छेक (cheka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 छेक mfn.
   (-कः-का-कं)
	 1. Tame,  domesticated as a bird or beast.
	 2. Citizen
town-bred,  rakish,  buckish,  smart,  trained in the acuteness and
vice of towns.
 E.
  छो to cut,  affix उकन्,  deriv.
  irr
 .

Capeller Eng

English

 छेक a.
  clever,  shrewd. 

Yates

English

 छेक (कः-का-कं)
a. Tame
 buckish.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   छेक  cheka  adj.
   clever  
   छेक  cheka  adj.
   domesticated   
   छेक  cheka  adj.
   shrewd  
   छेक  cheka  m.
   bee     
            

Wilson

English

 छेक
mfn.
   (-कः-का-कं)
1 Tame,  domesticated,  as a bird or beast.
2 Citizen,  town-bred,  rakish,  buckish,  smart,  trained in the acuteness and
vice of towns.
E.
  छो to cut,  affix ईकन,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

छेक [chēka],  a.
  [छो-बा˚ डेकन् Tv.]

Tame,  domesticated (as a beast).

Citizen,  town-bred.

Shrewd,  trained in the acuteness and vice of towns.

कः A bee.

A kind of अनुप्रास. See below. Comp.
   -अनुप्रासः one of the five kinds of अनुप्रास s,  'the single alliteration',  which is a similarity occurring once (or singly) and in more than one way among a collection of consonants
 e. g.  आदाय बकुलगन्धानन्धीकुर्वन् पदे पदे भ्रमरान् । अयमेति मन्दमन्दं कावेरी- वारिपावनः पवनः ॥ S. D.*  634. -अपह्नुति f.
  a figure of speech
 one of the varieties of अपह्नुति. The Chandrāloka thus defines and illustrates it: छेकापह्नुतिरन्यस्य शङ्कातस्तस्य निह्नवे । प्रजल्पन् मत्पदे लग्नः कान्तः किं न हि नूपुरः 5.27. -उक्तिःf.  insinuation,  double entendre.

Apte 1890

English

 छेक a. [छो-बा° डेकन् Tv.] 1 Tame,  domesticated (as a beast). 
2 Citizen,  town-bred. 
3 Shrewd,  trained in the acuteness and vice of towns. 
कः 1 A bee. 
2 A kind of अनुप्रास see below. 
Comp. 
अनुप्रासः one of the five kinds of अनुप्रास,  ‘the single alliteration’,  which is a similarity occurring once (or singly) and in more than one way among a collection of consonants
 e. g. आदाय बकुलगंधानंधीकुर्वन्पदे पदे भ्रमरान् । अयमेति मंदमंदं कावेरीवारिपावनः पवनः ॥ S. D. 634. 
अपह्नुतिः f. a figure of speech
 one of the varieties of अपह्नुति. The Candrāloka thus defines and illustrates it: 
छेकांपह्नुतिरन्यस्य शंकातस्तस्य निह्नवे । प्रजल्पन्मत्पदे लग्नः कांतः किं न हि नूपुरः 5. 27. 
उक्तिः f. insinuation,  double entendre. 

Monier Williams Cologne

English

 छेक mf(आ)n.  clever,  shrewd,  Jain.
   (HPariś.  ii,  447)

 domesticated,  L.
 

 छेक m.
  a bee,  L.
 

 =
  °कानुप्रास,  Kpr.
   ix,  2
 Sāh.
  x,  3.

Monier Williams 1872

English

 छेक छेक,  अस्,  आ,  अम्,  tame,  domesticated
(as a bird or beast)
 citizen,  town-bred,  shrewd, 
sharp,  smart,  trained in the acuteness and vice of
towns
 (with अनु-प्रास),  a kind of alliteration,  repe-
tition of two or more consonants in different words
(अस्),  m. a bee.
—छेकोक्ति (°क-उक्°),  इस्,  f. indirect
speech,  insinuation,  double entendre,  hint.

Macdonell

English

 छेक cheka,  a.
  dexterous,  crafty: -ukti,  f.
  🞄allusion,  ambiguous speech.

Apte Hindi

Hindi

छेक
वि* - छो+डेकन् बा* तारा*
"पालतू, घरेलू"

छेक
वि* - -
"नागरिक, शहरी"

छेक
वि* - -
"बुद्धिमान, नागर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

छेक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಪಕ್ಷಿ ಮೃಗ ಮುಂತಾದುದು
निष्पत्तिः - > छो (छेदने) - "ईकन्" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > छायते
छेक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಾಣ /ಬುದ್ಧಿವಂತ /ನಗರ ವಾಸಿ /ನಾಗರ
विस्तारः - > "छेको गृहाश्रितमृगपक्षिणोर्नागरे त्रिषु" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 Ceka {% a. (f. का) %} 1. Tame,  domesticated (as a beast)
 2. town-bred,  shrewd,  trained in the acuteness and vice of towns.

Bopp

Latin

 छेक cicur,  mansuetus,  de bestiis. AM.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 cheka,  adj. (Jain Skt. and Pali,  clever
 also Pali good,  Jāt. 〔v.366.27〕,  comm. sundara,  opp. pāpaka,  of odors),  good,  proper,  seemly: na chekaṃ na pratirūpaṃ MSV 〔iii.96.15〕.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चतुर,  चतुरक,  निपुण,  निष्ण,  निष्णात,  विशारद,  पटु,  प्रवीण,  प्राज्ञ,  विचक्षण,  विदग्ध,  पटुमति,  पटिष्ठ,  पटीयस्,  पेशल,  प्रणत,  प्रतीत,  अणुक,  अभिज्ञ,  उल्लाघ,  ऋभु,  ऋभुमत्,  ऋभुष्ठिर,  ऋभ्व,  ऋभ्वन्,  ऋभ्वस्,  करण,  कर्मठ,  कर्मण्य,  कलाप,  कलिङ्ग,  कल्य,  कारयितव्यदक्ष,  कुशल,  कुशलिन्,  कृतकर्मन्,  कृतमुख,  कृतिन्,  कृत्नु,  क्रियापटु,  छेक,  छेकल,  छेकाल,  तूर्णि,  तेजीयस्,  धीवन्,  धीवर,  धृत्वन्,  धृषु,  नदीष्ण,  नयक,  नागर,  नागरक,  नागरिक,  निर्ग्रन्थक,  निर्ग्रन्थिक,  प्रोह,  प्रौण,  बहुपट,  बुध,  बुध्द,  मतिमत्,  मनस्विन्,  मर्मज्ञ,  विज्ञ,  विडङ्ग,  विदुर,  विद्वल,  शिक्व,  सुधी,  सुविचक्षण,  समाप्त
adjective
 
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
 "चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
छेको विदग्धे प्रौढस्तु प्रगल्भः प्रतिभामुखः ॥ ३४३ ॥
कुशाग्रीयमतिः सूक्ष्मदर्शी तत्कालधीः पुनः ।
प्रत्युत्पन्नमतिर्दूराद्यः पश्येद्दीर्घदर्श्यसौ ॥ ३४४ ॥
-wordlist-
 
छेक (पुं),  विदग्ध (पुं),  प्रौढ (पुं),  प्रगल्भ (पुं),  प्रतिभामुख (पुं),  कुशाग्रीयमति (पुं),  सूक्ष्मदर्शिन् (पुं),  तत्कालधी (पुं),  प्रत्युत्पन्नमति (पुं),  दीर्घदर्शिन् (पुं)

--source--
 
छेका गृह्याश्च ते गेहासक्ता ये मृगपक्षिणः ।
-wordlist-
 
छेक (पुं),  गृह्य (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विदग्ध
विदग्ध,  छेक
सरलो दक्षिणो ज्ञेयो विदग्धश्छेक उच्यते ।
verse 2.1.1.385
page 0045

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 छेकः,  त्रि,  (छ्यति वनवासादिसुखं छिनत्ति नाश-यतीति । छो य लूनौ + बाहुलकात् डेकन् ।)गृहासक्तपक्षिमृगौ । तत्पर्य्यायः । गृह्यकः २ ।इत्यमरः । २ । ६ । ४३ ॥
 नागरः । इति मेदिनी ।के,  २४ ॥
 (शब्दालङ्कारविशेषे,  पुं । स तु अनु-प्रासभेदः । तल्लक्षणं यथा,  साहित्यदर्पणे । १० । ४ ।“छेको व्यञ्जनसङ्घस्य सकृत्साम्यमनेकधा ॥
”तदुदाहरणं यथा,  तत्रैव,  --“आदाय वकुलगन्धानन्धीकुर्व्वन् पदे पदे भ्रमरान् ।अयमेति मन्दमन्दं कावेरीवारिपावनः पवनः ॥
”अत्र गन्धानन्धीति संयुक्तयोः कावेरीवारीत्य-संयुक्तयोः पावनः पवन इति बहूनां व्यञ्जनानांसकृदावृत्तिः । छेको विदग्धस्तत्प्रयोज्यत्वादेषछेकानुप्रासः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 छेक पु०
  छो--वा० डेकन । १ गृहासक्ते मृगपक्ष्यादौ २ नागरेविदग्धे त्रि०
  मेदि० । विदग्धप्रिये शब्दालङ्काररूपे३ अनुप्रासभेदे अनुप्रासशब्दे १७८ पृ० दृश्यम् । ४ मत्तायांस्त्रियां स्त्री शब्दार्थचि० ।

Capeller

German

 छेक gewandt,  verschmitzt.

Burnouf

French

 छेक छेक a. apprivoisé,  privé.
		 Au fig. habitué aux
mœurs des villes.
छेकोक्ति f.
  (उक्ति de वच्) langage doux et
insinuant,  faux et à double entente.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.