| YouTube Channel

च्यु (cyu)

 
शब्दसागरः
English
च्यु (ङ) च्युङ् r. 1st cl. (च्यवते)
1. To go or move.
2. To flow, to drop. r.
10th cl. (च्यावयति-ते)
1. To laugh.
2. To bear or suffer.
E.
 भ्वा-आ-
सक-अनिट् । चुरा-उभ-सेट् ।
Capeller Eng
English
च्यु च्य॑वते (च्य॑व°ति)
pp.
 च्युत॑ move, stir, waver,
shake
go away, escape, fall, flow, retire from, get rid or be deprived
of (abl. ), sink (l.&f. ), decrease, wane, vanish.
C.
 च्याव॑यति
(च्यवयति) set in motion, shake, agitate (M.
intr.
 )
cause to fall or
drop, pour out, loosen
remove or expel from (abl. ), deprive of (2
acc.
 ). — आ
C.
 cause to flow over, pour out. उद्
C.
 draw out,
extract. परि get loose
fall, descend, swerve or part from, get rid
of (abl. ), sink down, decline. प्र start, proceed
get off, flow out,
pour down, descend, part from, get rid or be deprived of (abl. ).
C.
move, shake, drive away, expel, drop down, divert from (abl. ), cause to
fall, ruin. अनुप्र rush after, follow (acc. ). वि go or fall asunder
go away, fall off, part from (abl. ) fail, be lost. — Cf. प्रच्यो॑तोस्.
Yates
English
च्यु (ङ) च्यवते 1.
d. To go
to flow.
10th to laugh
bear or suffer.
Wilson
English
च्यु (ङ) च्युङ् r. 1st cl. (च्यवते)
1 To go or move.
2 To flow, to drop. r. 10th cl. (च्यावयति)
1 To laugh.
2 To bear or suffer.
Apte
English
च्यु [cyu], I. 1 Ā. (च्यवते, च्युत)
To fall or drop down, slip, sink (fig. also)
Ś.*
 2.8.
To come out of, flow or issue from, drop, trickle or stream forth from
स्वतश्च्युतं वह्निमिवाद्भिरम्बुदः
R.*
 3.58
Bk.*
 9.71.
To deviate or swerve from, fall off or away from, leave (duty
&c.
 )
(with
abl.
 ) अस्माद्धर्मान्न च्यवेत
Ms.*
 7.98
12.71-72.
To lose, be deprived of
अच्योष्ट सत्त्वान्नृपतिः
Bk.*
 3.2
7.92.
To vanish, disappear, perish, be at an end
R.*
 8.66
Ms.*
 12.96.
To decrease.
To bring about, make, form, create.
To cause to go away, cause to forget.
Caus.
 (च्यावयति-ते)
To cause to move, excite, agitate.
(Ā.) To move oneself, be shaken or moved.
To remove, drive away, expel.
To deprive, take away
Pt.*
 1.24.
To cause to fall. -II. 1
P.
 (च्यावयति)
To suffer, bear.
To laugh.
Apte 1890
English
च्यु {vI.v} {c1c} A. (च्यवते, च्युत) 1 To fall or drop down, slip, sink (fig. also)
Ś. 2. 8.
2 To come out of, flow or issue from, drop, trickle or stream forth from
स्वतश्चयुतं वह्निमिवाद्भिरंबुदः R. 3. 58
Bk. 9. 71.
3 To deviate or swerve from, fall off or away from, leave (duty &c.)
(with abl.) अस्माद्धर्मान्न च्यवेत Ms. 7. 98, 12. 71-72.
4 To lose, be deprived of
अच्योष्ट सत्त्वान्नृपतिः Bk. 3. 20, 7. 92.
5 To vanish, disappear, perish, be at an end
R. 8. 66
Ms. 12. 96.
6 To decrease.
7 To bring about, make, form, create.
8 To cause to go away, cause to forget.
Caus. ( च्यावयति-ते) 1 To cause to move, excite, agitate.
2 (A.) To move oneself, be shaken or moved.
3 To remove, drive away, expel.
4 To deprive, take away
Pt. 1. 240.
5 To cause to fall. {vII.v} {c10c} P. (च्यावयति) 1 To suffer, bear.
2 To laugh.
Monier Williams Cologne
English
1. च्यु (and च्युस्),
cl.
 10. च्यावयति (च्योसय्°)
=
 √ सह् or हस्,
Dhātup.
 xxxiii, 72.
2. च्यु
cl.
 1. च्य॑वते (ep. also °ति
Subj. 1. sg. च्य॑वम्,
RV.
 i, 165, 10
3.
pl.
 च्यवन्त, 48, 2 fut. च्योष्यते,
AitBr.
 ii, 22
aor.
 2.
pl.
 अच्योढ्वम् [Subj. च्य्°,
MahānārUp.
 ] and Prec. च्योषीढ्वम्,
Pāṇ.
 viii, 3, 78,
Kāś.
 ) to move to and fro, shake about,
RV.
 i, 167, 8
to stir, move from one's place, go away, retire from (abl. ), turn off
vi, 62, 7
x
BhP.
 ix, 14, 20
to deviate from (abl. ), abandon (duty
&c.
 ,
abl.
exceptionally
gen.
 ,
MBh.
 xv, 463 [C]
inf.
 च्यवितुम्),
Mn.
 vii, 98
MBh.
 iii
to come forth from, come out of, drop from, trickle, stream forth from (abl.
cf.
 √ 2. च्युत्), 14598
R.
 ii, 39, 15
to fall down, fall, slide from (abl. ), v, 13, 31
to fall from any divine existence (so as to be re-born as a man),
Jain.
to die,
Buddh.
‘to fall from’, be deprived of, lose (with
abl.
 ),
Mn.
 iii, 140
viii, 103
Bhaṭṭ.
 iii, 20 (aor. अच्योष्ट)
to fall away, fade away, disappear, vanish, perish,
Mn.
 xii, 96
MBh.
BhP.
 iii, 28, 18
to fail,
MBh.
 v, 1089
to sink down, sink (lit. and fig.),
MuṇḍUp.
 i, 2, 9
(in the series of re-births),
Bhag.
 ix, 24
to decrease (with instr.),
MBh.
 iii, 14141
to bring about, create, make,
RV.
 i, 48, 2
iv, 30, 22 (pf. 2. sg. चिच्युषे॑
cf.
Pāṇ.
 vi, 1, 36)
viii, 45, 25 (pf. चुच्युवे॑)
to cause to go away, make forget,
MahānārUp.
Caus.
 च्याव॑यति (once च्यव्°,
ŚāṅkhBr.
 xii, 5
Padap.
 always च्यव्°,
p.
 च्याव॑यत्,
RV.
 iii, 30, 4
impf.
 अचुच्यवुर्, i, 166, 5 and 168, 4
pf. च्यावयाम् आस,
MBh.
 iii, 15920)
P.
 to cause to move, shake, agitate,
RV.
 i
iii, 30, 4
AV.
 x, xii
Ā. to be moved or shaken,
RV.
 vi, 31, 2
P.
 to loosen, i, 168, 6
to remove from a place, drive away from (abl. ),
TS.
 ii, 2, 7, 5
ŚBr.
 i, x
MBh.
R.
to cause (rain, वृ॑ष्टिम्) to fall,
TS.
 iii, 3, 4, 1
TāṇḍyaBr.
 xiii, 5, 13
ŚāṅkhBr.
 xii, 5
to deprive any one (acc. ) of (acc. ),
R.
 ii, 53, 7
Intens.
 (impf. 2.
pl.
 अचुच्यवीतन) to shake,
RV.
 i, 37, 12 :
Caus.
Desid.
 चिच्यावयिषति or चुच्य्°,
Pāṇ.
 vii, 4, 81.
Monier Williams 1872
English
च्यु 1. च्यु, cl. 1. A. (ep. also P.) च्यवते,
-ति, चुच्युवे, च्योष्यते, अच्योष्ट, च्योतुम्,
to move to and fro, shake about, move, stir, move
from one's place, go away, retire from (with abl.)
to fly from (the hand or the bow-string, as a spear or
arrow)
to fall off from, deviate from, abandon (duty
&c.)
to be deprived of, lose (with abl., e. g. राज्याच्
च्यवते, he loses the kingdom)
to fall away, fade
away, disappear, vanish, perish, wane, fail
to come
forth from, come out of, flow out, drop from, trickle,
stream forth from (in this sense cf. 2. च्युत्)
to fall
down, fall, slip, slide
to sink down, sink (literally
and metaphorically)
to decrease
to cause to move
or shake about
to bring about, create, make
to
cause to go away, to make forget: Caus. P. च्याव-
यति, (in the Pada-pāṭha च्यवयति), -यितुम्, to
cause to move, excite, agitate
A. to move one's self,
be shaken or moved
P. to loosen, to remove from
a place, drive away, expel from, remove
to deprive
a person of anything (with two acc., e. g. देवी न
च्यावयेद् राजानम् प्राणान्, let not the goddess
deprive the king of life)
to cause to fall: Desid. of
Caus. चिच्यावयिषति and चुच्यावयिषति।
च्यु 2. च्यु [cf. च्युस्], cl. 10. P. च्यावयति,
यितुम्, to laugh
to suffer, bear (?)
[cf.
Hib. tibhim, ‘I laugh, joke.’]
Macdonell
English
च्यु CYU, Ⅰ. Ā. cyáva (E. also P.), waver, 🞄move
depart or swerve from (ab.)
be 🞄deprived of, lose (ab.)
vanish, perish
fail
🞄fall or drop, from (ab.)
be ruined
sink to 🞄lower births
sink morally
put in motion, 🞄move: pp. cyutá, fallen from, deserted by, 🞄free from, devoid of (ab. or —°)
cs. cyāváya 🞄or (rarely) cyavaya, shake
cause to fall
🞄expel or take away from (ab.)
cause to lose, 🞄deprive of (2 ac.)
Ā. be shaken. ud, cs. take 🞄out, extract, pari, fall, fly, or speed from 🞄(ab.)
swerve from (ab.)
lose, (ab.). pra, 🞄proceed
depart from (ab.)
be deprived of, 🞄lose (ab.)
fall from (ab.)
swerve from (ab.): 🞄pp. fallen, expelled, or swerving from, deprived 🞄of (ab. or —°)
cs. shake
cause to fall
expel
🞄dissuade from (ab.). anu-pra, set out after, 🞄follow (ac.). vi, depart
swerve from (ab.)
🞄be lost, fail.
Benfey
English
1. च्यु च्यु (for original श्च्यु,
cf. श्च्युत्), i. 1, Ātm. (in epic poetry
also Par.),
1. To move (ved.).
2. To
depart, Rām. 2, 72, 5.
3. To fly, Rām.
3, 33, 16.
4. (with abl.), To swerve,
MBh. 2, 2357
Man. 7, 98 (अस्माद्
धर्मान् न च्यवेत क्षत्रियः, From
this law a king must never depart).
5.
To become deprived, to lose (with the
abl.), Man. 3, 140.
6. To fall, Rām. 5,
13, 31.
7. To perish, Man. 12, 96. --
Comp.
 ptcple. of the pf. pass. अ-च्यु-
त,
I.
adj.
1. Unshakeable, Chr. 291,
4 = Rigv. i. 85, 4
firm, MBh. 1, 7770.
2. Imperishable, Chr. 51, 18.
II.
m.
A name of Viṣṇu, Vedāntas. in Chr.
209, 20. -- Caus. च्यावय,
1. To expel,
MBh. 3, 15920.
2. To cause to fall,
MBh. 13, 324.
3. To deprive (with
two acc.), Rām. 2, 53, 7. -- With the prep.
परि परि,
1. To fly, MBh. 7, 5220.
2.
To swerve, Rām. 4, 16, 20.
3. To be-
come deprived, to lose, Rām. 4, 16, 8.
4. To escape, Mārk. P. 15, 38.
5. To
come down, MBh. 3, 11614.
6. To sur-
round, MBh. 7, 6449. -- With प्र प्र,
1. To depart, Man. 9, 273.
2. To pro-
ceed, Rām. 4, 44, 47.
3. To fall, Rām.
2, 91, 21.
4. To become deprived,
Rām. 3, 53, 22. अ-प्रच्युत,
adj.
 Not
swerving, Man. 12, 116. Caus.
1. To
shake, Chr. 290, 6 = Rigv. i. 64, 3.
2.
To expel, Pañc. 86, 13.
3. To cause
to fall, MBh. 7, 1717. -- With वि वि,
1.
To fall asunder, Bhāg. P. 8, 12, 21
to
split, Rām. 3, 35, 53.
2. To depart,
Man. 9, 273. अ-विच्युत, Unperish-
able, Yājñ. 1, 212. °तम्, adv. Faultless,
Yājñ. 3, 112. -- With सम् सम्, Caus.
To remove, MBh. 7, 7515. -- Cf. σεύω, ἔσσευον,
etc., Goth. skevjan, skura, vin-
thi-skauro
A.S. scur, Engl. shower
O.H.G. spuon
A.S. spëovan
O.H.G.
spua + t, spuatôn
A.S. spaedan
see
चुद्
χέω
Lat. jacere (Causal = च्या-
वय।)
† 2. च्यु च्यु, i. 10, Par. To laugh.
Apte Hindi
Hindi
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"गिरना, नीचे गिर पड़ना, फिसलना, डूबना"
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"बाहर निकलना, बहना, बूँद- बूँद करके टपकना, धार निकलना"
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"विचलित होना, भटकना, अलग हो जाना, छोड़ देना"
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"खो देना, वञ्चित होना"
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"अदृश्य होना, ओझल होना, नष्ट होना, गायब होना"
च्यु
"भ्वा* आ* -, " - -
"घटना, कम होना"
L R Vaidya
English
cyu {% vi. 1A (pp. च्युत
pres. च्यवते) %} 1. To drop down, to slip
2. to swerve from, to fall off or away from, M.xii.71, 72
3. to be deprived of, हॄतभार्ये च्युते राज्याद्रामे Bt.vii.92
4. to disappear, to perish, M.xii.96
5. to come out from, to drop from, स्वतश्च्युतं वह्निमिवाद्भिरंबुदः R.iii.58.With परि- or प्र-, 1. to go from, to proceed from
2. to fall off, to swerve
3. to be deprived of
4. to drop down.
Bopp
Latin
1. च्यु 1. P. A. cadere, labi, elabi, trop. egredi (cf. भ्रंश्).
SU. 4. 19.: द्वाव् इवा ऽर्कौ नभश्च्युतौ
BH. 9. 24.: न
तु माम् अभिजानन्ति तत्त्वेना ऽतश् च्यवन्ति ते
MAN. 12. 96.: उत्पतन्ति च्यवन्तेच (Schol. नश्यन्ति)
SA. 3. 9.: च्युताः स्म राज्यात् वनवासम् आश्रिताः
5.
26.: च्युतः स्वराज्यात्
RAM. III. 56. 7.: अद्य मे सप्तमी
रात्रिश् च्युतस्या "र्यकवेश्मनः
MAN. 12. 72.: चैला-
शकश्च भवति शूद्रो धर्मात् स्वकाच् च्युतः. -- Caus.
facere ut alqs cadat. RAM. III. 60. 48.: गतन् ना ऽर्हसि
तं स्वर्गात् पुनश् च्यावयितुम्. In dialecto Vêd. ex-
citare. RIGV. Ros. p. 72. 12.: जनां (pro जनान्) अचु-
च्यवीतन गिरींर् (*) अचुच्यवीतन «homines excitate,
nubes excitate». (Cf. ज्यु, छ्यु, जु, झु
scot. siab «motu
celere transiens»
hib. seabhais «wandering, strolling,
straying»
seabhasach «fatigued, weary».
c. परि परिच्युत pauper, miser. N. 10. 2.
c. प्र i. q. simpl. N. 9. 18.: येषाम् प्रकोपाद् ऐश्वर्यात् प्र-
च्युतो ऽहम्
MAN. 12. 116. -- Caus. A. 9. 28.: निवा-
तकवचैर् इतः प्रच्याविताः सुराः.
(*) Notatu dignissima est forma girînr et alii hujusmodi
Accusativi pl. in dialecto vêdicâ, ubi Masculina in i et u de-
sinentia in accus. pl. formant îṅr et ûnr, siquidem sequens
vocabulum a vocali vel y incipit. Sine dubio forma ṅr ex
ṅs orta est, cujus s ex euphoniae lege 75. propter sequentem
sonoram litteram in r transiit. Conveniunt igitur laudatae
vêdicae formae cum gothicis accusativis in ns, ut gasti-ns,
sunu-ns, et cum zendico nĕraṅs' viros, unde jam alibi col-
legimus, omnes, qui in classicâ linguâ sanscr. in n desinunt
accusativos, primitive in ṅs exiisse, quam sententiam nunc
novo et forti argumento confirmatam video Vêdicis formis
in ṅr (v. gr. comp. 236. 239.). Rosenius in egregio li-
bro suo „Rigvêda-Sanhita” p. XXXIX. duas diversas termi-
nationis ṅr proponit explicationes, quae parum mihi plausi-
biles videntur. -- Cum accusativis in ṅr desinentibus origine
cohaerent, ut equidem puto, formae Accus. pl. in nt exeun-
tes, quae ante voces ab s incipientes in dialecto vêdicâ inve-
niuntur, et quorum t eodem lege modo ex s ortum esse cen-
seo quâ e. c. radix vas in futuro format vat-syâmi (gr.
100.)
ita RIGV. p. 13. 6.: asmânt su tatra ćôdaya „nos
bene ibi dirige”. Ita etiam t finale primitivum, antecedente
n et sequente voce ab s incipiente, servatur in tertiâ pers.
pl. temporum secundariorum, e. c. RIGV. p. 99. 2.: ab'i "m
avanvant svab'is'ṭ'im „illum colebant fauste aggredien-
tem”.
2. च्यु 10. P. (हाससहनयोः K. हासे सहने V.) ridere
su-
stinere. (Hib. tibhim «I laugh, joke».)
Lanman
English
√cyu (cyávati, -te
cucyuvé
ácyoṣṭa
cyoṣyáte
cyutá
cyávitum
cyāváyati).
—1. move, bestir one's self
—2. go off,
disappear
—3. come to nought, 68^12
—4. fall (from, abl.), 51^9
—5. set agoing,
undertake, mōlīri, 74^3. [akin, perhaps,
are ἔ-σσευα, ‘impelled, ’ and δορυ-σσόος,
‘lance-brandishing.’]
+ pra, caus. move or lead onward.
Kridanta Forms
Sanskrit
च्यु (च्यु॒ङ् गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = च्यवनम्
अनीयर् = च्यवनीयः - च्यवनीया
ण्वुल् = च्यावकः - च्याविका
तुमुँन् = च्योतुम्
तव्य = च्योतव्यः - च्योतव्या
तृच् = च्योता - च्योत्री
क्त्वा = च्युत्वा
ल्यप् = प्रच्युत्य
क्तवतुँ = च्युतवान् - च्युतवती
क्त = च्युतः - च्युता
शानच् = च्यवमानः - च्यवमाना
च्यु (च्यु꣡ हसने सहने चेत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = च्यावनम्
अनीयर् = च्यावनीयः - च्यावनीया
ण्वुल् = च्यावकः - च्याविका
तुमुँन् = च्यावयितुम्
तव्य = च्यावयितव्यः - च्यावयितव्या
तृच् = च्यावयिता - च्यावयित्री
क्त्वा = च्यावयित्वा
ल्यप् = प्रच्याव्य
क्तवतुँ = च्यावितवान् - च्यावितवती
क्त = च्यावितः - च्याविता
शतृँ = च्यावयन् - च्यावयन्ती
शानच् = च्यावयमानः - च्यावयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 च्यु
मूलधातुः:
 च्यु
धात्वर्थः:
 सहने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 च्यावयति-ते
धातुः:
 च्यु
मूलधातुः:
 च्युङ्
धात्वर्थः:
 गतौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 च्यवते
अनुबन्धादिविशेषः:
 उकारान्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
च्यु हसने
- च्यावयति अन्यत्र च्यवते 200
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. च्यु mit अभि herabfallen, Dharmaśarm. 7, 63.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पत्, प्रपत्, अवपत्, भृश्, निपत्, च्यु, अवगल्, प्रच्यु, अवार्छ्, अवपद्, अभिव्ली, स्रंस्, स्कन्द्
verb
उच्चैः स्थानात् अधोदेशसंयोगानुकूलव्यापारः।
"सः अश्वात् पतति।"
Synonyms:
 हा, विहा, वियुज्य, अपचि, च्यु, प्रच्यु, उपदस्, विराध्
verb
नाशानुकूलः व्यापारः।
"धनस्य लिप्सायाः कारणात् सः प्राणान् अजिहीत।"
Synonyms:
 पत्, प्रपत्, अवपत्, भृश्, निपत्, च्यु, अवगल्, प्रच्यु, अवार्छ्, अवपद्, अभिव्ली, स्रंस्, स्कन्द्
verb
विशिष्य द्रवपदार्थस्य उच्चैः स्थानात् अधोदेशसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"समुद्रे नदीनां जलं पतति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
च्यु, क हासे । सहने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-अकं-सकच्च-सेट् ।) अन्तःस्थाद्यो-पधः । क, च्यावयति । इति दुर्गादासः ॥
च्यु, ङ गत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-आत्मं-सकं-अनिट् ।) अन्तःस्थाद्योपधः । ङ, च्यवते ।इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
च्यु गतौ
भ्वा०
 आत्स०
सक०
 अनिट् । च्यवते अच्योष्ट ।चुच्युवे । च्युतः । च्युतिः “यस्तु न च्यवते नित्यम्यशसा वर्चसा श्रिया” भा० व० २१८ अ० । “अद्य तेकतिचिद्रात्र्यश्च्युतस्यार्य्यकवेश्मनः” रा० अयो० ७२ । ५ ।“न च्यवेयं स्वधर्म्मात्” भा० व० २८६ अ० । “अच्योष्टसत्वान्नृपतिश्च्युताशः” “च्युताशनायाः फलवद्विभूत्या”भट्टिः उपसर्गपूर्वकस्य तत्तदुपसर्गद्योतार्थयुक्तगतौ ।
च्यु सहने
सक०
 हसने अक०
चु०
उभ०
 सेट् । च्यावयतिअचि(चु)च्यवत् त । चु(चि)च्यावयिषति
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
च्यु सहने
- च्यावयति भ्वादौ (1682) च्यवते च्युस सहन इति एके, हसने च इति एके-च्योसति 204
धातुवृत्तिः
Sanskrit
च्यु (अर्थः) हसने
सहने चेत्येके, ( च्यावयति ) च्यवते इति गतौ शपि, च्युसेत्येक इति स्वामी च्योसयति 211
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“च्यु सहने”@} 2 ‘-- हसने’ इत्येके।
‘च्युस--’ इत्यन्ये।
च्यावकः-विका, चुच्यावयिषकः-षिका, च्यावयिता-त्री
चुच्यावयिषिता-त्री, च्यावयन्-न्ती, चुच्यावयिषन्-न्ती
च्यावयिष्यन्-न्ती-ती, चुच्यावयिषिष्यन्-न्ती-ती, च्यावयमानः
चुच्यावयिषमाणः, च्यावयिष्यमाणः, चुच्यावयिषिष्यमाणः
3 च्यौः-च्यावौ-च्यावः, च्यावितम्-तः-तवान्
-- चुच्यावयिषितः-तवान्, च्यावः, चुच्यावयिषुः
च्यावयितव्यम्, चुच्यावयिषितव्यम्, च्यावनीयम्
चुच्यावयिषणीयम्, च्याव्यम्, चुच्यावयिष्यम्
ईषच्च्यावः-दुश्च्यावः-सुच्यावः
-- च्याव्यमानः, चुच्यावयिष्यमाणः, च्यावः
चुच्यावयिषः, च्यावयितुम्, चुच्यावयिषितुम्
च्यावना, चुच्यावयिषा, च्यावनम्
4 चुच्यावयिषणम्, च्यावयित्वा, चुच्यावयिषित्वा
प्रच्याव्य, प्रचुच्यावयिष्य, च्यावम् २, च्यावयित्वा २, चुच्यावयिषम् २
चुव्यावयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५५७)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७४७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[२। ण्यन्तात् क्विपि, वृद्ध्यावादेशयोः सतोर्णेर्लोपे, वकारस्य, ‘च्छ्वोः शूडनुनासिके च’ (६-४-१९) इत्यूठि, ‘एत्येधत्यूठ्सु’ (६-१-८९) इति वृद्धौ च रूपम्।]]
04
=>
 [पृष्ठम्०५३१+ २२]
Capeller
German
च्यु च्य॑वते (°ति) schwanken, sich rühren
(auch trans. anrühren, bewegen
bes.
च्यवम् u. चिच्युषे, अचुच्यवुस्), fortgehen,
fliegen, herabfallen, sich entfernen von,
vergehen, schwinden. p.p. च्युत॑ gesunken,
verschwunden
gekommen um,
entkommen, entraten, ohne (Agl., —°
u.
°—). Caus च्यावयति (च्यवयति)
erschüttern, vertreiben, jemd. um etwas
bringen (2 Acc.). Med. sich bewegen,
erzittern. परि herabfallen, entsinken
(Abl.). प्र sich fortbewegen, entfernen,
abfallen von, entraten, verlustig gehen
(Abl., p.p. auch —°) Caus. bewegen,
erschüttern, abbringen von (Abl.). अनुप्र
hinten nachstürzen, nachfolgen (Acc.).
वि auseinandergehen
p.p. abgewichen
von (Abl.).
Grassman
German
√cyu [Fi. 〔209〕], 1〉 schwanken, in Bewegung gerathen
2〉 sich regen, sich rühren, geschäftig sein
3〉 erschüttern [A.]
4〉 ins Werk setzen, schaffen [A.]. Caus. und Intens. in Bed. 3.
Mit ápa, sich entfernen. Caus. vertreiben [A.].
ā́, Caus. und Int. 1〉 ausschütteln, ausgiessen [A.]
2〉 herbeiziehen, herbeilocken [A.].
prá, Caus. und Int. 1〉 erschüttern [A.]
2〉 vertreiben [A.].
ví, durch Erschüttern freimachen [A.].
Stamm cyáva (betont nur {165, 10}):
-am [C.] 4〉 yā́ni {165, 10} (Indra spricht).
-ante [med.] 1〉 ácyutā {167, 8}. — 2〉 té (agnís, sómas, váruṇas) {950, 4}.
-anta [C.] 4〉 bhū́ri {48, 2} (uṣásas).
Perf. cicyu:
-uṣé [2. s. me.] 3〉 víśvāni {326, 22}.
Perf. cucyu:
-uvé [3. s. me.] 4〉 sánā návā ca {665, 25}.
Aor. cyos:
-ṣṭhās [2. s. me.] ápa {999, 2} (mā́).
Stamm des Caus. cyāváya:
-asi prá 1〉 kṛṣṭī́s {277, 7}.
-ati prá 1〉 bhū́ma {313, 5}
kṛṣṭī́s {535, 1}.
-atha vithurā́‿iva sáṃhitam {168, 6}.
cyāvaya:
-asi ā́ 2〉 tyám ūtáye {701, 7}.
-āmasi [1. p.] ā́ 2〉 sahásrā gávām {328, 18}. [Page460]
-āmas [dass.] ā́ 2〉 indram avate ná kóśam {313, 16}.
-anti prá 1〉 mihás nápātam {37, 11}
dṛḍhā́ {64, 3}
girím {410, 4}.
-a ā́ 2〉 índram ūtáye {927, 12}
kóśam na śū́ram maghadeyāya {868, 2}.
-atu prá 2〉 tvā itás {843, 3}.
-ante ácyutā cid {472, 2}.
Imperf. des Caus. acyāvaya:
-at prá 1〉 ácyutā {215, 2}.
Intens. cucyu, stark cucyo (cucyav-):
-uvīmáhiā 2〉 vām ukthaís {629, 9}.
-avīrata [3. p.] ā́ 2〉 vam {629, 8} (stómās).
Imperf. Int. oder Aor. Caus. ácucyav- (betont nur {166, 5}
{407, 6}):
-vīt ā́ 1〉 kóśam {681, 8}.
-vītana 3〉 jánān, girī́n {37, 12}.
-vus 3〉 divás pṛṣṭhám {166, 5}
dṛḍhā́ni {168, 4}. — ā́ 1〉 divás kóśam {407, 6}
diviám kóśam {413, 8}. — 2〉 vām dhībhís {662, 4}
tvā (agním) {45, 8}
tvā sutā́sas {704, 2}. — prá 1〉 nabhanū́n {413, 7}. — 2〉 rápas {923, 10} (óṣadhīs).
Aor. Caus. cucyava:
-at ápa: bhayám {232, 10}.
Part. Med. cyávāna (regsam, rührig):
-as 2〉 {885, 1}
{887, 2} (oder Eigenname)
{941, 6}.
-ā [V. d.] 2〉 (aśvinā) {503, 7}.
Part. Caus. cyāváyat:
-an 3〉 ácyutāni {264, 4}.
-antas pra 1〉 ácyutā {85, 4}.
Part. II. cyuta (vgl. án-apacyuta, á-pracyuta, á-cyuta, hásta-cyuta u. s. w.):
-ās ví {208, 3}.
Verbale cyút
enthalten in acyuta-, ṛṇa-, tṛṣu-, dhanva-, dhruva-, parvata-, mada-cyút.
cyu
mit prá 3〉 in Bewegung setzen,
Part. II. cyuta:
-as prá 3〉 nṛ́bhis {792, 4} neben grā́vabhis sutás (sómas).
Burnouf
French
*च्यु च्यु। च्यवामि, च्यवे 1
p चुच्युवे
f2. च्योष्ये
a1. अच्योषि। P. vd. चिच्युषे।
Tomber: नभश्च्युत tombé du ciel.
Déchoir: राष्ट्रात्
du trône royal.
Etre exclu: स्वर्गात् du paradis.
Faire une
chûte [au moral]
tomber dans un corps mortel [en parlant de l'âme].
S'écarter: धर्म्यान् मार्गात् du chemin de la vertu.
Echapper, disparaître, périr: मे बुद्धिर् अच्यवत् ma raison se
perdait
च्युला रलिस् la joie s'est enfuie.
*च्यु च्यु. च्यवयामि 10. Rire.
Soutenir, supporter (?).
Stchoupak
French
च्यु-
{%cyavati -te
cyāvayati
cyuta- cyavitum %} -- s'ébranler,
s'éloigner, disparaître, échouer, se départir de (abl.)
s'écouler
(couler, pour च्युत्-), tomber, déchoir, diminuer en (instr.)
caus. faire
tomber, chasser, priver qq'un de (2 acc.), etc.
a. v. écoulé, disparu,
tombé, déchu, dévié
projeté, expulsé, privé de (abl.)
qui s'écoule.