| YouTube Channel

चोक्षुधा (cokSudhA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्षुध बुभुक्षायाम्”@} 2 क्षोधकः-धिका, क्षोधकः-धिका, 3 चुक्षुत्सकः-त्सिका, चोक्षुधकः-धिका
क्षोद्धा-द्ध्री, क्षोधयिता-त्री, चुक्षुत्सिता-त्री, चोक्षुधिता-त्री
4 क्षुध्यन् 5 -न्ती, क्षोधयन्-न्ती, चुक्षुत्सन्-न्ती
-- क्षोत्स्यन्-न्ती-ती, क्षोधयिष्यन्-न्ती-ती, चुक्षुत्सिष्यन्-न्ती-ती
-- -- क्षोधयमानः, -- चोक्षुध्यमानः
-- क्षोधयिष्यमाणः, -- चोक्षुधिष्यमाणः
क्षुत्-क्षुध्-क्षुधौ-क्षुधः
-- -- 6 क्षुधितम्-तः, क्षोधितः, चुक्षुत्सितः, चोक्षुधितः-तवान्
7 क्षुधः, 8 क्षोधुकः, क्षोधः, चुक्षुत्सुः, चोक्षुधः
क्षोद्धव्यम्, क्षोधयितव्यम्, चुक्षुत्सितव्यम्, चोक्षुधितव्यम्
क्षोधनीयम्, क्षोधनीयम्, चुक्षुत्सनीयम्, चोक्षुधनीयम्
क्षोध्यम्, क्षोध्यम्, चुक्षुत्स्यम्, चोक्षुध्यम्
ईषत्क्षोधः-दुःक्षोधः-सुक्षोधः
-- -- क्षुध्यमानः, क्षोध्यमानः, चुक्षुत्स्यमानः, चोक्षुध्यमानः
9 क्षोधः, क्षोधः, चुक्षुत्सः, चोक्षुधः
क्षोद्धुम्, क्षोधयितुम्, चुक्षुत्सितुम्, चोक्षुधितुम्
10 क्षुत्-क्षुधा, क्षोधना, चुक्षुत्सा, चोक्षुधा
क्षोधनम्, क्षोधनम्, चुक्षुत्सनम्, चोक्षुधनम्
11 क्षुधित्वा 12 क्षोधित्वा क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सित्वा, चोक्षुधित्वा
सङ्क्षुध्य, प्रक्षोद्ध्य, प्रचुक्षुत्स्य, प्रचोक्षुध्य
क्षोधम् २, क्षुधित्वा २-क्षोधित्वा २, क्षोधम् २, क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सम् २, चुक्षुत्सित्वा २, चोक्षुधम्
चोक्षुधित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(३१५)
02
=>
(४-दिवादिः-११९०। अक। अनि। पर।)
03
=>
[[१। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वम्। तेनाङ्गस्य गुणो न। चर्त्वम्। एवमेव सर्वत्र सन्नन्ते प्रक्रिया बोध्या।]]
04
=>
[[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङिद्वद्भावात् अङ्गस्य गुणो न। ‘शप्श्यनोर्नित्यम्’ (७-१-८१) इति नित्यं नुम्।]]
05
=>
[[आ। ‘शक्यन् गर्वमशक्यमानमनसाम् आस्विद्यदास्योऽक्रुधं क्षुध्यद्भक्तदमाप मालिकवरं शुद्धं सिद्धेप्सितम्।।’ धा। का। २-६३। ‘का त्वमेकाकिनी भीरु निरन्वयजने वने। क्षुध्यन्तोऽप्यघसन् व्यालास्त्वामपालां कथं वा।।’ भ। का। ५-६६।]]
06
=>
[[३। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इति क्त्वानिष्ठयोः नित्यम् इट्।]]
07
=>
[[४। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) लक्षणः कप्रत्ययः कर्तरि।]]
08
=>
[[५। ‘लषपत--’ (३-२-१५४) इत्यादिना विहितः उकञ् अस्यापीष्यते--इति क्षीरस्वामी।]]
09
=>
[पृष्ठम्०३३०+ २२]
10
=>
[[१। ‘स्त्रियां क्तिन्’ (३-३-९४) इत्यधिकारे ‘सम्पदादिभ्यः क्विप्’ (वा। ३-३-९४) इति क्विप्, क्तिनोऽपवादः। ‘आपं चैव हलन्तानाम्’ इत्यनेन टाप्। ‘या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता।’ इति देवीमाहात्म्यम्।]]
11
=>
[[२। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इतीट् क्त्वायाम्। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]
12
=>
[[आ। ‘पवितोऽनुगुणैर्वातैः शीतैः पूत्वा पयोनिधौ। बभञ्जाध्युषितं भूयः क्षुधित्वा पत्रिभिर्वनम्।।’ भ। का। ९-३९।]]