| YouTube Channel

छायापाद (chAyApAda)

 
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
छायापाद
पु०
छायायाः शङ्कुच्छायाया पाद इवद्वादशाङ्कलशङ्कोच्छायापादमाने मासभेदे मध्याह्ने तसंख्याभेदः तेन दिनमानज्ञानं चाह” ज्यो० त०“अर्काङ्गुला तु सूच्यग्र्या काष्ठी द्व्यङ्गुलमूलिका शवसंज्ञा मवच्चैव तच्छायां परिकल्पयेत् मध्याह्नहीरादित्ययुक्तैश्छायाङ्गुलैर्हरेत् षटपूरितदिवादरलब्धं दण्डादिकं भवेत् पूर्व्वाह्णच्छाययातीतं पह्णच्छाययैध्यकम् शून्यैकरामवाणेभदिशोरुद्राः३ १० ११ क्रमोत्क्रमैः आषाढादिषु मछाया माध्याह्निकी भता न्मयनांशजमासान्ते व्युक्रमेणादितो बुधैः संख्योक्तान्यदिने भागहारे वृद्धी-तरे तथा” प्रकारान्तरन्तु, “पञ्चाव्धिरामयुग्मैकशून्यैकयुग्मवह्नय चतुःपञ्चर्त्तवो) ५, ४, ३, २, १, १, २, ३, ४, ५, ६, माघात् छायापादा दिनार्द्धके अयनां-शजमासान्ते विपादगणनक्रमात् दिने दिने भाग-हारो मध्यच्छायापदे मतः अङ्घ्रेः षष्टांशको व्यङ्घ्रिरङ्गुलेर्व्यङ्गुलिस्तथा मद्यूनं द्विशतं हीनं मध्य-पादैश्च षडगुणैः छायापादैश्च मध्योनैः षड्युतैर्द्वि-गणैर्हरेत् ग्राह्यमादिपदार्द्ध तु लब्धा दण्डा गतैष्यकाः ।प्राक् पश्चिमदिनार्द्धात्तु शेषात् षष्टिगुणात्पलम्” इदञ्चदेशभेदविषयं स्थूलं सूक्ष्मन्तु सू० सि० उक्त तच्चछायाशब्दे दृश्यम्