| YouTube Channel

छेद (cheda)

 
शब्दसागरः
English
छेद r. 10th cl. (छेदयति-ते) To cut, to cover, to divide, but especially into
two parts. चरा० उभ० सक० सेट्
छेद
m.
(-दः)
1. Cutting, dividing.
2. A part, a portion.
3. Solving, dis-
sipating, (as doubt.)
4. The denominator of a fraction.
5. The
divisor.
E.
छिद् to cut, affix भावे घञ्, or अच् वा
Capeller Eng
English
छेद
m.
cutter, a cut, section, piece, portion
cutting,
dividing, separation, interruption, disturbance
decrease, cessation,
loss, want
decision, definition.
Yates
English
छेद (दः) 1.
m.
A cutting
a portion
denominator of a fraction.
Spoken Sanskrit
English
छेद - cheda -
m.
- lack
विरह - viraha -
m.
- lack
शून - zUna -
n.
- lack
हान - hAna -
n.
- lack
विधति { विध् } - vidhati { vidh } - verb - lack
सन्त्यक्त - santyakta -
adj.
- lacking
विनाकृत - vinAkRta -
adj.
- lacking
विप्रहीण - viprahINa -
adj.
- lacking
विमुख - vimukha -
adj.
- lacking
विच्छित्ति - vicchitti -
f.
- lack of
विरह - viraha -
m.
- lack of
वन्ध्यत्व - vandhyatva -
n.
- lack of
शून्यक - zUnyaka -
n.
- lack of
अपभवति { अप- भू } - apabhavati { apa- bhU } - verb 1 - be lacking
अभय - abhaya -
n.
- lack of fear
अस्मृति - asmRti -
m.
- lack of memory
अनादर - anAdara -
m.
- lack of respect
रहितत्व - rahitatva -
n.
- want or lack of
असमेत - asameta -
adj.
- missing, lacking
भक्तारुचि - bhaktAruci -
f.
- lack of appetite
भक्तद्वेष - bhaktadveSa -
m.
- lack of appetite
द्विनग्नक - dvinagnaka -
m.
- circumcised male [ doubly naked - lacking prepuce ]
विसौरभ - visaurabha -
adj.
- lacking fragrance
अविचार - avicAra -
m.
- lack of reflexion
अनिर्वेद - anirveda -
m.
- lack of depression
आरस्य - Arasya -
n.
- lacking flavor or taste
विविभक्तिक - vivibhaktika -
adj.
- lacking case-terminations
सुप्रपञ्चहीन - suprapaJcahIna -
adj.
- complete lack of diversity
विशारद - vizArada -
adj.
- lacking the gift of speech
आरस्य - Arasya -
n.
- lacking interest or spirit
वृत्तिवैकल्य - vRttivaikalya -
n.
- lack of means of subsistence
लाघव - lAghava -
n.
- lack of weight or consequence
भोजनव्यग्र - bhojanavyagra -
adj.
- distressed due to lack of food
विच्छाय - vicchAya -
adj.
- lacking colour or lustre or distinction
विरुद्ध - viruddha -
n.
- figure of speech in which an object compared to another object is said to lack its functions and to possess others not properly
छेद - cheda -
m.
- crack
छेद - cheda -
m.
- incision
छेद - cheda -
m.
- denominator
छेद - cheda -
m.
- section
छेद - cheda -
m.
- cutting off
छेद - cheda -
m.
- cutting
छेद - cheda -
m.
- vanishing
छेद - cheda -
m.
- interruption
छेद - cheda -
m.
- separation
छेद - cheda -
m.
- deprivation
छेद - cheda -
m.
- dearth
छेद - cheda -
m.
- limit of
छेद - cheda -
m.
- cessation
छेद - cheda -
m.
- slit
छेद - cheda -
m.
- dissipating
छेद - cheda -
m.
- want
छेद - cheda -
m.
- piece
छेद - cheda -
m.
- cleft
छेद - cheda -
m.
- smoothing
छेद - cheda -
m.
- divisor
छेद - cheda -
m.
- lack
छेद - cheda -
m.
- portion
छेद - cheda -
m.
- cut
छेद - cheda -
m.
- tearing off dividing
अनुप्रस्थ-छेद - anuprastha-cheda -
m.
- cross-section
छेद - cheda -
m.
- crack
पाट - pATa -
m.
- crack [
n.
]
चटितक - caTitaka -
m.
- crack
टीत्कार - TItkAra -
m.
- crack
व्रण - vraNa -
m.
- crack
पटन - paTana -
n.
- crack
खणखणायते { खणखणाय } - khaNakhaNAyate { khaNakhaNAya } - verb - crack
मडमडति - maDamaDati - verb - crack
दलति { दल् } - dalati { dal } - verb 1 - crack
स्फोटते { स्फुट् } - sphoTate { sphuT } - verb 1 - crack
स्फोटति { स्फुट् } - sphoTati { sphuT } - verb 1 - crack
स्फुटति { स्फुत् } - sphuTati { sphut } - verb 6 - crack
भेदयति { भिद् } - bhedayati { bhid } - verb caus. - crack [ egg ]
अवपात्यते { अवपट् } - avapAtyate { avapaT } - verb Pass. - crack
उदुब्जति { उदुब्ज् } - udubjati { udubj } - verb tr. - crack
तडतडिति - taDataDiti -
ind.
- crack!
त्रटत्त्रटिति - traTattraTiti -
ind.
- crack!
फट् - phaT -
ind.
- crack!
अवदलित - avadalita -
adj.
- cracked
आरट्ट - AraTTa -
adj.
- cracked
छेद cheda
m.
crack
पाट pATa
m.
crack [
n.
]
चटितक caTitaka
m.
crack
टीत्कार TItkAra
m.
crack
व्रण vraNa
m.
crack
पटन paTana
n.
crack
खणखणायते { खणखणाय } khaNakhaNAyate { khaNakhaNAya } verb crack
मडमडति maDamaDati verb crack
दलति { दल् } dalati { dal } verb 1 crack
स्फोटते { स्फुट् } sphoTate { sphuT } verb 1 crack
स्फोटति { स्फुट् } sphoTati { sphuT } verb 1 crack
स्फुटति { स्फुत् } sphuTati { sphut } verb 6 crack
भेदयति { भिद् } bhedayati { bhid } verb caus. crack [ egg ]
अवपात्यते { अवपट् } avapAtyate { avapaT } verb Pass. crack
उदुब्जति { उदुब्ज् } udubjati { udubj } verb tr. crack
तडतडिति taDataDiti
ind.
crack!
त्रटत्त्रटिति traTattraTiti
ind.
crack!
फट् phaT
ind.
crack!
अवदलित avadalita
adj.
cracked
आरट्ट AraTTa
adj.
cracked
छेद cheda
m.
dissipating
कठमर्द kaThamarda
m.
dissipating distress
छेद cheda
m.
dearth
नीवाक nIvAka
m.
dearth
प्रयाम prayAma
m.
dearth
दुर्भिक्ष durbhikSa
n.
dearth
प्रियान्नत्व priyAnnatva
n.
dearth
नीवाक nIvAka
m.
increased demand for grain in times of dearth
छेद cheda
m.
smoothing
आकोटन AkoTana
n.
smoothing
परिलिखन parilikhana
n.
smoothing
भञ्जन bhaJjana
n.
smoothing
योयुपन yoyupana
n.
smoothing
श्लक्ष्णन zlakSNana
n.
smoothing
श्लक्ष्णीकरण zlakSNIkaraNa
n.
smoothing
Wilson
English
छेद r. 10th cl. (छेदयति) To cut, to cover, to divide, but
especially into two parts.
छेद
m.
(-दः)
1 Cutting, dividing.
2 A part, a portion.
3 Solving, dissipating, (as doubt.)
4 The denominator of a fraction.
5 The divisor.
E.
छिद to cut, affix घञ्.
Apte
English
छेदः [chēdḥ], [छिद् भावे घञ् अच् वा]
Cutting, felling down, breaking down, dividing
अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियन्ते नन्दनद्रुमाः
Ku.*
2.41
छेदो दंशस्य दाहो वा
M.*
4.4
R.*
14.1
Ms.*
8. 27, 37
Y.*
2.223, 24.
Solving, removing, dissipating, clearing
as in संशयच्छेद.
Destruction, interruption
निद्राच्छेदाभिताम्रा
Mu.*
3.21.
Cessation, end, termination, disappearance as in घर्मच्छेद
Ś.*
2.5.
A distinguishing mark.
A cut, an incision, cleft.
Deprivation, want, deficiency.
Failure
सन्तति- च्छेद
Ś.*
6.
A piece, bit, cut, fragment, section
बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः
Me.*
11, 59
अभिनवकरिदन्तच्छेदपाण्डुः कपोलः
Māl.
1.22
Ku.*
1.4
Ś.*
3.6
R.*
12.1.
(In math.) A divisor, the denominator of a fraction.
Comp.
-करः a wood-cutter.
Apte 1890
English
छेदः [छिद् भावे घञ् अच् वा] 1 Cutting, felling down, breaking down, dividing
अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियंते नंदनद्रुमाः Ku. 2. 41
छेदो दंशस्य दाहो वा M. 4. 4
R. 14. 1
Ms. 8. 270, 370
Y. 2. 223, 240.
2 Solving, removing, dissipating, clearing
as in संशयच्छेद.
3 Destruction, interruption
निद्राच्छेदाभिताम्रा Mu. 3. 21.
4 Cessation, end, termination, disappearance as in घर्मच्छेद Ś. 2. 5.
5 A distinguishing mark.
6 A cut, an incision, cleft.
7 Deprivation, want, deficiency.
8 Failure
संततिच्छेद Ś. 6.
9 A piece, bit, cut, fragment, section
बिसकिसलयच्छेदपाथेयवंतः Me. 11, 59
अभिनवकरिदंतच्छदपांडुः कपोलः Māl. 1. 22
Ku. 1. 4
Ś. 3. 6
R. 12. 100.
10 (In math.) A divisor, the denominator of a fraction.
Comp.
करः a wood-cutter.
Monier Williams Cologne
English
छेद
mfn.
ifc. ‘cutting off’, see स्थाणु-
छेद
m.
divisor, denominator,
VarBṛ.
viii, 4
Laghuj.
vii, 6
a cut, section, piece, portion,
R.
ii, 61, 14
Ragh.
VarBṛS.
&c.
an incision, cleft, slit, liii, 122
lxxi, 4
f.
cutting off, tearing off dividing (often ifc. ),
Mn.
viii
Yājñ.
&c.
separation (of syllables or words),
Sarvad.
v, 109
MBh.
xii, 101, 5, Sch.
dissipating (doubt,
&c.
),
W.
interruption, vanishing, cessation, deprivation, want, xiii, 1637
Śak.
Vikr.
VarBṛS.
&c.
limit of (in comp. ),
Yājñ.
i, 319
smoothing (a conflict, by an ordeal, दिव्य-),
Kathās.
lx, 222
छेद
cf.
ऋण-.
Monier Williams 1872
English
छेद, अस्, आ, अम्, (at the end of comp.) cutting,
cutting off [cf. स्थाणु-च्छेद]
(अस्), m. a cutting
or dividing, divisor, the denominator of a fraction
a distinguishing mark [cf. भक्ति-च्छेद]
a cut, a
section, a piece, portion, a part cut off or broken off
an incision, cleft
slit
cutting, dividing, tearing off
solving, dissipating (doubt &c.)
destruction, inter-
ruption, vanishing
cessation, deprivation, want, de-
ficiency.
—छेद-कर, अस्, and ई, अम्, cutting
(अस्), m. a wood-cutter.
Macdonell
English
छेद ched-a,
m.
one who cuts down (—°): 🞄cut, piece, slice
slit
cutting, cutting off or 🞄down (g. or —°)
separation
destruction, dissipation
🞄interruption
cessation, failure, lack
🞄exact statement, definition
decision, settlement 🞄of a dispute (in all these senses generally 🞄—°).
Benfey
English
छेद छेद, i. e. छिद् + अ,
I.
adj.
One who cuts away, Man. 9, 44.
II.
m.
1. A slice, a piece, Ragh. 12, 100
Megh. 11.
2. Cutting, Pañc. 108, 11.
3. Cutting off, Man. 8, 368.
4. De-
struction, MBh. 13, 1637.
5. Dissipa-
tion, Śāk. d. 38.
6. Ceasing, Vikr. d.
76.
7. Want, Śāk. 91, 12.
8. Limit,
Yājñ. 1, 319.
--
Comp.
भक्ति-,
m.
certain streaks on the forehead, nose,
cheeks, breast, and arms, which denote
a follower of Viṣṇu.
स-,
adj.
in-
terrupted, Lass. 21, 1.
स्थाणु-,
m.
one who cuts away the trunks of trees,
Man. 9, 44.
Apte Hindi
Hindi
छेदः
पुं*
- छिद्+घञ्
"काटना, गिराना, तोड़ डालना, खण्ड-खण्ड करना"
छेदः
पुं*
- -
"निराकरण करना, हटाना, छिन्न-भिन्न करना, साफ करना, जैसा कि ‘संशयच्छेद’ में"
छेदः
पुं*
- -
"नाश, बाधा"
छेदः
पुं*
- -
"विराम, अवसान, समाप्ति, लोप होना जैसा कि ‘धर्मच्छेद’ में"
छेदः
पुं*
- -
"टुकड़ा, ग्रास, कटौती, खण्ड, अनुभाग"
छेदः
पुं*
- -
"भाजक, हर"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
छेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸುವುದು /ತುಂಡು ಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > छिदिर् (द्वैधीकरणे) - भावे "घञ्"(३-३-१८)
प्रयोगाः - > "छेदो दंशस्य दाहो वा"
उल्लेखाः - > माल० ४-४
छेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಂಡು /ಚೂರು
प्रयोगाः - > "आकैलासाद्विसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-११
छेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಹಾರ /ಏಟು
प्रयोगाः - > "द्विषद्विसनच्छेदनिरस्तोरुयुगोऽपरः"
उल्लेखाः - > माघ० १९-५३
छेद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸುವ /ತುಂಡು ಮಾಡುವ
निष्पत्तिः - > छिदिर् (द्वैधीकरणे) - कर्त० "अच्" (३-१-१३४)
छेद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಛೇದಕ /ಬಾಗಿಸುವ
प्रयोगाः - > "छेदं गुणं गुणं छेदम्"
उल्लेखाः - > लीला०
L R Vaidya
English
Ceda {% m. %} 1. Fraction
2. a piece, a cut, a section, अभिनवकरिदंतच्छेदपांडुः कपोलः M.M.i., Megh.i.11, 59, R.xii.100, K.S.i.4
3. cutting, felling, dividing, अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियंते नंदनद्रुमाः K.S.ii.41, R.xiv.1, Yaj.ii.223, 288
4. solving, dissipating, removing, as in संशयच्छेद
5. destruction, cessation
6. a divisor, the denominator of a fraction (in math.).
Bopp
Latin
छेद m. (r. छिद् s. अ)
1) scissio, scissura.
2) cessatio, in-
termissio, finis. UR. 59. 15.: घर्मछेद.
3) fragmentum,
pars. UR. 82. 8.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
cheda (= chedya, q.v.), a martial art: chede bhede Mv 〔ii.74.1〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
cheda (EI 13), a quarter, area or subdivision
cf. Brahma-
cāri-ccheda.
Lanman
English
cheda, m. cut
cutting off
failure, dearth.
[√chid.]
Kridanta Forms
Sanskrit
छेद (छे꣡द꣡ द्वैधीकरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = छेदनम्
अनीयर् = छेदनीयः - छेदनीया
ण्वुल् = छेदकः - छेदिका
तुमुँन् = छेदयितुम्
तव्य = छेदयितव्यः - छेदयितव्या
तृच् = छेदयिता - छेदयित्री
क्त्वा = छेदयित्वा
ल्यप् = प्रच्छेद्य
क्तवतुँ = छेदितवान् - छेदितवती
क्त = छेदितः - छेदिता
शतृँ = छेदयन् - छेदयन्ती
शानच् = छेदयमानः - छेदयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
छेद्
मूलधातुः:
छेद
धात्वर्थः:
द्वैधीकरणे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
छेदयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
अदन्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
छेद द्वैधीकरणे
- छेदयति अचिच्छेदत् 377
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gcod
१) उच्छित्ति २) छिद्यते व्३) छिनत्ति ४) छेद ५) छेदन ६) संछिद्यते ७)
bcad pa
१) अपच्छेद २) आच्छिद्यमान ३) उपच्छेद ४) उपरोधि ५) कृत ६) ७) घटित ८) छन्न ९) छित्ति १०) छिन्नि ११) छेत्तव्य १२) छेद १३) छेद्य १४) निकृत्त १५) पिहित १६) प्रच्छन्न १७) बन्ध १८) मुण्डित १९) विधून २०) व्यवच्छद २१) समुच्छिन्न २२) समुद्घात
chad
१) उच्छित्ति २) उच्छिन्न ३) उच्छेद ४) छेद ५) व्युच्छिन्न ६)
chad pa
१) अंश २) अत्यय ३) अन्त ४) उच्छिन्न ५) उद्गारण ६) उन्मुक्त ७) उपरम ८) छिन्न ९) छेद १०) दण्ड ११) देशक १२) निग्रह १३) व्यवच्छिन्न १४) समुच्छिन्न १५)
chod pa
१) आवरण २) छेद ३) ४) निवारण ५) विवरण ६) व्यवधान ७) व्यवहित
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्युः कर्तने कल्पनवर्धने च्छेदश्च घातोद्यत आततायी ३७२
-wordlist-
कर्तन (क्ली), कल्पन (क्ली), वर्धन (क्ली), छेद (पुं), घातोद्यत (पुं), आततायिन् (पुं)
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
दा, दान, दातृ, छेद, बन्ध
दाने दातरि दा केचिद् विदुर्दा छेदबन्धयोः
verse 1.1.1.25
page 0120
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
छेद, त् छेदे इति कविकल्पद्रुमः
(अदन्तचुरां-परं-सकं-सेट् ।) अचिच्छेदत् इतिदुर्गादासः
छेदः,
पुं,
(छिद + भावे घञ् ।) छेदनम् इतिहेमचन्द्रः ३६
(यथा, कुमारे ४१ ।“तेनामरबधूहस्तैः सदयालूनपल्लवाः ।अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियन्ते नन्दनदुमाः
”नाशः अपगतिः यथा, शाकुन्तले अङ्के ।“मेदच्छेदकृशोदरं लघु भवत्युत्त्थानयोग्यं वपुःसत्त्वानामपि लक्ष्यते विकृतिमच्चित्तंभयक्रोधयोः
*
छिद्यते इति छिद् + कर्म्मणि घञ् ।) खण्डम् ।इति त्रिकाण्डशेषः
(यथा, कुमारे ।“वलाहकच्छेदविभक्तरागा-मकालसन्ध्यामिव धातुमत्ताम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
छेद छेदने अद०
चु०
उभ०
सक०
सेट् छेदयति ते अचि-च्छेदत्
छेद
पु०
छिद--भावे घञ् अच वा छेदने “अभि-ज्ञाश्छेदपातानां क्रियन्ते नन्दनद्रुमाः” कुमा० ।कर्त्तरि अच् छेदके, भाजके “छेदंगुणं गुणं छेद-मिति” लीलावती कर्म्मणि घञ् खण्डे,
त्रि०
“वलाहकच्छेदविभक्तरागाम्” कुमा० “विसकिसलय-च्छेदपान्येयवन्तः” मेघः खण्डार्थस्य तु त्रिलिङ्गत्वेनस्त्रियां गौरा० ङीष् ततोनित्यमर्हति ठञ् छैदिकनित्यच्छेदार्हे वेतसा
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
छेद द्वैधीकरणे
- छेदयति, अचिच्छेदत् छेदितम् अविच्छेद्यम्, विच्छेद्य रुधादौ (73) छिनत्ति, अचिच्छिदत् 373
धातुवृत्तिः
Sanskrit
छेद (अर्थः) द्वैधीकरणे
( छेदयति ) छिनत्तीति छिदेः श्नमि क्वचिदिहापि छद अपवारणइति पठ्यते 389
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“छेद द्वैधीकरणे”@} 2 छेदकः-दिका, चिच्छेदयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- केतयतिवत् 3 बोध्यानि।
4 प्रच्छेदितम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५७६)
02
=>
(१०-चुरादिः-१९३४। सक। सेट्। उभ। अदन्तः।)
03
=>
(२६०)
04
=>
[[आ। ‘नित्यं व्ययापितमलो हृदि रूपयंस्तं प्रच्छेदितप्रकृतिरच्छदितस्वरूपम्।’ धा। का। ३। ६३।]]
Capeller
German
छेद
m.
Abhauer (—°)
Schnitt, Abschnitt
(concr. u. abstr.), Stück, Teil
Absonderung,
Entscheidung, Trennung,
Vernichtung, Tilgung, Verlust, Schwund,
Mangel.
Burnouf
French
छेद छेद
m.
(छिद्) action de fendre, de couper.
Morceau, portion.
Coupure, interruption, fin.
Gr.
σχίδη.
Stchoupak
French
छेद-
m.
section, tranche, portion
fracture, incision, rupture,
division, cessation, manque
fait de couper court.