| YouTube Channel

छर्दिस् (chardis)

 
शब्दसागरः
English
छर्दिस्
f.
 (-र्दिः) Vomiting.
E.
 छृद् to be sick, Unadi affix इसि
also छर्दि
and छर्द.
Capeller Eng
English
1 छर्दि॑स्
n.
 refuge, secure place.
2 छर्दिस्
n.
 vomiting.
Yates
English
छर्दिस् (र्दिः) 2.
f.
 Vomitting.
Wilson
English
छर्दिस्
f.
 (-र्दिः) Vomiting.
E.
 छृद to be sick, Uṇādi affix इसि
also छर्दि and छर्द.
Apte
English
छर्दिस् [chardis],
f.
 [छर्द्-भावे इति]
Vomiting.
A secure place or residence
प्र नो यच्छतादवृकं पृथु च्छर्दिः
Rv.*
 1.48.15.
A house
यातं छर्दिष्पा उत नः परस्पा
Rv.*
 8.9.11.
Apte 1890
English
छर्दिस् f. [छर्द्-भावे इसि] 1 Vomiting.
2 A secure place or residence.
3 A house.
Monier Williams Cologne
English
1. छर्दि॑स्
n.
 (= छदि॑स्) a fence, secure place or residence (गृह,
Naigh.
 iii, 4),
RV.
 i, 48, 15 and 114, 5
vi-viii, x
VS.
 xiii
f.
2. छर्दिस्
n.
 (f. ,
L.
 ) vomition,
Car.
 i, vi, viii.
Monier Williams 1872
English
1. छर्दिस्, इस्, f. n. vomiting. (For 2. छर्दिस् see
below.)
छर्दिस् 2. छर्दिस्, इस्, n. (fr. 1. छद् ?), Ved.
a fence, a secure place, secure residence
a house
[cf. छदिस्।]
—छर्दिष्-पा, आस्, आस्, अम्, Ved. pro-
tecting a house.
Benfey
English
छर्दिस् छर्दिस्,
n.
 A secure habi-
tation, Chr. 288, 15 = Rigv. i. 64, 15.
Apte Hindi
Hindi
छर्दिस्
स्त्री*
 - -
"वमन, कै करन, अस्वस्थता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
छर्दिस्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಮನ /ವಾಂತಿ
निष्पत्तिः - > छर्द (वमने) + णिच् - "इसिः" (उ० २-१०८)
छर्दिस्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಕ್ಕಲು ರೋಗ
निष्पत्तिः - > छर्द- कर्त० "इसिः"
छर्दिस्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ /ಮನೆ
निष्पत्तिः - > कर्म० "इसिः"
छर्दिस्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಕರಿಕೆ
L R Vaidya
English
Cardis {% f. %} Vomiting.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
छर्दौ प्रच्छर्दिका छर्दिर्वमथुर्वमनं वमिः ।
-wordlist-
छर्दि (स्त्रीक्ली), प्रच्छर्दिका (स्त्री), छर्दिस् (स्त्री), वमथु (पुं), वमन (क्ली), वमि (स्त्री)
Vedic Reference
English
Chardis occurs often in the Rigveda, ^1 and occasionally later, ^2
denoting a secure dwelling-place. The word appears to be
incorrectly written, because the metre shows that the first
syllable is always short. Roth^3 accordingly suggested that
Chadis should be read instead. But Chadis means ‘roof, ’ while
Chardis never has that sense. Bartholomae^4 is therefore prob-
ably right in suggesting some other form, such as Chaḍis.
1) i. 48, 15
114, 5
vi. 15, 3
46, 9.
12, etc.
2) Taittirīya Saṃhitā, iv. 2, 9, 2
3, 6, 1
Vājasaneyi Saṃhitā, xiii. 19
xiv. 12.
3) St. Petersburg Dictionary, s.v.
Oldenberg, Prolegomena, 477.
4) Studien, 1, 47
2, 58. Cf. Wacker-
nagel, Altindische Grammatik, 1, xii.,
n. 2
Oldenberg, Zeitschrift der Deu-
tschen Morgenländischen Gesellschaft, 55,
312.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
छर्दिस् स्त्री छर्द--भावे इसि । १ वममे० २ कर्त्तरि इसि ।२ बमिरोगे ३ उद्गारे च । छर्द्द--कर्म्मणि इसि । ४ गृहेनिघ० । “यातं छर्द्दिष्पा उत नः परस्पाः” ऋ० ८ । ९ । ११ ।“छर्दिरिति गृहनाम तस्य पालकाः” भा० । “अग्निष्ट्वा-भिपातु मह्या स्वस्त्या छदिषा” यजु० १३ । १९ । “छर्दिषागृहेण” वेददी० । छृद--दीप्तौ इसि । ४ तेजसि “बायु-ष्ट्वाभिपातु मह्या खस्त्या छर्दिषा” यजु० १४ । १२ ।“छर्दिषा तेजोविशेषेण” वेददी० ।
Capeller
German
1. छर्दि॑स्
n.
 Schirm, Schutz, Hort.
2. छर्दिस्
n.
 Erbrechen.
Grassman
German
chardís, n., wofür wahrscheinlich überall chadís zu lesen ist, da sämmtliche metrisch entscheidenden Stellen ({48, 15}
{487, 12}
{629, 1}
{638, 21}
{647, 4}
{676, 6}
{680, 14}) die Kürze der ersten Silbe fordern und keine deren Länge begünstigt. Das r scheint in die spätere Redaction durch Misverständniss hineingedrungen. Schirm, Schutzwehr [von 1. chad], insbesondere 2〉 in der Verbindung mit yam, Schutz, Schirm verleihen. [Vgl. chadís]. — Adj. ádābhia, ádhṛṣṭa, avṛká, trivárūtha, nṛpā́yia, pṛthú, varūthía, sapráthas, subhára.
-ís {676, 6}
{680, 14}. — 2〉 {48, 15}
{114, 5}
{349, 1}
{456, 3}
{487, 9}. _{487, 12}
{508, 2}
{590, 5}
{625, 12}
{629, 1}. _{629, 15}
{638, 21}
{647, 4}. _{647, 20}
{676, 6}
{694, 5}
{861, 12}.
-íṣas {508, 11} abhíṣṭau.
Burnouf
French
छर्दिस् छर्दिस्
f.
 (sfx. इस्) vomissement.