ जटी ४ जूटः ५ जुटकम् ६ शटम् ७कौटीरम् ८ जूटकम् ९ हस्तम् १० । इतिशब्दरत्नावली ॥
(यथा, महाभारते । ३ । ११२ । २ ।“नीलाः प्रसन्नाश्च जटाः सुगन्धाहिरण्यरज्जुग्रथिताः सुदीर्घाः ॥
”)मूलम् । यथा, --“यदि न समुद्धरन्ति यतयो हृदि कामजटादुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणिः ॥
”इति श्रीभागवते श्रुतिस्तवे ८७ अध्यायः ॥
मांसी । इति मेदिनी । टे, १५ ॥
रुद्रजटा ।(यथा, सुश्रुते कल्पस्थाने ७ अध्याये ।“कालेयकं पद्मकञ्च मधुकं नागरं जटाम् ॥
”)शतावरी । इति राजनिर्घण्टः ॥
कपिकच्छुः ।इति रत्नमाला ॥
(वेदपाठविशेषः । यथा, --“जटा माला शिखा लेखा ध्वजो दण्डो रथोघनः ।अष्टौ विकृतयः प्रोक्ताः क्रमपूर्व्वं महर्षिभिः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जटा स्त्री जट--अच् जन--उणा० टन् अन्त्यलोपश्च । १ केशविकारे अन्योन्यसंलग्नकेशे २ व्रतिनः ३ शिखायां ४ शठा-याम् अमरः । ५ मूले ६ शाखायां मेदि० । ७ कपिकच्छ्वम्राजनि० । ८ जटामांस्यां ९ रुद्रजटायां १० शतावर्य्यांरत्नमाला० ११ वेदपाठवेदे ऋग्वेदशब्दे १४११ । १२ पृ० दृश्यम्
Capeller
German
जटा
f.
 Haarflechte (der Bußenden und
Trauernden).
Burnouf
French
जटा जटा
f.
 chevelure entrelacée ou nattée [comme
celle de Śiva et des ascètes], ou tombant négligemment sur le dos et
les épaules.
Racine fibreuse.
Mèche de lampe (?)
Nard
indien, cf. जटामांसी।
जटाज्वाल
m.
 lampe.
जटाटङ्क, जटाटीरे, जटाचीर,
जटाधर
m.
 surn. de Śiva.
जटामांसी
f.
 le nard indien ou valeriana jaṭāmāṃsī.
Stchoupak
French
जटा-
f.
 chignon tressé (des ascètes)
जटीकृ- nouer en
chignon, tresser.
°कलाप-
m.
 nœud de cheveux tressés, chignon.
°जाल- nt. tresse de cheveux.
°जूट-
m.
 tresse roulée en chignon.
°धर- °धारिन्- a. qui porte le chignon tressé
m.
 ascète.
°पुर- nt.
n.
 d'une ville.
°भार-
m.
 masse de cheveux tressés, chignon.
°मण्डल- nt. = °कलाप-।
°वल्कलिन्- a. qui porte chignon et vêtement d'écorce.
जटाजिनिन्- a. qui porte chignon et peau d'antilope.
जटासुर-
m.
n.
 d'un Rākṣasa.