| YouTube Channel

चुबि (cubi)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चुबि - वक्त्रसंयोगे (भ्वा० पर० सक० से०) चुम्बति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಚುಂಬನ ಮಾಡು /ಮುತ್ತು ಕೊಡು
प्रयोगाः - > "चुचुम्बास्यमसौ तस्या रसमग्नः श्रितस्मितम्"
उल्लेखाः - > नैष० २०-२५
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
चुम्ब्
मूलधातुः:
चुबि
धात्वर्थः:
वक्त्रसंयोगे
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
चुम्बति
धातुः:
चुम्ब्
मूलधातुः:
चुबि
धात्वर्थः:
हिंसायाम्
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
चुम्बयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
चुबिँ चुबि वक्त्रसंयोगे
- चुम्बति चुचुम्ब चुम्बनम् चुम्बः ।। 429 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
चुबिँ चुबि वक्त्रसंयोगे
- नमस्तुङ्गशिरश्चुम्बि (हर्षचरित 52) इत्युपचारात् चुम्बति चुम्बितम् चुम्बनम् 417
धातुवृत्तिः
Sanskrit
चुबिँ चुबि (अर्थः) वक्त्रसंयोगे
चुम्बतीत्यादि लुम्ब्यादस्त्रयश्चुरादौ 436
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चुबि वक्त्रसंयोगे”@} 2 ‘हिंसायाम्, वक्त्रसंयोगे चुम्बयेच्चुम्बति क्रमात्।’ 3 इति देवः।
चुम्बकः-म्बिका, चुम्बकः-म्बिका, चुचुम्बिषकः-षिका, चोचुम्बकः-म्बिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुण्ठतिवत् 4 बोध्यानि।
5 चुम्बितम्, 6 शिरश्चुम्बी 7।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५४४)
02
=>
(१-भ्वादिः-४२९। अक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १४०)
04
=>
(२०९)
05
=>
[[B। ‘वियोगसंतुम्बितकोकचुम्बिता सन्तापसृब्धाऽपि जगाद तद्वधूः।’ धा। का। १। ५६।]]
06
=>
[[३। शिरः चुम्बितुं शीलमस्येति ताच्छील्ये णिनिः।]]
07
=>
[[C। ‘नमस्तुङ्गशिरश्चुम्बिचन्द्रचामरचारवे’। हर्षचरिते। १। १।]]
1 {@“चुबि हिंसायाम्”@} 2 ‘हिंसायाम्, वक्त्रसंयोगे चुम्बयेच्चुम्बति क्रमात्।’ 3 इति देवः।
चुम्बकः-म्बिका, चुचुम्बयिषकः-षिका, 4 चुम्बकः-म्बिका, चुचुम्बिषकः-षिका, चोचुम्बकः-म्बिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि 5 चौरादिकचिन्तयतिवत् 6 बोध्यानि।
घञि-चुम्बकः 7।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५४५)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६३६। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १४०)
04
=>
[[४। इदित्करणात् णिचो वैकल्पिकत्वम्। णिजभावपक्षे शुद्धात् सन्नन्तात्-यङन्ताच्च क्रमेण रूपाण्यूह्यानि।]]
05
=>
[विशेषरूपाणि विना]
06
=>
(५२३)
07
=>
[[ड्। ‘न स्फिट्ट्यामि किमु चुम्बभिया स्थितोऽसि किं पूलितान्नकृतपुंसनयाऽत्र पुंसाम्।।’ धा। का। ३। २६।]]