| YouTube Channel

छिन्नमस्ता (chinnamastA)

 
Monier Williams Cologne
English
छिन्न—मस्ता
f.
=
 °स्तक,
Tantras.
 iv
Mantram.
 vi.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
छिन्नमस्ता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಶಮಾಹಾವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ
प्रयोगाः - > "भैरवी छिन्नमस्ता च विद्या धूमावती तथा"
उल्लेखाः - > तन्त्रसा०
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 छिन्नमस्ता
noun
एका देवी या दुर्गायाः रूपं मता।
"बिहारे छिन्नमस्तायाः एकं प्रसिद्धं मन्दिरं वर्तते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
छिन्नमस्ता,
स्त्री,
 (छिन्नं मस्तं शिरो यस्याः ।)दशमहाविद्यान्तर्गतषष्ठमहाविद्या । सा चप्रचण्डचण्डिका । यथा, --“प्रचण्डचण्डिकां वक्ष्ये सर्व्वकामफलप्रदाम् ।यस्याः प्रसादमात्रेण सदाशिवो भवेन्नरः ॥
अपुत्त्रो लभते पुत्त्रं अधनो धनवान् भवेत् ।कवित्वञ्च सुपाण्डित्यं लभते नात्र संशयः ॥
”अथप्रचण्डचण्डिकामन्त्राः । विश्वसारे जामले च ।“लक्ष्मीं लज्जां ततो मायां मात्रां द्बादशिका-मपि ।वज्रवैरोचनीये द्वे माये फट्स्वाहया युतः ॥
लक्ष्मीबीजं यदाद्यं स्यात् तदा श्रीः सर्व्वतोमुखी ।लज्जाबीजेन चाद्येन वश्यतां यान्ति योषितः ॥
मायाबीजेन चाद्येन महापातकनाशनम् ।मात्रां द्बादशिकां बीजमाद्यं स्यान्मुक्तिदायकम् ॥
भैरवोऽस्य ऋषिर्द्देवि ! सम्राट् छन्द उदीरितम् ।छिन्नमस्ता स्मृता देवी बीजं कूर्च्चद्वयं पुनः ॥
स्वाहा शक्तिरभीष्टार्थे विनियोग उदाहृतः ॥
”“अत्र लज्जापदं कामबीजपरम् । तथा च ।अत्र लज्जापदे देवि ! कामबीजं वितन्यते ।महाकालमतं ज्ञेयं मन्त्रोद्धारं शुभावहम् ॥
”पूर्व्वमायापदे इति पाठे मायायाः पूर्व्वं लज्जा-बीजं तस्मिन्नित्यर्थः । तथा च । पूर्व्वमायापदेनलज्जाबीजमुच्यते । अन्यथा तापिन्यादिविरोधः ।तथा च ।“कामाद्यां वाग्भवाद्यां वा मायाद्यां वा जपेत्सुधीः ।लक्ष्म्याद्यां वा जपेद्विद्यां चतुर्व्वर्गफलप्रदाम् ॥
अन्येषाञ्च मुनीनां मते सर्व्वत्र मायापदं कूर्च्च-परम् । तत्रैव ।वान्तं वह्निसमायुक्तं रतिबिन्दुसमन्वितम् ।लक्ष्मीबीजमिदं प्रोक्तं सर्व्वकामार्थसिद्धये ॥
वामाक्षिवह्निसंयुक्तं बिन्दुनादविभूषितम् ।शिवबीजं महेशानि ! लज्जाबीजमुदाहृतम् ॥
ईशानमुद्धृत्य पुरारिबीजंसबिन्दुकं नादविभूषितञ्च ।सवामकर्णं परितः प्रकल्प्यमायां वदन्तीह मनीषिणस्ताम् ॥
द्वादशस्वरवर्णं स्यात् नादबिन्दुविभूषितम् ।वाग्भवं बीजमित्युक्तं सर्व्ववाक्यविशुद्धये ॥
इति मन्त्रे चतुर्ब्बीजव्याख्यानात् अयन्तुसमीचीनः । भैरवमते तु माया भुवनेश्वर्य्येव ॥
लक्ष्मीः प्रथमबीजेऽस्ति लज्जाबीजे मनोभवः ।तृतीयेऽस्मिन् सदा देवी महापातकनाशिनी ॥
चतुर्थे तु गुणातीता मुक्तिविद्याप्रदायिका ।बकारे बरुणः साक्षात् जकारे तु सुराधिपः ॥
रेफे हुताशनो देवो वकारे वसुधाधिपः ।ऐकारे त्रिपुरा देवी रेफे त्रिपुरसुन्दरी ॥
त्रैलोक्यविजया देवी सदैवौकारसंस्थिता ।चकारे चन्द्रमा देवो नकारे हि विनायकः ॥
ईकारे कमला साक्षात् यकारे च सरस्वती ।मायायुग्मे सदा देवी प्रकृत्या सह सङ्गता ॥
वैखरीं चैव फट्कारे स्वाकारे कुसुमायुधः ।हाकारे च रतिस्तिष्ठेदेवं मन्त्रसमुच्चयः ॥
”इति व्याख्यानाच्च ॥
* ॥
अस्याः पूजाप्रयोगः ।प्रातःकृत्यादिकं कृत्वा मन्त्राचमनं कुर्य्यात् ।यथा, --“लक्ष्मीमायाकूर्च्चबीजैस्त्रिभिः पीत्वाम्बु साधकः ।वाग्भवेनौष्ठौ संमृज्य मायाभ्यान्तु द्विरुन्मृजेत् ॥
कूर्च्चेन क्षालयेत् पाणी एभिर्म्मन्त्रैश्च विन्यसेत् ।श्रीमायाकूर्च्चवाक्कामत्रिपुटाभगवर्णकैः ॥
कामकलाङ्कुशाभ्याञ्च वक्त्रनासाक्षिकर्णकान् ।नाभिहृन्मस्तकं चांसौ स्पृष्ट्वा शम्भुर्भवेत् क्षणात् ॥
आचम्यैवं छिन्नमस्तां वत्सरात्तां प्रपश्यति ॥
ततः प्राणायामान्तं विधाय षोढान्यासं कुर्य्यात् ।मन्त्रषोढां ततः कुर्य्यात् त्रैलोक्यवशकारिणीम् ।श्रीबालात्रिपुटायोनिप्रासादप्रणवैस्तथा ॥
कालीबध्वङ्कुशैः कामकलाकूर्च्चास्त्रकैः क्रमात् ।षोडशीमनुवर्णैश्च पृथगष्टादशाक्षरी ॥
एभिर्बीजैर्म्मातृकार्णान् स्वेषु स्थानेषु विन्यसेत् ।एषा ब्रह्मस्वरूपा हि बीजषोढा प्रकीर्त्तिता ॥
अस्याः संन्यसनात् सर्व्वे वज्रदेहा भवन्ति हि ।सर्व्वैश्वर्य्ययुतास्तेहि जीवन्मुक्ता दशाब्दतः ॥
” * ॥
तत ऋष्यादिन्यासः ।अस्य मन्त्रस्य भैरव ऋषिः सम्राट् छन्दःछिन्नमस्ता देवता हुकारद्वयं बीजं स्वाहाशक्तिरभीष्टार्थसिद्धये विनियोगः । यथा, शिरसिभैरवऋषये नमः । मुखे सम्राट्छन्दसे नमः ।हृदि छिन्नमस्तायै देवतायै नमः । गुह्ये हूँहूँ बीजाय नमः । पादयोः स्वाहाशक्तयेनमः ॥
ततः कराङ्गन्यासौ । ओम् आंखड्गाय हृदयाय स्वाहा । इति कनीयसि ।ओम् ईं सुखड्गाय शिरसे स्वाहा । इतिपवित्राङ्गुलयोः । ओम् ऊं सुवज्राय शिखायैस्वाहा । इति मध्यमयोः । ओम् ऐं पाशायकवचाय स्वाहा । इति तर्ज्जन्योः । ओम् ओँअङ्कुशाय नेत्रत्रयाय स्वाहा । इत्यङ्गुष्ठयोः ।ओम् अः सुरक्षारक्षासुरक्षायास्त्राय फट् । इतिकरतलपृष्ठयोः । एवं हृदयादिषु । तदुक्तं भैरव-तन्त्रे ।“उच्चरेत् पूर्व्वमाकारं बिन्दुलाञ्छितमस्तकम् ।खड्गाय हृदयायेति स्वाहायुक्तं कनीयसि ॥
ईंकारञ्च ततो देवि ! चन्द्रकोटिसमप्रभम् ।सुखड्गाय ततो वाच्यं शिरसे तदनन्तरम् ॥
स्वाहायुक्तं ततो वाच्यं पवित्राङ्गुलिसंयुतम् ।ऊकारञ्च ततो वाच्यं बिन्दुलाञ्छितमस्तकम् ॥
सुवज्राय ततो वाच्यं शिखायै तदनन्तरम् ।स्वाहान्तं मध्यमायाञ्च विन्यसेत्तदनन्तरम् ॥
मात्रां द्वादशिकां देवीं विन्यसेच्च ततः परम् ।पाशायेति समुच्चार्य्य प्रवदेत् कवचाय च ॥
स्वाहान्तं विन्यसेन्मन्त्रं तर्ज्जन्यां तदनन्तरम् ।औङ्कारञ्च ततो देवि ! चाङ्कुशं तदनन्तरम् ॥
नेत्रत्रयाय स्वाहान्तमङ्गुष्ठे करयोर्द्बयोः ।अकारञ्च विसर्गान्तं सुरक्षारक्षसंयुतम् ॥
असुरक्षायसंयुक्तं अस्त्रायेति ततः परम् ।फडक्षरसमायुक्तं विन्यसेत् करयोर्द्वयोः ॥
हृदि मूर्द्ध्नि शिखायाञ्च कवचे नेत्रमण्डले ।यावदस्त्रं चतुर्द्दिक्षु विदिक्षु च यथाक्रमम् ॥
”त्रिशक्तितन्त्रे भैरववाक्यम् ।“उच्चरेत् प्रणवं पूर्व्वमाकारं बिन्दुसंयुतम् ।”इत्यादिवाक्यात् कराङ्गेषु प्रणवसम्बलितोन्यासः । ततो मूलेन मस्तकादिपादपर्य्यनपादादिमस्तकपर्य्यन्तं वारत्रयं न्यसेत् ॥
* ॥
ततो ध्यानम् ।“स्वनाभौ नीरजं ध्यायेदर्द्धं विकसितं सितम् ।तत्पद्मकोषमध्ये तु मण्डलं चण्डरोचिषः ॥
जवाकुसुमसङ्काशं रक्तबन्धूकसन्निभम् ।रजःसत्त्वतमोरेखायोनिमण्डलमण्डितम् ॥
मध्ये तु तां महादेवीं सूर्य्यकोटिसमप्रभाम् ।छिन्नमस्तां करे वामे धारयन्तीं स्वमस्तकम् ॥
प्रसारितमुखीं देवीं लेलिहानाग्रजिह्विकाम् ।पिबन्तीं रौधिरीं धारां निजकण्ठविनिर्गताम् ॥
विकीर्णकेशपाशाञ्च नानापुष्पसमन्विताम् ।दक्षिणे च करे कत्रीं मुण्डमालाविभूषिताम् ॥
दिगम्बरीं महाघोरां प्रत्यालीढपदे स्थिताम् ।अस्थिमालाधरां देवीं नागयज्ञोपवीतिनीम् ॥
रतिकामोपरिष्ठाञ्च सदा ध्यायन्ति मन्त्रिणः ।सदा षोडशवर्षीयां पीनोन्नतपयोधराम् ॥
विपरीतरतासक्तौ ध्यायेद्रतिमनोभवौ ।डाकिनीवर्णिनीयुक्तां वामदक्षिणयोगतः ॥
देवीगलोच्छलद्रक्तधारापानं प्रकुर्व्वतीम् ।वर्णिनीं लोहितां सौम्यां मुक्तकेशीं दिगम्बरीम् ।कपालकर्त्तृकाहस्तां वामदक्षिणयोगतः ।नागयक्षोपवीताढ्यां ज्वलत्तेजोमयीमिव ॥
प्रत्यालीढपदां दिव्यां नानालङ्कारभूषिताम् ।सदा द्वादशवर्षोयामस्थिमालाविभूषिताम् ॥
डाकिनीं वामपार्श्वे तु कल्पसूर्य्यानलोपमाम् ।विद्युज्जटां त्रिनयनां दन्तपंक्तिवलाकिनीम् ॥
दंष्ट्राकरालवदनां पीनोन्नतपयोधराम् ।महादेवीं महाघोरां मुक्तकेशीं दिगम्बरीम् ॥
लेलिहानमहाजिह्नां मुण्डमालाविभूषिताम् ।कपालकर्त्तृकाहस्तां वामदक्षिणयोगतः ॥
देवीगलोच्छलद्रक्तधारापानं प्रकुर्व्वतीम् ।करस्थितकपालेन भीषणेनातिभीषणाम् ॥
आभ्यां निषेव्यमानां तां ध्यायेद्दवीं विचक्षणः ॥
”ध्यानस्यावश्यकत्वमाह । तन्त्रे ।“प्रचण्डचण्डिकामेवमध्यात्वा यस्तु पूजयेत् ।सद्यस्तस्य शिरश्छित्वा देवी पिबति शोणितम् ॥
”पिबन्तीमिति तेन मुखेनेति शेषः ।तथा च ।“स्वमस्तकं सखर्परं रक्तधाराभिपूरितम् ।ललज्जिह्वं महाभीमं धृतं वामभुजे तथा ॥
”इति भैरवतन्त्रे ।तत्रैव ।“सितं कुर्य्याद्दलं पूर्व्वमाग्नेयं रक्तवर्णकम् ।याम्यं कृष्णमतः पीतं शुक्लं रक्तं सितासितम् ॥
ततः पीतां प्रकुर्व्वीत कर्णिकां तस्य मध्यगाम् ।तन्मध्ये तु प्रकुर्व्वीत मण्डलं चण्डरोचिषः ॥
रजःसत्त्वतमोरेखा रक्ता शुक्लासिता क्रमात् ।मायायुग्मं ततो न्यस्य षडक्षरसमन्वितम् ॥
वाह्यं तस्य च चक्रस्य कुर्य्यात् प्राकारवेष्टितम् ।पूर्व्वं रक्तं ततः कृष्णं सितं पीतं यथाक्रमम् ॥
चतुर्द्वारसमायुक्तं क्षेत्रपालैरधिष्ठितम् ॥
”इत्यस्याः पूजायन्त्रम् ॥
* ॥
यथा वा ।“त्रिकोणं विन्यसेदादौ तम्मध्ये मण्डलत्रयम् ।तन्मध्ये विन्यसेद्योनिं द्वारत्रयसमन्विताम् ॥
वहिरष्टदलं पद्मं भूविम्बत्रितयं पुनः ।कूर्च्चबीजं लिखेम्मध्ये त्रिकोणे फट् समन्वितम् ॥
”यद्बा एतद्ध्व्यानोक्तं यन्त्रम् ।तथाच ।“अपरञ्च प्रवक्ष्यामि शृणु देवि ! यथाक्रमम् ।स्वनाभौ नीरजं ध्यायेद्भानुमण्डलसन्निभम् ॥
योनिचक्रसमायुक्तं गुणत्रितयसंज्ञितम् ।तत्र मध्ये महादेवीं छिन्नमस्तां स्मरेद्यतिः ॥
प्रदीपकलिकाकारामद्वितीयव्यवस्थिताम् ।योनिमुद्रासमायुक्तां हृदयस्थितलोचनाम् ॥
ध्येयमेतद्यतीनाञ्च गृहस्थानां निशामय ॥
”यथा, --“अन्तरे स्वशरीरस्य नाभिनीरजसङ्गताम् ।निर्लेपां निर्गुणां सूक्ष्मां बालचन्द्रसमप्रभाम् ॥
समाधिमात्रगम्यान्तु गुणत्रितयवेष्टिताम् ।कलातीतां गुणातीतां मुक्तिमात्रप्रदायिनीम् ॥
”एवं ध्यात्वा मानसैः संपूज्य तारिणीवच्छङ्ख-स्थापनं कुर्य्यात् । ततः पीठपूजा । आधारश-क्तये । प्रकृतये । कूर्म्माय । अनन्ताय । पृथिव्यै ।क्षीरसमुद्राय । रत्नद्बीपाय । कल्पवृक्षाय । तदधःस्वणसिंहासनाय । आनन्दकन्दाय । सम्बि-न्नालाय । सर्व्वतत्त्वात्मकपद्माय । सं सत्त्वाय ।रं रजसे । तं तमसे । आं आत्मने । अं अन्त-रात्मने । पं परमात्मने । ह्रीं ज्ञानात्मने नमः ।पद्ममध्ये रतिकामाभ्याम् ॥
भैरवमते तु ।“आधारशक्तिं कूर्म्मन्तु नागराजमतःपरम् ।पद्मनालञ्च पद्मञ्च पूजयेन्मन्त्रविन्नरः ॥
मण्डलं चतुरस्रञ्च रजः सत्त्वं तमस्तथा ।रतिकामौ च संपूज्य शक्तिपूजां समाचरेदिति ॥
रतिकामोपरि वज्रवैरोचनीये देहि देहिएहि एहि गृह्ण गृह्ण मम सिद्धिं देहि देहिमम शत्रून् मारय मारय करालिके हूँ फट्स्वाहेति पीठमन्त्रः ॥
सर्व्वत्र प्रणवादिनमो-ऽन्तन पूजयेत् । पुनर्ध्यात्वावाहयेत् । सर्व्व-सिद्धिवर्णनीये सर्व्वसिद्धिडाकिनीये वज्रवैरोच-नीये इहावह इहावह पुनस्तन्मन्त्रमुच्चार्य्य इहतिष्ठ इह तिष्ठ इह सन्निधेहि इह सन्निरुध्यस्वइत्यनेनावाह्य आं ह्रीँ क्रोँ हं सः इत्यनेन प्राण-प्रतिष्ठां कृत्वा । ओम् आं खड्गाय हृदयायस्वाहा इत्यादिना षडङ्गं विन्यस्य यथाशक्तिपूजां कृत्वा बलिं दद्यात् । यथा । वज्ववैरो-चनीये देहि देहि एहि एहि गृह्ण गृह्ण इमंबलिं मम सिद्धिं देहि देहि मम शत्रून् मारयमारय करालिके हूं फट् स्वाहा इति मन्त्रेण ।ततो देव्या दक्षिणे ओँ वर्णिन्यै नमः । वामेओँ डाकिन्यै नमः । ततो देव्यङ्गे षडङ्गंसंपूज्य दक्षिणे ओँ शङ्खनिधये नमः । वामेओँ पद्मनिधये नमः । पूर्व्वादिदिक्षु लक्ष्मींलज्जां मायां वाणीञ्च पूजयेत् । विदिक्षु ब्रह्म-विष्णुरुद्रेश्वरान् मध्ये सदाशिवं सर्व्वत्र प्रणवादिनमोऽन्तेन पूजयेत् । ततः पञ्च पुष्पाञ्जलिंदत्त्वा आवरणान् पूजयेत् । अग्नीशासुरवायुषुमध्ये दिक्षु च ओम् आं खड्गाय हृदयायस्वाहा इत्यादिना षडङ्गानि संपूज्य अष्टपत्रेषुपूर्व्वादिक्रमेण ओम् ह्रीं काल्यै नमः एवं वर्णिन्यैडाकिन्यै भैरव्यै महाभैरव्यै इन्द्राक्ष्यै पिङ्गाक्ष्यैसंहारिण्यै सर्व्वत्र प्रणवादिनमोऽन्तेन पूजयेत् ।यथा, --“एकां नामाभिधां कालीं वर्णिनीं डाकिनीं तथा ।भैरवीञ्च महापूर्व्वां भैरवीं तदनन्तरम् ॥
इन्द्राक्षीञ्च सपिङ्गाक्षीं ततः संहारकारिणीम् ।पूर्व्वादिके दले पूज्याः शक्तयश्च यथाक्रमम् ॥
प्रणवादिनमोऽन्तेन लज्जाबीजं समुच्चरन् ।”पद्ममध्ये हूं हूं फट् नमः स्वाहा नमः ।देव्या दक्षिणे सम्राट्छन्दसे नमः । देव्याउत्तरे सर्व्ववर्णेभ्यो नमः । पुनर्द्दक्षिणे ॐ बीज-शक्तिभ्यां नमः । पत्राग्नेषु पूर्व्वादिक्रमेण ब्राह्म्यैमाहेश्वर्य्यै कौमार्य्यै वैष्णव्यै वाराह्यै इन्द्राण्यैचामुण्डायै महालक्ष्म्यै सर्व्वत्र प्रणवादिनमो-ऽन्तेन पूजयेत् । ततश्चतुर्द्दिक्षु द्बारेषु ओम्करालाय नमः । विकरालाय नमः । एवं अति-करालाय महाकरालाय । यथा, भैरवीये ।“पूर्व्वद्वारे करालञ्च विकरालञ्च दक्षिणे ।पश्चिमेऽतिकरालञ्च महाकरालमुत्तरे ॥
”ततो धूपादिविसर्ज्जनान्तं कर्म्म समापयेत् ।विसर्ज्जने त्वयं विशेषः । संहारमुद्रां प्रदर्श्यअञ्जलावारोप्य वामनासापुटेन ।योनिमुद्रासमारूढां प्रदीपकलिकोज्ज्वलाम् ।कृष्णपक्षे विधुमिव क्रमेण क्षीणतां गताम् ॥
इमं मन्त्रं समुच्चार्य्य चण्डरश्मौ निवेशयेत् ।उत्तरे शिखरे इत्यादि । अस्य पुरश्चरणं लक्ष-जपः । सिद्धविद्यात्वात् ॥
* ॥
बलिदाने तुभैरवीये ।“रात्रौ बलिः प्रदातव्यो मत्स्यमांससुरादिभिः ।अथवा मधुपानाद्यैर्म्मधुरैर्व्विभवक्रमैः ॥
मन्त्रस्तु ।उच्चरेत् प्रणवं पूर्व्वं सर्व्वसिद्धिप्रदेऽन्वितम् ।वर्णिनीये ततो वाच्यं सर्व्वसिद्धिप्रदे ततः ॥
डाकिनीये ततो वाच्यं देवीनाम ततः परम् ।एह्येहीति ततो वाच्यं इमं बलिमनन्तरम् ॥
गृह्ण गृह्ण ततः प्रोक्त्वा मम सिद्धिमनन्तरम् ।देहि देहीति माये च ततः फट्स्वाहया युतः ॥
बलिमन्त्रः समाख्यातः पूजितोऽयं सुरेश्वरीति ॥
मन्त्रान्तरम् ।भुवनेशी कामबीजं कूर्च्चबीजञ्च वाग्भवम् ।भुवनेशी कूर्च्चबीजं वाग्भवं तदनन्तरम् ॥
वज्रवैरोचनीये च हूं फट् स्वाहा ततः परम् ॥
अस्य पूजाप्रयोगन्यासपूजादिकं षोडशीवत्कार्य्यम् ॥
* ॥
हृल्लेखा मादनं लक्ष्मीर्व्वाग्भवं कूर्च्चमेव च ।अस्त्रान्ता छिन्नमस्ताया महाविद्या प्रकीर्त्तिता ॥
अस्यापि सदृशी विद्या जगत्स्वपि न विद्यते ।षड्वर्णोऽयं मनुः साक्षान्मोक्षदो नात्र संशयः ॥
अस्या ध्यानमहं वक्ष्ये शृणुष्व कमलानने ! ।प्रत्यालीढपदां रुदैव दधतीं छिन्नं शिरःकर्त्तृकांदिग्वस्त्रां स्वकबन्धशोणितसुधाधारां पिबन्तींमुदा ।नागाबद्धशिरोमणिं त्रिनयनां हृद्युत्पलालङ्कृतांरत्यासक्तमनोभवोपरिदृढां ध्यायेज्जवासन्नि-भाम् ॥
दक्षे चातिसिता विमुक्तचिकुरा कत्रीं तथास्वर्परंहस्ताभ्यां दधती रजोगुणभवा नाम्नापि सावर्णिनी ।देव्याश्छिन्नकबन्धतः पतदसृग्धारां पिबन्ती मुदानागाबद्धशिरोमणिर्म्मनुविदा ध्येया सदासासुरैः ॥
वामे कृष्णतनुस्तथैव दधती खड्गं तथा खर्परंप्रत्यालीढपदा कबन्धविगलद्रक्तं पिबन्ती मुदा ।सैषा या प्रलये समस्तभुवनं भोक्तुं क्षमा तामसीशक्तिः सापि परात्परा भगवती नाम्ना पराडाकिनो ॥
इति ध्यानम् ।अस्याः पूजादिकं सर्व्वं षोडशीवत् कार्य्यम् ॥
* ॥
मन्त्रान्तरम् ।तारं लज्जाद्वयं वज्रवैरोचनीये हूं फट् स्वाहा ।अस्यापि ध्यानपूजादिकं सर्व्वं षोडशीवत् ॥
* ॥
वियत्सूत्रयुतं बिन्दुनादयुक्तं ततः प्रिये ! ।एकाक्षरी महाविद्या त्रैलोक्यवशकारिणी ॥
सूत्रं दीर्घ ऊकारः ॥
ठठान्तैषा महाविद्या त्रैलोक्यमोहकारिणी ।ताराद्यन्ता भवत्येषा चतुर्व्वर्गफलप्रदा ॥
* ॥
मन्त्रान्तरं यथा, --वज्रवैरोचनीये च कूर्च्चयुग्मं सफट्ठटः ।ताराद्यैषा महाविद्या सर्व्वतेजोऽपहारिणी ॥
त्रैलोक्याकर्षिणी विद्या चतुर्व्वर्गफलप्रदा ।ध्यानपूजादिकं सर्व्वं षोडशीवत् समाचरेत् ॥
* ॥
इदानीं षोडशीविद्याप्रशंसामाह ।तथा सर्व्वप्रयत्नेन सर्व्वापास्या च षोडशी ।लक्ष्मीबीजादिका सैव सर्व्वैश्वर्य्यप्रदायिनी ॥
लज्जाद्या स्वर्गभूनागयोषिदाकर्षिणी परा ।कूर्च्चाद्या सर्व्वजन्तूनां महापातकनाशिनी ॥
वाग्भवाद्या यदा देबी वागीशत्वप्रदायिनी ।एषा तु षोडशीविद्या वेद्या सप्तदशाक्षरी ॥
श्रीबीजपुटिता सा तु लक्ष्मीवृद्धिकरी सदा ।लज्जया पुटिता विद्या त्रैलोक्याकर्षिणी परा ॥
कूर्च्चेन पुटिता सर्व्वपापिनां पापहारिणी ।वाग्बीजपुटिता चैषा वागीशत्वप्रदायिनी ॥
चतुर्व्विधेति विद्यैषा प्रिये ! सप्तदशाक्षरी ।ताराद्या षोडशी चान्या भवेत् सप्तदशाक्षरी ।एषा विद्या महाविद्या भुक्तिमुक्तिकरी सदा ।कमला भुवनेशानी कूर्च्चबीजं सरस्वती ॥
बज्रवैरोचनीये च पूर्व्वबीजानि चोच्चरेत् ।फट् स्वाहा च महाविद्या वसुचन्द्राक्षरी परा ।ताराद्येकोनविंशार्णा ब्रह्मविद्यास्वरूपिणी ।एते विद्योत्तमे देवि ! भुक्तिमुक्तिप्रदे शुमे ॥
* ॥
लक्ष्म्यादिपुटिता पूर्व्वा रन्ध्रचन्द्राक्षरी भवेत् ।चतुर्द्धा च महाविद्या चतुर्व्वर्गफलप्रदा ॥
प्रणवाद्या यदा चैषा भोगमोक्षकरी सदा । * ।विद्यान्तरं प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ।हृल्लेखाकूर्च्चवाग्बीजवज्रवैरोचनीये हूं ॥
अस्त्रं स्वाहा महाविद्या चतुर्द्दशाक्षरी मता ।सर्व्वैश्वर्य्यप्रदा चैषा सर्व्वसंमोहकारिणी ॥
* ॥
भुवनेशी त्रितत्त्वञ्च वाग्बीजं प्रणवं ततः ।वज्रवैरोचनीये च फट् स्वाहा च तथापरा ॥
चतुर्द्दशाक्षरी चैषा चतुर्व्वर्गफलप्रदा ।एषा विद्या महाविद्या जन्ममृत्युविनाशिनी ॥
* ॥
तन्त्रान्तरे ।रमाकामस्तथालज्जा वाग्भवं वज्र वै पदम् ।रोचनीये लज्जाद्बन्द्बमन्त्रं स्वाहासमन्वितम् ॥
इयं सा षोडशी प्रोक्ता सर्व्वकामफलप्रदा ।कथिताः सकला विद्याः सारात्सारतराः शुभाः ॥
आसां ऋषिर्भैरवोऽहं नाम्ना तु क्रोधभूपतिः ।सम्राट् छन्दो देवता च छिन्नमस्ता प्रकीर्त्तिता ।षड्दीर्घभाक्खरेणैव प्रणवाद्येन सुन्दरि ! ।खड्गाद्येन ठठान्तानि षडङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥
नारिदोषादिकञ्चासां ताः सुसिद्धाः सुरासुरैः ।सकलेषु च वर्णेषु सकलेष्वाश्रमेषु च ॥
अन्तिमेषु च वर्णेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायिका ।प्रणवाद्याश्च या विद्या शूद्रादौ न समीरिताः ॥
अस्याञ्चैव विशेषोऽयं योषिच्चेत् समुपासयेत् ।डाकिनी सा भवत्येव डाकिनीभिः प्रजायते ॥
पतिहीना पुत्त्रहीना यथा स्यात् सिद्धयोगिनी ।इति ते कथितं तत्त्वं रहस्यमखिलं प्रिये ! ॥
अतिस्नेहतरङ्गेन भक्त्या दासोऽस्मि ते प्रिये ! ।एतासांध्यानपूजादिकं षोडशीवत् कार्य्यम् ॥
* ॥
नाभौ शुद्धारविन्दं तदुपरि कमलं मण्डलं चण्ड-रश्मेःसंसारस्यैकसारां त्रिभुवनजननीं धर्म्म-कामोदयाढ्याम् ।तस्मिन् मध्ये त्रिकोणे त्रितयतनुधरां छिन्नमस्तांप्रशस्तांतां वन्दे ज्ञानरूपां निखिलभयहरां योगिनींयोगमुद्राम् ॥
”इति छिन्नमस्ताप्रकरणम् । इति तन्त्रसारः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
छिन्नमस्ता स्त्री छिन्नं मस्तं यस्याः । दशमहाविद्यान्तर्गतेदेवीभेदे । “भैरवी छिन्नमस्ता च विद्या धूमावती तथा”तन्त्रसारः ।