जघन्य (jaghanya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishजघन्य - jaghanya - - lowend [ computer ]
जघन्य - jaghanya - - worst
जघन्य - jaghanya - - latest
जघन्य - jaghanya - - of low origin or rank
जघन्य - jaghanya - - least
जघन्य - jaghanya - - least important
जघन्य - jaghanya - - hindmost
जघन्य - jaghanya - - lowest
जघन्य - jaghanya - - vilest
जघन्य - jaghanya - - last
जघन्य - jaghanya - - man of the lowest class
जघन्य - jaghanya - - penis
जघन्य - jaghanya - - to leave behind
जघन्य jaghanya hindmost
Wilson
EnglishApte
Englishजघन्य [jaghanya], [जघने भवः यत्]
Hindmost, last
14. 18
8.27. -मन्ये जघन्यस्य महीधरस्य शृङ्गाणि कालयस- निर्मितानि । Rām. Ch.4.16.
Worst, vilest, base, lowest, censurable
जघन्यगुणः 14.18.
Of low origin or rank. -न्यः A Śudra. -न्यम् The penis. -अवसायिन् What occurs later or afterwords. पूर्वाव- सायिनश्च बलीयांसो जघन्यावसायिभ्यः ŚB. on MS.* 12.2.34.
जः a younger brother
जघन्यजस्तक्षकश्र श्रुतसेनेति यः सुतः * 1.3.141
श्रुत्वा वचो वालिजघन्यजस्य 4.24.24.
a Śūdra. विप्राश्च बाहुजास्तद्वद्दूरव्याश्च जघन्यजाः Śiva. B.31.17.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishजघन्य, अस्, आ, अम्, hindmost, hinder, last,
latest, lowest, low, worst, vilest, vile, base, shortest,
least, least important
of low origin or rank
(अस्),
m. a Śūdra or man of the lowest class
N. of the
attendant of Mālavya, who was one of the five princes
born under particular constellations
(अम्), n. the
penis
(अम् or ए), ind. after, behind, last
जघन्ये
कृ, to leave behind, turn the back on
[cf. Hib.
deaghanach, ‘last.’]
—जघन्य-गुण-वृत्ति-स्थ,
अस्, आ, अम्, addicted to low pursuits, chiefly familiar
with the lowest of the three Guṇas.
—जघन्य-च-
पला, f. a species of the Āryā metre
[cf. जघन-
चपला।]
—जघन्य-ज, अस्, आ, अम्, last born, young-
est
low-born
(अस्), m. a younger brother
a Śūdra.
—जघन्य-तर, अस्, आ, अम्, lower, inferior.
—ज-
घन्य-तस्, ind. behind, at the back, after.
—जघन्य-
शायिन्, ई, इनी, इ, lying down last, going to bed last.
Macdonell
EnglishBenfey
Englishजघन्य जघन्य, i. e. जघन + य,
, या।
1. Last, MBh. 3, 1366.
2.
Late, MBh. 12, 4794.
3. Shortest, Suśr.
1, 125, 5.
4. Indifferent, Suśr. 1, 95,
14.
5. Lowest, Man. 8, 270
Pañc.
iii. d. 218.
6. Comparat. जघन्यतर,
Lower, MBh. 14, 1137.
7. °यम्, adv.
At last, MBh. 3, 905.
8. loc. ये, adver-
bially, At last, MBh. 3, 1303
Behind,
Hariv. 3087.
Hindi
Hindiघृणित की
Apte Hindi
Hindiजघन्य
वि* - जघने भवः यत्
"सबसे पिछला, अन्तिम"
जघन्य
वि* - -
"सबसे बुरा अत्यन्त दुष्ट, कमीना, अधम, निन्द्य"
जघन्य
वि* - -
नीच कुल में उत्पन्न
जघन्यः
- -
शूद्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaजघन्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೊನೆಯ ವರ್ಣದವನು
जघन्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೃಷ್ಠಭಾಗ /ಹಿಂಭಾಗ
प्रयोगाः - > "ततो जघन्यं सहितैः समन्त्रिभिः पुरप्रधानैश्च तथैव सैनिकैः"
उल्लेखाः - > रामा०
जघन्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜನ ಅನುಚರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ
प्रयोगाः - > "पञ्चापरे वामनको जघन्यं कुब्जोऽपरो मण्डलकोऽथ साची"
उल्लेखाः - > बृहत्सं० ६९-३१
जघन्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಶ್ನ /ಲಿಂಗ
जघन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಮ /ನೀಚ
निष्पत्तिः - > "यः" (५-३-१०३)
व्युत्पत्तिः - > जघनमिव
प्रयोगाः - > "जघन्यं सेवमानां तु संयतां वासयेत् गृहे"
उल्लेखाः - > मनु० ८-३६५
जघन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೊನೆಯದಾದ
विस्तारः - > "जघन्यं मेहने क्लीबं चरमे गर्हितेन्यवत्" - मेदि० ।
जघन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಂದ್ಯ /ಗರ್ಹಿತ
विस्तारः - > "जघन्यं तु कुपूयं स्यादसारं लघु फल्गु च" - वैज० ।
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit घृणित, अवद्य, जुगुप्स्य, कुत्सित, वीभत्स, जघन्य, घृणास्पद, अपकृष्ट
घृणार्थे योग्यः।
"भ्रूणहत्या एकः घृणितः अपराधः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritएकात्तानायनसर्गाग्राण्यैकाग्रं च तद्गतम् ।
अनन्यवृत्यैकायतनगतं चाथाद्यमादिमम् ॥ १४५८ ॥
पौरस्त्यं प्रथमं पूर्वमादिरग्रमथान्तिमम् ।
जघन्यमन्त्यं चरममन्तपाश्चात्त्यपश्चिमे ॥ १४५९ ॥
एकतान (क्ली), एकायन (क्ली), एकसर्ग (क्ली), एकाग्र (क्ली), ऐकाग्र (क्ली), तद्गत (क्ली), अनन्यवृत्ति (स्त्री), एकायनगत (क्ली), आद्य (क्ली), आदिम (क्ली), पौरस्त्य (क्ली), प्रथम (क्ली), पूर्व (क्ली), आदि (पुं), अग्र (क्ली), अन्तिम (क्ली), जघन्य (क्ली), अन्त्य (क्ली), चरम (क्ली), अन्त (क्ली), पाश्चात्त्य (क्ली), पश्चिम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritकुप्रिय
कुप्रिय, जघन्य
कुप्रियं च जघन्यं स्यान्निःशेषं न्यक्षमिष्यते ॥ ७७० ॥
verse 4.1.1.770
page 0088
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritजघन्यः, त्रि, (कुटिलं हन्यते निन्द्यते इति । हन+ यङन्तात् अचो यत् । अनित्यमागमशास्त्र-मिति नुगतोऽनुनासिकान्तस्येति न नुक् । यद्वा, जघनमिव । “शाखादिभ्यो यत् ।” ५ । ३ ।१०३ । इति यत् ।) चरमः । (यथा, वैद्यकचक्र-पाणिसंग्रहे स्नेहाधिकारे ।“उत्तमस्य पलं मात्रा त्रिभिरक्षैश्च मध्यमे ।जघन्यस्य पलार्द्धेन स्नेहक्वाथ्यौषधेषु च ॥
”)गर्हितः । (यथा, महाभारते । ३ । ३५ । १३ ।“तत्र द्यूतमभवन्नो जघन्यंतस्मिन् जिताः प्रव्रजिताश्च सर्व्वे ॥
” * ॥
जघने कटिदेशे भवम् । दिगादित्वात् यत् ।)मेहने, क्ली । इति मेदिनी । ये, ८३ ॥
शूद्रः ।इति शब्दरत्नावली ॥
(हीनजातिमात्रम् । यथा, मनौ । ८ । ३६६ ।“उत्तमां सेवमानस्तु जघन्यो वधमर्हति ॥
”“हीनजातिरुत्कृष्टजातीयां कन्यामिच्छन्ती-मनिच्छन्तीं वा गच्छन् जात्यपेक्षयाऽङ्गच्छेदन-मारणात्मकं वधमर्हति ॥
” इति तट्टीकायांकुल्लूकभट्टः ॥
* ॥
पृष्ठभागः । यथा, रामा-यणे । २ । १०४ । २९ ।“ततो जघन्यं सहितैः स्वमन्त्रिभिःपुरप्रधानैश्च तथैव सैनिकैः ।जनेन धर्म्मज्ञतमेन धर्म्मवा-नुपोपविष्टो भरतस्तदाग्रजम् ॥
”“जघन्यं जघनभागं पृष्ठभागमाश्रितः सन् ।”इति तट्टीकायां रामानुजः ॥
* ॥
राजानुचर-विशेषः । यथा, बृहत्संहितायाम् । ६९ । ३१, ३३ -- ३४ ।“पञ्चापरे वामनको जघन्यःकुब्जोऽपरो मण्डलकोऽथ सामी ।पूर्व्वोक्तभूपानुचरा भवन्तिसङ्कीर्णसंज्ञाः शृणु लक्षणैस्तान् ॥
”“मालव्यसेवी तु जघन्यनामाखण्डेन्दुतुल्यश्रवणः सुगन्धिः ।शुक्रेण सारः पिशुनः कविश्चरूक्षच्छविः स्थूलकराङ्गुलीकः ॥
क्रूरो धनी स्थूलमतिः प्रतीत-स्ताम्रच्छविः स्यात् परिहासशीलः ।उरोऽङ्घ्रिहस्तेष्वसिशक्तिपाश-परश्वधाङ्कश्च जघन्यनामा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritजघन्य जघनमिव शाखा० यत् जघने भवः दिगा० यत्वा । १ चरमे २ गर्हिते “धर्म्मार्थकामाः सममेव सेव्या-योह्येकसक्तः स जनोजघन्यः” ३ लक्षणयुक्ते नरे ४ अल्पे५ शूद्रे च शब्दर० । “जघन्यं सेवमानान्तु संयतांवासयेद्गृहे । उत्तमां सेवमानस्तु जघन्योबधमर्हति” मनुःवर्ग्यादि० अकर्मधारये तत्पुरुषे अस्मात् उत्तरपद-स्याद्युदात्तता । ६ राजानुचरभेदे तल्लक्षणादि वृ० स० ६९ अ०उक्तं यथा “पञ्चापरे वामनको जघन्यः” इत्यादिना ।विभज्य “मालव्यसेवी तु जघन्यनाद्या खण्डेन्दुतुल्यश्रवणःसुगन्धिः । शुक्रैणसारः पितुनः कबिश्च रूक्षच्छविःस्थूलकराङ्गुलीकः । क्रूरो धनी स्थूलमतिः प्रतीतस्ता-म्रच्छविः स्यात् परिहासशीलः, उरोऽङ्घ्रिहस्तेष्वसि-शक्तिपाशपरश्वधाङ्कश्च जघन्यनामा” । “जघन्यगुण-वृत्तस्था अधो गच्छन्ति तामसाः” गीता ।
Burnouf
FrenchStchoupak
Frenchजघन्य-
a. postérieur, de derrière, dernier
inférieur, vil,
insignifiant
homme de basse caste, de basse naissance
-अम् -ए
derrière, en arrière, après, en dernier lieu
-तर- compar.
inférieur
-तस् par derrière, derrière, après.
°गुण- l'inférieur des trois guṇa (तमस्)
°ज- a. dernier né.
°प्रभव- a. d'origine inférieure.
°रात्रे adv. à la fin de la nuit
°शायिन्- a. le dernier couché.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
