| YouTube Channel

जक्षणम् (jakSaNam)

 
Apte
English
जक्षणम् [jakṣaṇam] जक्षिः [jakṣiḥ], जक्षिः Eating, consuming.
Apte Hindi
Hindi
जक्षणम्
नपुं*
- जक्ष् + ल्युट्
"खाना, उपभोग करना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
भक्षणम्, न्यागः, खदनम्, खादनम्, अशनम्, निघसः, वल्भनम्, अभ्यवहारः, दग्धिः, जक्षणम्, लेहः, प्रत्यवसानम्, घसिः, आहारः, प्सानम्, अवष्वाणम्, विष्वाणम्, भोजनम्, जेमनम्, अदनम्
noun
द्रवेतरद्रव्यगलाधःकरणम्।
"शणशाकम् वृथामांसम् करणे मथितं दधि तर्ज्जन्या दन्तधावश्च सद्यो गोमांसभक्षणम्"[श क]"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जक्ष भक्षहसनयोः”@} 2 जक्षित्यादिः।
जक्षकः-क्षिका, जक्षकः-क्षिका, जिजक्षिषकः-षिका, 3 जाजक्षकः-क्षिका
जक्षिता-त्री, जक्षयिता-त्री, जिजक्षिषिता-त्री, जाजक्षिता-त्री
4 जक्षत् 5 -ती, 6 जक्षन्ति-जक्सति7, 8 जक्षयन्-न्ती, जिजक्षिषन्-न्ती
-- जक्षिष्यन्-न्ती-ती, जक्षयिष्यन्-न्ती-ती, जिजक्षिषिष्यन्-न्ती-ती
- -- -- -- जाजक्ष्यमाणः, जाजक्षिष्यमाणः
9 जट्-जड्-जक्षौ-जक्षः
-- -- -- 10 जक्षितम्-तः, जक्षितः, जिजक्षिषितः, जाजक्षितः-तवान्
जक्षः, जक्षः, जिजक्षिषुः, जाजक्षः
जक्षितव्यम्, जक्षयितव्यम्, जिजक्षिषितव्यम्, जाजक्षितव्यम्
11 जक्षणीयम्, जक्षणीयम्, जिजक्षिषणीयम्, जाजक्षणीयम्
जक्ष्यम्, जक्ष्यम्, जिजक्षिष्यम्, जाजक्ष्यम्
ईषज्जक्षः-दुर्जक्षः-सुजक्षः
-- -- -- जक्ष्यमाणः, जक्ष्यमाणः, जिजक्षिष्यमाणः, जाजक्ष्यमाणः
जक्षः, जक्षः, जिजक्षिषः, जाजक्षः, जक्षितुम्, जक्षयितुम्, जिजक्षिषितुम्, जाजक्षितुम्
12 जक्षा, जक्षणा, जिजक्षिषा, जाजक्षा
जक्षणम्, जक्षणम्, जिजक्षिषणम्, जाजक्षणम्
जक्षित्वा, जक्षयित्वा, जिजक्षिषित्वा, जाजक्षित्वा
प्रजक्ष्य, प्रजक्ष्य, प्रजिजक्षिष्य, प्रजाजक्ष्य
जक्षम् २, जक्षित्वा २, जक्षम् २, जक्षयित्वा २, जिजक्षिषम् २, जिजक्षिषित्वा २, जाजक्षम्
जाजक्षित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५७८)
02
=>
(२-अदादिः-१०७१। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[३। यङि द्वित्वे, अभ्यासस्य ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इति दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
[[४। ‘जक्षित्यादयः षट्’ (६-१-६) इत्यभ्यस्तसंज्ञायां, ‘नाभ्यस्ताच्छतुः’ (७-१-७८) इति सर्वनामस्थाननिमित्तको नुम् भवति।]]
05
=>
[[आ। ‘उदश्वसन् प्राणमिवाप्य काश्चिद् दृष्ट्वा सलीलं मृदु जक्षतं तम्।।’ धा। का। २। ५१।]]
06
=>
[[५। नपुं सकलिङ्गे शत्रन्तात् जश्शासोः ‘वा नपुंसकस्य’ (७-१-७९) इति नुमागमो विकल्पेन भवति।]]
07
=>
[कुलानि]
08
=>
[[६। निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् शतैव। तु शानच्।]]
09
=>
[[७। ‘क्विपि, पदान्ते, ‘स्कोः संयोगाद्योरन्ते च’ (८-२-२९) इति ककारलोपे जश्त्वे चर्त्वे रूपम्।]]
10
=>
[[८। ‘क्तोऽधिकरणे ध्रौव्यगतिप्रत्यवसानार्थेभ्यः--’ (३-४-७६) इति अधि- करणे, कर्मणि, कर्तरि यथासम्भवं क्तप्रत्ययो भवति।]]
11
=>
[पृष्ठम्०५४९+ २३]
12
=>
[[१। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियाम् अकारप्रत्ययः।]]