चेल (cela)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चेल (ऋ) चेऌ r. 1st cl. (चेलति)
	 1. To shake or tremble.
	 2. To go or
move. लौल्ये अक । गतौ सक-भ्वा-पर-सेट् ।

 चेल mfn.
   sub. (-लः-ली-लं) Cloth,  clothes,  raiment. adj. Vile,  wicked, 
bad.
 E.
  चिल् to wear,  affix,  कर्मणि घञ्
 also चेलक and चैल.

Capeller Eng

English

 चेल v. चैल.

Yates

English

 चेल (लः-ला-लं) 1.
m.
  f.
  n.
  Cloth,  rai-
ment.
a. Vile,  bad.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   चेल  cela  m.
   servant  
   चेल  cela  m.
   slave   
   चेल  cela  m.
   see also pApacelI and celikA  
   चेल  cela  n.
   clothes   
   चेल  cela  n.
   garment  
   चेल  cela  n.
   mere outward appearance of   
   चेल  cela  n.
   bad representative of     
            

 
   चेल  cela m.
   see also pApacelI and celikA

Wilson

English

 चेल (ऋ) चेलृ r. 1st cl. (चेलति)
1 To shake or tremble.
2 To go or move.

 चेल
mfn.
   sub. (-लः-ली-लं) Cloth,  clothes,  raiment. adj.
Vile,  wicked,  bad.
E.
  चिल to wear,  affix अग्
 also चेलक and चैल.

Apte

English

चेलम् [cēlam],  1 A garment
 कुसुम्भारुणं चारु चेलं वसाना Jagannātha. 

(At the end of comp.
 ) Bad,  wicked,  vile
 भार्याचेलम् 'a bad wife.' Comp.
   -आशकः a moth.-क्नोपम् ind.
  So as to wet the clothes (rain) P.
  III.4.33.-गङ्गा N.
  of a river near Gokarṇa.  -चीरा a piece torn off from a garment
 विपन्नं गलमुद्बध्य दृढया चेलचीरया Rāj. T.4.574. -निर्णेजकः,  -प्रक्षालकः a washerman
 श्ववतां शौण्डिकानां च चेलनिर्णेजकस्य च Ms.*
  4.216.

Apte 1890

English

 चेलं 1 A garment
 कुसुंभारुणं चारु चेलं वसाना Jag. 
2 (At the end of comp.) Bad,  wicked,  vile
 भार्याचेलं ‘a bad wife.’ 
Comp. 
आशकः a moth. 
प्रक्षालकः a washerman. 

Monier Williams Cologne

English

 चेल n.
  (√ चिल्) clothes,  garment,  Gaut.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
   (ifc.  f(आ). ,  Hariv.
  7946
 Naiṣ. xxii,  42)

 ifc.  ‘the mere outward appearance of’,  a bad representative of (e.g. भार्या-चेल n.
  ‘a bad wife’,  Pat.
  & Kāś.
 
 also mf(ई)n. ,  e.g. ब्राह्मणिचेली f.
  ‘a bad wife of a Brahman’,  ब्राह्मण-चेल m.
  ‘a bad Brahman’,  Pāṇ.
  vi,  3,  43,  Kāś.
 
 Gaṇar.
  114),  Pāṇ.
  vi,  2,  126

 चेल m.
  =
  चेट,  a servant,  slave,  MBh.
   ii,  70,  7,  Sch.

 cf.
   कु-,  आहर-चेला

 पाप-चेली and °लिका.

Monier Williams 1872

English

 चेल चेल,  अम्,  n. (fr. rt. चिल्
 according to
the scholiasts also चेली,  f.),  cloth,  clothes,  a garment, 
raiment
 (at the end of a comp. चेल,  अस्,  ई,  अम्, 
expresses) vile,  wicked,  bad (e. g. भार्या-चेल,  अम्, 
n. the garment or the mere outward appearance of
a wife,  a bad wife)
 [cf. चैल
 cf. also caille,  ‘a veil
or cowl.’]
—चेल-गङ्गा,  f.,  N. of a river.
—चेल-
प्रक्षालक,  अस्,  m. a washerman.
—चेलाशक
(°ल-आश्°),  अस्,  m. a moth.

Macdonell

English

 चेल cela,  m.
  garment
 raiment
 -ka,  m.
  a 🞄good-for-nothing (—°)
 -āśaka,  m.
  clothes-moth.

Benfey

English

 चेल चेल,  n.
  Cloth,  Man.  11,  166
raiment,  Man.  4,  216.
 -- Comp.
 
कु-,  n.
 
coarse vesture,  Man.  6,  44.
स-,  adj.
 
clothed.

Apte Hindi

Hindi

चेलम्
नपुं*
   - चिल् -   घञ्
"वस्त्र,   पोशाक"

चेलम्
नपुं*
   - चिल् -   घञ्
"बुरा,   दुष्ट,   कमीना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चेल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇವಕ /ಆಳು
चेल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಸ್ತ್ರ /ಬಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > चिल (वसने) - कर्म० "घञ्" (३-३-१९)
प्रयोगाः - > "फेनानामुरसिरुहेषु हारलीला चेलश्रीर्जघनतलेषु शैवलानाम्"
उल्लेखाः - > माघ० ८-५९
चेल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವಿಲುಗರಿಯ ಕಣ್ಣು
चेल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಮ /ನೀಚ
विस्तारः - > "चेलोऽधमे त्रिषु । नपुंसकन्तु वसने" - मेदि० ।
चेल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಸಹನೆಯ /ಸಹನೆಯಿಲ್ಲದ /ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದ
चेल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ /ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲು ಅರ್ಹವಾದ
चेल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಂದಿತವಾದ /ಗರ್ಹ್ಯವಾದ /ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
विस्तारः - > "चेलं वासोऽक्षमं काम्यं गर्हितं बर्हिचन्द्रकः" - वैज० ।

L R Vaidya

English

 cela {% n. %} 1. A garment
 2. vile,  wicked,  bad (at the end of a compound,  e.g. भार्याचेलम् ‘a bad wife’).

Bopp

Latin

 चेल m. n. (r. चिल् s. अ) vestis. BH. 6. 11.
 Schol. चेलम्
वस्त्रम्. (Lat. velum,  v. sq. et rad. चिल्.)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥
मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।
सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥
पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
-wordlist-
 
नूपुर (क्ली),  तुलाकोटि (पुंक्ली),  पादकटक (पुंक्ली),  पादाङ्गद (क्ली),  मञ्जीर (पुंक्ली),  हंसक (पुंक्ली),  शिञ्जिनी (स्त्री),  अंशुक (क्ली),  वस्त्र (पुंक्ली),  अम्बर (क्ली),  सिचय (पुं),  वसन (क्ली),  चीर (पुं),  आच्छाद (पुं),  सिञ्च् (स्त्री),  चेल (क्ली),  वासस् (क्ली),  पट (त्रि),  प्रोत (पुं),  अञ्चल (पुंक्ली),  वर्ति (पुंस्त्री),  वस्ति (पुंस्त्री),  दशाः (पुंस्त्रीब)

--source--
 
गुणोपसर्जनोपाग्र्याण्यप्रधानेऽधमं पुनः ॥ १४४१ ॥
निकृष्टमणकं गर्ह्यमवद्यं काण्डकुत्सिते ।
अपकृष्टं प्रतिकृष्टं याप्यं रेफोऽवमं ब्रुवम् ॥ १४४२ ॥
खेटं पापमपशदं कुपूयं चेलमर्व च ।
-wordlist-
 
गुण (पुं),  उपसर्जन (क्ली),  उपाग्र्य (क्ली),  अप्रधान (क्ली),  अधम (वा),  निकृष्ट (वा),  अणक (वा),  गर्ह्य (वा),  अवद्य (वा),  काण्ड (वा),  कुत्सित (वा),  अपकृष्ट (वा),  प्रतिकृष्ट (वा),  याप्य (वा),  रेफ (पुं),  अवम (वा),  ब्रुव (वा),  खेट (वा),  पाप (वा),  अपशद (वा),  कुपूय (वा),  चेल (वा),  अर्वन् (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अर्वन्
अर्वन्,  अणक,  अपसद,  अवम,  अवद्य,  निकृष्ट,  अपकृष्ट,  अधम,  चेल,  काण्ड,  खेट,  पाप,  रेफस्
अर्वाणमणकमपसदमवममवद्यं निकृष्टमपकृष्टम् ।
अधमं चेलं काण्डं खेटं पापं च रेफसं प्राहुः ॥ ३३७ ॥
verse 2.1.1.337
page 0040

चेल
चेल,  चीर,  वासस्,  कर्पट,  आच्छादन,  निवसन,  अम्बर,  अंशुक,  वस्त्र,  सिचय,  पट,  पोट
चेलं चीरं वासः कर्पटमाच्छादनं निवसनं च ।
अम्बरमंशुकमुक्तं वस्त्रं सिचयः पटः पोटः ॥ ५४८ ॥
verse 2.1.1.548
page 0062

नाममाला

Sanskrit

चेल,  निवसन,  वासस्,  चीर,  अम्बर,  अंशुक,  वस्त्र
चेलं निवसनं वासक्षीरमम्बरमंशुकम् ।
वस्त्राद्यन्तः दिगाद्यादिसंज्ञितो वृषभेश्वरः ।
verse 0.1.1.117
page 0059

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चेल,  ऋ चाले । गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सकंच-सेट्-ऋदित् ।) ऋ,  अचि-चेलत् । इति दुर्गादासः ॥

 चेलं,  क्ली,
   (चेल्यते विस्तार्य्यते तन्तुभिरिति । चेलचाले + कर्म्मणि घञ् । यद्वा चिल्यते परिधीयतेयत् इति । चिल + कर्म्मणि घञ ।) वस्त्रम् ।(यथा,  मनुः । ११ । १६६ ।“चेलचर्म्मामिषाणाञ्च त्रिरात्रं स्यादभोजनम् ॥
”)अधमे त्रि । इत्यमरः । ३ । ३ । २०१ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चेल लौल्ये अक० गतौ सक०
  भ्वा०
  प० सेट् । चेलति अचेलीत्चिचेल ऋदित् अचिचेत्यत् त ।

 चेल न०
  चिल--आच्छादने कर्म्मणि घञ् । १ वस्त्रे । चेल--लौल्ये अच् । २ अधमे न०
  अमरः । “चेलचर्म्माविपाल-ञ्च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्” मनुना तस्य हरणेत्रिरात्रोपवासोविहितः “मा ज्ञातिचेलं भुवि कस्यचिद्भूः” भट्टिः ज्ञातिचेलमित्यत्र “कुत्सितानि कुत्सनैः”पा० समासे परनिपातः । “चेलखेटकटुकाण्डंगर्हायाम्” पा० निन्दायां चेलादीनाम् आद्युदात्तता ।पुत्रश्चेलमिवचेलसादृश्येन पुत्रस्य निन्दा गम्यते सि० कौ०“घरूपचेलड्ब्रवेत्यादि पा० चेलडादीनि वृत्तिविषयेकुत्सनवाचीनि” सि० कौ० तेषु परेषु ङ्यन्तस्य ह्रस्वःधचादिषु दित्करणसामर्थ्यात् ङीप् “ब्राह्मणिचेली”सि० कौ० । “चेले क्नोपेः” पा० अस्मिन् उपपदे क्नोपे-र्णमुल् चेलक्नोपम् ।

Burnouf

French

 चेल चेल a. [f.  ई] vil,  bas. -- S. m.
  n.
  pièce
d'étoffe suffisante pour couvrir la nudité d'un religieux mendiant
		 en gén.  vêtement. -- S. f.
  चेती mms.
चेलाल m.
  concombre.
चेलुक m.
  religieux mendiant.

Stchoupak

French

 चेल-
 nt. vêtement,  étoffe 
 ifc. (f.  -ई-) apparence
extérieure (not. au sens péjoratif),  parodie de.
°निर्णेजक- °प्रक्षालक- m.
  blanchisseur.
°रुचिका- f.
  parure de deuil (?).
चेलापहार- m.
  voleur de vêtements.
चेलाशक- (mangeur de vêtements) m.
  mite.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.