| YouTube Channel

छृद् (chRd)

 
Capeller Eng
English
छृद् छृणत्ति
pp.
 छृण॑ pour out or upon, eject, spue,
vomit.
C.
 छर्दयति the same, make overflow. — आ pour upon, fill.
प्र
C.
 vomit, eject. वि
C.
 cast off, abandon. *
Yates
English
छृद् (ध, उ, इर) छृणत्ति, छृन्ते 7
c. To shine
to vomit
to play. (कि, ई) छर्दति
छर्दयति 1. 10.
a. To kindle, to light.
Apte
English
छृद् [chṛd], I. 1
P.
 , 1
U.
 (छर्दति, छर्दयति-ते) To kindle. -II. 7
P.
 (छृणत्ति, छृन्न)
To play.
To shine.
To vomit.
Caus.
 (छर्दयति-ते)
To pour out, eject, vomit.
To kindle, light.
Apte 1890
English
छृद् {vI.v} {c1c} P., {c10c} U. (छर्दति, छर्दयति ते) To kindle. {vII.v} {c7c} P. (छृणत्ति, छृन्न) 1 To play.
2 To shine.
3 To vomit.
Caus. (छर्दयति-ते) 1 To pour out.
2 To spit out, eject, vomit.
3 To kindle, light.
Monier Williams Cologne
English
छृद्
cl.
 7. (Impv. छृणत्तु, 2. sg. छृन्धि
fut., छर्दिष्यति and छर्त्स्य्°,
Pāṇ.
 vii, 2, 57
pf. चच्छर्द, 3.
pl.
 °च्छृदुर्, 4, 83,
Vārtt.
 3,
Pat.
 )
to vomit,
BhP.
 x, 11, 49
to utter, leave,
TĀr.
 iv, 3, 3
Ā.
P.
 (छृन्त्ते) to shine,
Dhātup.
 xxix, 8
to play, ib. :
cl.
 1. छर्दति (v.l. °र्पति) to kindle, xxxiv, 14 :
Caus.
 छर्दयति id., ib. (v.l. °र्पय्°)
to cause to flow over,
ŚBr.
 xii, 4, 2, 9
to vomit, eject (with or without
acc.
 ),
MBh.
 v, 3493
vi, 93
Suśr.
VarBṛS.
to cause to spit or vomit,
Car.
 i, 13, 88
Suśr.
Ā. to vomit,
KātyŚr.
 xxv
Lāṭy.
Kauś.
 :
Desid.
 चिच्छर्दिषति and °च्छृत्सति,
Pāṇ.
 vii, 2, 57 :
Caus.
Desid.
 चिच्छर्दयिषति, 4, 83,
Vārtt.
 2,
Pat.
cf.
 आ-, प्र-.
Monier Williams 1872
English
छृद् छृद्, cl. 7. P. छृणत्ति, चच्छर्द,
छर्दिष्यति or छर्त्स्यति, छर्दितुम्,
to pour out
P. and A. छृणत्ति, छृन्त्ते, &c., to
play, shine
to vomit
cl. 1. P. छर्दति, &c., to
kindle: Caus. छर्दयति, to pour out
to spit
out, eject, vomit
to cause to spit
to kindle: Desid.
चिच्छर्दिषति, -ते, or चिच्छृत्सति, -ते: Intens.
चरीच्छृद्यते, चरिच्छर्त्ति
[cf. छर्द्
cf.
also Lat. splendeo
Lith. spindẓiu, spindulys,
skaistus, skaistas
Germ. glänzen ?].
Macdonell
English
छृद् CHṚD, Ⅶ. P. chṛṇát-ti, vomit
cs. 🞄chardaya, P. id. (ac.)
cause to vomit.
Benfey
English
छृद् छृद्, ii. 7, Par., Ātm.
1. † To shine.
2. To vomit.
3. † To
play. छृद्, or छृत् छृत्,
or छृप् छृप्, i. 1 and 10, † To
kindle. -- Caus. To vomit, MBh. 5,
3493 (3492). -- With the prep. प्र प्र,
Caus. To vomit, Suśr. 1, 276, 14. -- Cf.
σκόρδον and σκόροδον, perhaps also σκορδινέομαι
and σκορδύλος, κορδύλος, etc.
Goth. spai-skuldrs
Lat. screare.
Apte Hindi
Hindi
छृद्
"भ्वा*पर*, चुरा*उभ*ते" - -
जलाना
छृद्
रुधा*उभ* - -
खेलना
छृद्
रुधा*उभ* - -
चमकना
छृद्
रुधा*उभ* - -
वमन करना
L R Vaidya
English
Cfd {% (I) vt. 1P, 10U (pr. छर्दति, छर्दयति-ते) %} To kindle.
Cfd {% (II) vt. or vi. 7U (pp. छुन्न) %} 1. To play
2. to shine
3. to vomit.
Bopp
Latin
1. छृद् 7. P.A. छृणद्मि, छृन्दे (देवनद्युतिवमनेषु) ludere,
splendere, vomere, v. sq. et छर्द्. (Cum छृन्द्, quod
ortum est e स्कर्न्द् vel स्क्रन्द्, conferri possit lat. splen-
deo, mutatâ gutturali in labialem et r in l
lith. spindźiu
splendeo, spindulys splendor, solis lumen
skais-tus,
skais-tas clarus, splendidus
huc etiam trahi posset no-
strum Glanz, germ. med. glanz splendidus, glenze splen-
deo, abjectâ sibilante
etiam glize splendeo, praet. gleiz,
nostrum gleifze, Gleifsner.)
2. छृद् 1. 10. P. छर्दामि, छर्दयामि (सन्दीपने) splendere.
Kridanta Forms
Sanskrit
छृद् (उँ꣡छृ꣡दिँ॑र् दीप्तिदेवनयोः - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् = छर्दनम्
अनीयर् = छर्दनीयः - छर्दनीया
ण्वुल् = छर्दकः - छर्दिका
तुमुँन् = छर्दितुम्
तव्य = छर्दितव्यः - छर्दितव्या
तृच् = छर्दिता - छर्दित्री
क्त्वा = छर्दित्वा / छृत्त्वा
ल्यप् = प्रच्छृद्य
क्तवतुँ = छृण्णवान् - छृण्णवती
क्त = छृण्णः - छृण्णा
शतृँ = छृन्दन् - छृन्दती
शानच् = छृन्दानः - छृन्दाना
छृद् (छृ꣡दीँ꣡ सन्दीपने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = छर्दनम्
अनीयर् = छर्दनीयः - छर्दनीया
ण्वुल् = छर्दकः - छर्दिका
तुमुँन् = छर्दयितुम् / छर्दितुम्
तव्य = छर्दयितव्यः / छर्दितव्यः - छर्दयितव्या / छर्दितव्या
तृच् = छर्दयिता / छर्दिता - छर्दयित्री / छर्दित्री
क्त्वा = छर्दयित्वा / छर्दित्वा
ल्यप् = प्रच्छर्द्य / प्रच्छृद्य
क्तवतुँ = छर्दितवान् / छृण्णवान् - छर्दितवती / छृण्णवती
क्त = छर्दितः / छृण्णः - छर्दिता / छृण्णा
शतृँ = छर्दयन् / छर्दन् - छर्दयन्ती / छर्दन्ती
शानच् = छर्दयमानः / छर्दमानः - छर्दयमाना / छर्दमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 छृद्
मूलधातुः:
 उच्छृदिर्
धात्वर्थः:
 दीप्ति-देवनयोः
गणः:
 रुधादिः
कर्मकत्वं:
 दीप्तावकर्मकः, देवने सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 छृणत्ति-छृन्ते
धातुः:
 छृद्
मूलधातुः:
 छृदी
धात्वर्थः:
 दीपने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 छर्दयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आधृषीयः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रष्ठीव्, ष्ठीव्, वम्, ष्ठु, निपत्, छृद्, क्षीब्, क्षीव्, उद्गॄ
verb
पुनः पुनः अभिनिष्ठीवनात्मकः व्यापारः।
"सः ताम्रकूटं संखाद्य प्रष्ठीवति।"
Burnouf
French
*छृद् छृद्। छृनद्मि, छृन्दे 7
p.
चछर्द, चछृदे
a2. अछृदम्
etc. Pp.
छृण्ण।
Briller, luire.
Jouer, cf. गुर्द्।
Vomir, cf. छर्द्।
*छृद् छृद्। छर्दामि 1 et छर्दयामि 10.
Briller. Lat. splendeo
gr.
σπινθήρ
germ. glanz.
Cf. छृप्।
Stchoupak
French
छृद्-
छर्दयति -- vomir, expectorer.